Kasten Yaralama Suçu ve Cezası

Kasten yaralama, bir kişinin bedenine acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kasıtlı fiildir ve Türk Ceza Kanunu'nun 86. maddesinde düzenlenmiştir. Suçun cezası; yaralanmanın ağırlığına, mağdurun kim olduğuna, kullanılan araca ve fiilin sonucuna göre büyük ölçüde değişir. Cezalar 2025'te 7550 sayılı Kanunla artırılmış, kadına karşı işlenen suçlarda ise alt sınırlar 2022'den itibaren yükseltilmiştir. Bu yazıda temel ve basit yaralamayı, nitelikli hâlleri, neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralamayı, şikâyet ve uzlaştırma rejimini ve haksız tahrik ile meşru savunmayı güncel metne göre açıklıyoruz.

Temel hâl ve basit yaralama (TCK m. 86/1-2)

Kasten başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi, bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır (TCK m. 86/1). Yaralama fiilinin kişi üzerindeki etkisi basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafifse, mağdurun şikâyeti üzerine altı aydan bir yıl altı aya kadar hapis veya adli para cezası verilir; suçun kadına karşı işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırı dokuz aydan az olamaz (TCK m. 86/2). İkinci fıkrada seçimlik ceza öngörüldüğünden mahkeme, olayın özelliklerine göre adli para cezasını da tercih edebilir.

Yaralanmanın basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif olup olmadığı adli tıp raporuna göre belirlenir; bu nedenle mağdurun ilk muayene belgeleri ve adli rapor dosyanın en önemli delilleridir. Kemik kırılması veya çıkığı hâlinde ise fiil basit yaralama sayılmaz ve ceza, kırık veya çıkığın hayat fonksiyonlarındaki etkisine göre yarısına kadar artırılır (TCK m. 87/3).

Nitelikli hâller (TCK m. 86/3)

Kasten yaralama suçunun aşağıdaki hâllerde işlenmesi durumunda şikâyet aranmaksızın verilecek ceza yarı oranında artırılır:

• Üstsoy, altsoy, eş, boşanmış eş veya kardeşe karşı,
• Beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı,
• Kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle,
• Kamu görevlisinin sahip bulunduğu nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle,
• Silahla,
• Canavarca hisle; bu hâlde ceza bir kat artırılır.

Bu nitelikli hâller şikâyete bağlı olmadığı gibi uzlaştırma kapsamının da dışındadır (CMK m. 253/1-b).

Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (TCK m. 87)

Yaralamanın daha ağır sonuçlar doğurması hâlinde ceza kademeli olarak artırılır. Duyu veya organlardan birinin işlevinin sürekli zayıflaması, konuşmada sürekli zorluk, yüzde sabit iz, yaşamı tehlikeye sokan durum veya gebe kadının çocuğunun vaktinden önce doğması hâlinde ceza bir kat artırılır; iyileşme olanağı bulunmayan hastalık, bitkisel hayat, duyu veya organ işlevinin yitirilmesi, konuşma veya çocuk yapma yeteneğinin kaybı, yüzün sürekli değişikliği ya da gebe kadının çocuğunun düşmesi hâlinde iki kat artırılır. Her iki hâlde de ceza kanunda belirlenen alt sınırların altına inemez. Kasten yaralama sonucunda ölüm meydana gelmişse temel hâlde on yıldan on dört yıla kadar, nitelikli hâllerde on dört yıldan on sekiz yıla kadar hapis cezası verilir (TCK m. 87/4).

Uygulamada en çok tartışılan konu, kastın yaralamaya mı yoksa öldürmeye mi yönelik olduğudur. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, tek bıçak darbesiyle bacağın damar yapısının zarar gördüğü bir olayda, taraflar arasında öldürmeyi gerektirecek bir husumet bulunmaması, öldürücü bölgenin hedef alınmaması ve tek darbenin vurulması gibi olguları gözeterek öldürme kastının kesin olarak ispatlanamadığını, şüphenin sanık lehine değerlendirilmesi gerektiğini ve eylemin neticesi sebebiyle ağırlaşmış kasten yaralama olarak nitelendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Aynı Daire, bir dükkâna silahla ateş edilen olayda yaralanmaların yeri ve niteliği, zarar ve tehlikenin ağırlığı karşısında öldürme kastının şüpheli kaldığı gerekçesiyle kasten öldürmeye teşebbüs yerine silahla kasten yaralama hükmü kurulması gerektiğine karar vermiştir.

