Hangi durumlarda kullanılır?
- Çek, ibraz süresi içinde bankaya ibraz edilmiş ve karşılıksızdır işlemi yapılmışsa
- Çek hesabı sahibi gerçek kişi veya tüzel kişi ise şirketin çek düzenleme tarihindeki yetkili temsilcisi hakkında şikâyette bulunulacaksa
- Karşılıksız çek nedeniyle adli para cezası ve çek düzenleme yasağı uygulanması isteniyorsa
- Kambiyo takibiyle birlikte cezai yaptırım yoluyla tahsil baskısı oluşturulmak isteniyorsa
Dikkat edilmesi gereken noktalar
- Şikâyet, karşılıksızdır işleminin yapıldığının öğrenilmesinden itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde yapılmalıdır (Çek Kanunu m. 5/1, İİK m. 347); süre hak düşürücüdür.
- Yetkili mahkeme; çekin tahsil için bankaya ibraz edildiği, çek hesabının açıldığı banka şubesinin bulunduğu, hesap sahibinin ya da şikâyetçinin yerleşim yerinin bulunduğu yer icra mahkemesidir (Çek Kanunu m. 5/1).
- Çek, düzenlenme yerine göre on gün veya bir ay içinde bankaya ibraz edilmeli (TTK m. 796) ve banka tarafından ibraz tarihi ile karşılıksızdır işleminin arkasına yazılmış olmalıdır; ibraz süresi geçirilmiş çekler için şikâyet hakkı yoktur.
- Tüzel kişi adına düzenlenen çeklerde şikâyet, çekin düzenlenme tarihinde şirketi temsile yetkili olan ve mali işlerden sorumlu yönetim organı üyesi hakkında yapılır; ticaret sicili kayıtlarıyla bu kişinin belirlenmesi gerekir.
- Çek bedelinin, ibraz tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte tamamen ödenmesi hâlinde şikâyetten vazgeçilmiş sayılır ve dava düşer (Çek Kanunu m. 6); borçlunun ödeme yapması şikâyetçinin kambiyo takibini etkilemez.
- Şikâyet dilekçesine çekin aslı yerine bankaca onaylı fotokopisi eklenebilir; ancak çek aslı kambiyo takibi dosyasında ise bu husus dilekçede belirtilmelidir.
Örnek dilekçe
Köşeli parantez içindeki [ALANLAR] somut olaya göre doldurulmalıdır.
[MAHKEME] İCRA CEZA MAHKEMESİ'NE
ŞİKÂYETÇİ
(MÜŞTEKİ) : [AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [T.C. KİMLİK NO])
[ADRES]
VEKİLİ : Av. [VEKİL ADI]
[ADRES]
SANIK : [SANIK ADI] (T.C. Kimlik No: [T.C. KİMLİK NO])
([ÇEK HESABI SAHİBİ UNVANI] adına çek düzenleme tarihinde temsile yetkili yönetim organı üyesi)
[ADRES]
SUÇ : Karşılıksız çek düzenleme (5941 sayılı Çek Kanunu m. 5)
SUÇ TARİHİ : [İBRAZ TARİHİ] (karşılıksızdır işleminin yapıldığı tarih)
KONU : Süresinde ibraz edilen çekin karşılıksız çıkması nedeniyle sanık hakkında 5941 sayılı Çek Kanunu m. 5 uyarınca cezalandırılması ve çek düzenleme ile çek hesabı açma yasağına karar verilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Müvekkil, [ÇEK HESABI SAHİBİ UNVANI] ile olan ticari ilişkisi kapsamında teslim ettiği malların bedeli karşılığında, [BANKA ADI] [ŞUBE ADI] Şubesi nezdindeki [ÇEK HESAP NO] numaralı çek hesabına ait, [KEŞİDE YERİ] keşide yerli, [KEŞİDE TARİHİ] keşide tarihli, [ÇEK NO] seri numaralı ve [ÇEK BEDELİ] TL bedelli çeki hamil olarak elinde bulundurmaktadır.
2. Çek, TTK m. 796'da öngörülen ibraz süresi içinde, [İBRAZ TARİHİ] tarihinde muhatap bankaya ibraz edilmiş; ancak hesapta yeterli karşılık bulunmadığından banka tarafından çekin arkasına "karşılıksızdır" işlemi yapılmıştır. Bankanın yasal sorumluluk tutarı dışında kalan [KARŞILIKSIZ KALAN TUTAR] TL ödenmemiştir. Karşılıksızdır şerhi, ibraz tarihi ve hesap sahibine ilişkin bilgiler çekin arka yüzünde yer almaktadır.
