Türk vatandaşlığı – Danıştay 10. Daire, 2024/6145 E., 2025/6440 K.

Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2024/6145 E. , 2025/6440 K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

ONUNCU DAİRE

Esas No : 2024/6145

Karar No : 2025/6440

DAVACILAR : 1- ... 2- ...

VEKİLİ : Av. ...

DAVALILAR : 1- ... / ... 2- ... Bakanlığı/ ANKARA

VEKİLİ : Huk. Müş. ...

DAVANIN_KONUSU : Davacılar tarafından, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 12. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca istisnai olarak kazandıkları Türk vatandaşlığının, aynı Kanun'un 40. maddesi uyarınca geri alınmasına ilişkin 27/05/2024 tarih ve 8555 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının kendilerine yönelik kısımının iptaline ve yürütmesinin durdurulmasına karar verilmesi istenilmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ : Derdestlik nedeniyle davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca Tetkik Hâkiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin gereği görüşüldü:

Dava, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 12. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca davacıların kazandığı Türk vatandaşlığının, aynı Kanun'un 40. maddesi uyarınca geri alınmasına ilişkin 27/05/2024 tarih ve 8555 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın kendilerine yönelik kısmının iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE:

USUL YÖNÜNDEN:

İlgili Mevzuat: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Dava Şartları" başlıklı 114. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinde, "Aynı davanın, daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması." kuralına yer verilmek suretiyle "derdestlik" dava açma şartları arasında sayılmış; 115. maddesinde ise, dava şartı noksanlığı tespit edildiğinde mahkemenin davayı usulden reddedeceği kurala bağlanmıştır. 6100 sayılı Kanun'un 114. maddesinin gerekçesinde, "... (ı) bendinde aynı davanın önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması hususu yani teknik bir ifadeyle derdestlik iddiası olumsuz bir dava şartı hâline getirilmiş ve bu suretle derdestlik itirazı bir ilk itiraz olmaktan çıkartılıp; dava şartına ilişkin usulî bir itiraza dönüştürülmesi sağlanmıştır. Açılmış ve hâlen görülmekte olan bir davanın davacısı, hukukî korunma sürecini başlatmıştır. Artık onun aynı davayı bir başka mahkeme önüne getirmesinde hukuken korunmaya değer güncel bir yararı kalmamıştır; bu bağlamda hukuken korunma ihtiyacı içerisinde bulunmamaktadır ve onun yapacağı tek iş, davanın sonucunu beklemekten ibarettir. ... Daha önce açılmış ve hâlen görülmekte olan bir davanın, hangi saikle olursa olsun ikinci kez açılması hâlinde, davacının bu ikinci davayı açmaktaki yararı hukukî değildir. O hâlde derdestlik itirazının korunmasının temelinde, aynı davanın tekrar açılıp görülmesinin sağlanmasında davacının hiçbir hukukî yararının bulunmadığı düşüncesi yatmaktadır. Hukukî yararın ise dava şartı olduğu konusunda, bu düzenlemeden önce dahi doktrin ve yargı uygulaması bağlamında bir görüş birliği mevcuttur." açıklamasına yer verilmiştir.

Hukuki Değerlendirme: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda "derdestlik" müessesesi düzenlenmemiş ve Kanun'un 31. maddesinde, (mülga) 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ve onun yerine çıkarılan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun derdestlik ile ilgili maddelerine atıfta bulunulmamış olmakla birlikte, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir davanın daha önce aynı veya başka bir mahkemede açıldığının ve görülmekte olduğunun tespit edilmesi hâlinde, usûl hukukunun temel kavramlarından olan derdestlik müessesesinin temelinde yatan, ilk davanın aynısı olan ikinci davanın açılmasında davacının hukukî yararı bulunmadığı olgusundan hareketle, idari yargı yerinde açılan ikinci davanın da derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekmektedir.

Dava dosyası ile Dairemizin E:2024/3932 sayılı dosyasının birlikte incelenmesinden; davacılar tarafından, Türk vatandaşlıklarının geri alınmasına ilişkin 27/05/2024 tarih ve 8555 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın kendilerine yönelik kısmının iptali istemiyle 18/07/2024 tarihli dava dilekçesi ile açılan davanın, Dairemizin E:2024/3932 sayılı esasına kaydedildiği; bakılan davanın ise aynı davacılar tarafından aynı istemle 04/09/2024 tarihinde ... İdare Mahkemesinde açıldığı, anılan Mahkemenin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile davanın görev yönünden reddedilerek dosyanın Danıştaya gönderildiği ve Dairemizin E:2024/6145 sayılı esasına kaydedildiği görülmektedir.

Bu kapsamda yapılan değerlendirmede; işbu dava ile Dairemizin E:2024/3932 sayılı dosyasında derdest bulunan davanın aynı istemle açıldığı, tarafları, konusu ve sebeplerinin aynı olduğu, ayrıca her iki davada elde edilmek istenen hukukî yararın da aynı olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davacıların, derdest bulunan ve işbu davadan daha önce açılarak Dairemizin E:2024/3932 sayılı esasına kaydedilen davadan ayrı olarak bakılan davayı açmakta korunmaya değer güncel bir hukukî yararı bulunmadığından, bakılan davanın derdestlik nedeniyle incelenmesi mümkün değildir.

KARAR SONUCU :

Açıklanan nedenlerle; 1. DAVANIN DERDESTLİK NEDENİYLE İNCELENMEKSİZİN REDDİNE, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davacılar üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacılara iadesine, 3. Kullanılmayan ... TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacılara iadesine, 4. Karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen ... TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak vekille temsil edilen davalı idarelere verilmesine, 5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 24/12/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.