Şikâyet, uzlaştırma ve tekerrür

Yalnızca basit yaralama şikâyete bağlıdır; şikâyet süresi altı aydır ve kesinleşmeden önce şikâyetten vazgeçilirse dava düşer (TCK m. 73). Temel hâl ve nitelikli hâller şikâyet aranmaksızın soruşturulur. Kasten yaralama, üçüncü fıkra hariç olmak üzere uzlaştırma kapsamındadır (CMK m. 253/1-b); yani temel hâl ve basit yaralamada uzlaştırma yoluna gidilir, silahla veya diğer nitelikli hâllerde gidilemez. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, silahla kasten yaralama suçundan açılan davada yargılama sonunda basit kasten yaralamadan hüküm kurulması üzerine uzlaştırma yapılması gerektiğini belirtmiştir. Süreç için uzlaştırma rehberimize ve şikâyet için kasten yaralama ve tehdit şikâyet dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz.

Tekerrür hâlinde, sonraki suçla ilgili kanun maddesinde seçimlik olarak hapis ve adli para cezası öngörülmüşse hapis cezasına hükmolunur (TCK m. 58/3). Yargıtay 1. Ceza Dairesi, adli sicilde kayıtlı eski bir mahkûmiyetin tekerrüre esas alındığı bir basit yaralama dosyasında, bu mahkûmiyetin dayanağı araştırılmadan tekerrür uygulanmasını kanuna aykırı bulmuş; tekerrür şartlarının bulunmaması hâlinde ise seçimlik ceza öngörülen 86/2'de adli para cezasının da tercih edilebileceğini belirtmiştir.

Haksız tahrik, meşru savunma ve takdiri indirim

Haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işleyen kişiye verilecek ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar indirilir (TCK m. 29). Yargıtay 1. Ceza Dairesi kararlarında bu indirim için mağdurdan sanığa yönelen haksız bir söz veya davranışın bulunması aranmakta, böyle bir davranış saptanmadığında haksız tahrik koşullarının oluşmadığı kabul edilmektedir. Gerek kendisine gerekse başkasına ait bir hakka yönelmiş, gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhakkak olan haksız bir saldırıyı o anda hâl ve koşullara göre saldırıyla orantılı biçimde defetmek zorunluluğuyla işlenen fiillerde meşru savunma nedeniyle ceza verilmez (TCK m. 25). Meşru savunmada sınırın heyecan, korku ve telaş nedeniyle aşılması hâlinde ise ceza verilmesine yer olmadığına karar verilir (CMK m. 223/3-c). Mahkeme ayrıca failin geçmişi, sosyal ilişkileri ve yargılama sürecindeki pişmanlığı gibi nedenlerle takdiri indirim uygulayabilir (TCK m. 62).

Sık yapılan hatalar

• İlk sağlık muayenesini ve adli raporu geciktirmek; yaralanmanın niteliğini belgelemeden şikâyet etmek.
• Basit yaralamada altı aylık şikâyet süresini kaçırmak.
• Olay yeri kamera kayıtlarını, mesajları ve tanıkları saklamamak.
• Kast savunmasında yaralanmanın yeri, darbe sayısı ve kullanılan aracı gösteren verileri dosyaya sunmamak.
• Meşru savunma veya haksız tahrik iddiasını somut olgularla ve tanıklarla desteklememek.
• Uzlaştırma teklifine yedi gün içinde cevap vermemek.

Sonuç

Kasten yaralamanın cezası, yaralanmanın ağırlığına ve fiilin işleniş biçimine göre basit yaralamadaki altı aylık alt sınırdan ölümle sonuçlanan hâllerdeki on sekiz yıla kadar uzanır. Şikâyet ve uzlaştırma rejimi de buna göre değişir: Basit yaralama şikâyete bağlıdır ve uzlaştırma kapsamındadır, nitelikli hâller ise kamu adına soruşturulur. Adli raporun niteliği, kastın tespiti ve haksız tahrik ile meşru savunma iddialarının somut olgularla desteklenmesi, dosyanın sonucunu belirleyen başlıca noktalardır. Yaralanan taraf sizseniz ilk sağlık muayenesini ve adli raporu geciktirmemeniz, hakkınızda şikâyet varsa olay yeri kayıtlarını ve tanıkları erkenden belirlemeniz önem taşır.