3. Çek hesabı sahibi [ÇEK HESABI SAHİBİ UNVANI] tüzel kişi olup sanık, ticaret sicili kayıtlarına göre çekin düzenlenme tarihinde şirketi temsile yetkili ve mali işlerinden sorumlu yönetim organı üyesidir. 5941 sayılı Çek Kanunu m. 5/2 uyarınca çek hesabı sahibinin tüzel kişi olması hâlinde, bu tüzel kişinin mali işlerini yürütmekle görevlendirilen yönetim organı üyesi, böyle bir belirleme yapılmamışsa yönetim organını oluşturan gerçek kişi veya kişiler çek karşılığını bankada bulundurmakla yükümlüdür.
4. 5941 sayılı Çek Kanunu m. 5/1 uyarınca, üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanuni ibraz süresi içinde ibrazında çekle ilgili olarak "karşılıksızdır" işlemi yapılmasına sebebiyet veren kişi hakkında, hamilin şikâyeti üzerine her bir çekle ilgili olarak binbeşyüz güne kadar adli para cezasına hükmolunur; bu ceza, çek bedelinin karşılıksız kalan miktarından az olamaz. Mahkeme ayrıca çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına karar verir.
5. Müvekkil, çek bedelinin tahsili için [İCRA DAİRESİ] İcra Dairesinin [TAKİP DOSYA NO] esas sayılı dosyasıyla kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatmıştır; ancak bugüne kadar herhangi bir ödeme yapılmamıştır. Kambiyo takibinin devam ediyor olması, şikâyet hakkının kullanılmasına engel değildir.
6. İşbu şikâyet, karşılıksızdır işleminin öğrenildiği [İBRAZ TARİHİ] tarihinden itibaren üç aylık yasal süre içinde yapılmakta olup, Çek Kanunu m. 5/1 uyarınca çekin ibraz edildiği banka şubesinin bulunduğu yer mahkemesi olarak Mahkemeniz yetkilidir.
HUKUKİ NEDENLER : 5941 sayılı Çek Kanunu m. 3, 5, 6; 6102 sayılı TTK m. 796, 808; 2004 sayılı İİK m. 347, 349 ve ilgili sair mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER : Karşılıksızdır şerhi taşıyan çekin bankaca onaylı fotokopisi, muhatap banka kayıtları, ticaret sicili kayıtları ve imza sirküleri, [İCRA DAİRESİ] İcra Dairesinin [TAKİP DOSYA NO] esas sayılı takip dosyası ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. Sanığın, 5941 sayılı Çek Kanunu m. 5 uyarınca karşılıksız kalan çek bedelinden az olmamak üzere adli para cezasıyla cezalandırılmasına,
2. Sanık hakkında çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına karar verilmesine,
3. Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin sanığa yükletilmesine
karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [TARİH]
Şikâyetçi Vekili
Av. [VEKİL ADI]
EKLER:
1. Çekin ön ve arka yüzünün bankaca onaylı fotokopisi
2. Çek hesabı sahibine ait ticaret sicili kaydı ve imza sirküleri
3. Kambiyo takibi dosya örneği
4. Vekâletname
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme ve örnek amacıyla sunulmaktadır. Her hukuki uyuşmazlığın özellikleri farklıdır. Dilekçenin somut olaya göre bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi önerilir.
İlgili İçerikler
Emsal Kararlar
- YargıtayE. 2024/1595, K. 2024/94231 Eylül 2023 sonrası açılan çek istirdadı ve menfi tespit davası arabuluculuk dava şartına tabidir
- YargıtayE. 2026/1911, K. 2026/2742Karşılıksız çekte keşide tarihinde yetkisiz kalan şirket temsilcisi aleyhine doğrudan ihtiyati haciz kararı verilemez
- YargıtayE. 2023/11-589, K. 2024/212Çekte rehin cirosu geçersizdir; çekin rehin amacıyla verildiğini iddia eden borçlu bunu ispatla yükümlüdür
- YargıtayE. 2025/2805, K. 2025/4619Kambiyo takibinde yabancı para alacağının hangi tarihteki kur üzerinden istendiğinin takip talebinde gösterilmemesi nedeniyle takibin re'sen iptali – Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 2025/2805 E., 2025/4619 K.
Örnek Dilekçeler
- Asliye Ticaret MahkemesiÇek Bedelinin Muhatap Bankadan Tahsili Dava Dilekçesi
- Asliye Ticaret MahkemesiZayi Olan Çekin İptali Dava Dilekçesi
- Arabuluculuk BürosuTicari Uyuşmazlıkta Arabuluculuk Başvuru Dilekçesi
- Asliye Ticaret MahkemesiZamanaşımına Uğrayan Bonoya Dayalı Sebepsiz Zenginleşme Dava Dilekçesi