Hangi durumlarda kullanılır?
- Nafaka ilamı icra dairesine verilerek ilamlı takip başlatılmış ve icra emri borçlunun kendisine tebliğ edilmişse
- Borçlu icra emri tebliğinden sonra da aylık nafakayı ödemiyor ve alacaklı tazyik hapsi istiyorsa
- İştirak, yoksulluk, yardım veya hükme bağlanmış tedbir nafakasında borçlunun ödeme gücü olduğu hâlde ödemekten kaçındığı düşünülüyorsa
- Borçlu nafakanın kaldırılması veya azaltılması için dava açmış, ancak ödemelere devam etmiyorsa
Dikkat edilmesi gereken noktalar
- Uygulamada önce ilamlı takip başlatılması ve icra emrinin borçlunun kendisine tebliğ edilmesi aranmaktadır (İİK m. 32, 35); takip talebi için 'İlamlı İcra Takip Talebi' örneği nafakaya uyarlanabilir. Nafaka kararlarında icranın geri bırakılmasına karar verilemez (HMK m. 350, 367; İİK m. 36). Boşanma kararı içinde hükmedilen yoksulluk ve iştirak nafakasında Yargıtay uygulamasında boşanma hükmünün kesinleşmesi aranmakta, bağımsız nafaka ilamlarında ise kesinleşme beklenmeden takip yapılabilmektedir. Ara kararla hükmedilen tedbir nafakasında ilamlı takip yolunun açık olup olmadığı ayrıca kontrol edilmelidir.
- Nafakaya ilişkin kararların gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir; hapse başlandıktan sonra kararın gereği yerine getirilirse borçlu tahliye edilir (İİK m. 344). Tazyik hapsi bir ceza değil, ödemeye zorlama aracıdır. Borçlunun nafakanın kaldırılması veya azaltılması davası açmış olması hâlinde, ileri sürülen sebepler gözetilerek hapsin uygulanması bu davanın sonuna bırakılabilir.
- Şikâyet hakkı, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle düşer (İİK m. 347). Uygulamada tazyik hapsi, icra emrinin tebliğinden sonra ödenmeyen güncel (cari) nafaka dönemleri için istenmekte; takipten önce birikmiş nafaka ise haciz yoluyla tahsil edilen alacak olarak değerlendirilmektedir. Her ödenmeyen dönem için süre ayrıca hesaplandığından şikâyete konu aylar dilekçede tek tek yazılmalı ve güncel uygulama kontrol edilmelidir.
- Şikâyet, icra takibinin yapıldığı yerdeki icra mahkemesine (icra ceza) yapılır (İİK m. 346, 348); aynı yerde ayrı bir icra ceza mahkemesi yoksa dilekçe icra hukuk mahkemesine hitaben yazılır. Dava şartı arabuluculuk uygulanmaz. Karara karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir (İİK m. 353); kesinleşen tazyik hapsi kararı, kesinleştiği tarihten itibaren iki yıl geçtikten sonra yerine getirilmez. Alacak tutarına bağlı hapis sınırı nafaka alacaklarına uygulanmaz (İİK m. 354).
- İcra mahkemesinin cezaya ilişkin kararları ve bunların kanun yolu işlemleri harçtan müstesnadır (492 sayılı Harçlar Kanunu m. 13/f); tazyik hapsi şikâyetinde harç uygulaması mahkeme veznesinden teyit edilmeli, mahkemenin isteyeceği posta ve tebligat gider avansı yatırılmalıdır. İlamlı takip başvurusunda başvuru harcı ve gider avansı icra dairesince belirlenir; tutarlar için güncel tarifeye bakılmalıdır.
- Dilekçeye nafaka ilamı ve kesinleşme şerhi, icra dosyası örneği ile icra emrinin borçlunun bizzat kendisine tebliğ edildiğini gösteren mazbata, ödenmeyen ayların dökümü, banka kayıtları, borçlunun gelir ve ödeme gücünü gösteren belgeler ve varsa nafakanın kaldırılması davasına ilişkin bilgiler eklenmelidir. Maaş haczi gibi diğer tahsil yolları tazyik hapsiyle birlikte sürdürülebilir.
Örnek dilekçe
Köşeli parantez içindeki [ALANLAR] somut olaya göre doldurulmalıdır.
[MAHKEME] İCRA CEZA MAHKEMESİ'NE
İCRA DOSYASI : [İCRA DAİRESİ] İcra Dairesi [TAKİP DOSYA NO] E.
ŞİKÂYETÇİ
(ALACAKLI) : [AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [T.C. KİMLİK NO])
[ADRES]
VEKİLİ : Av. [VEKİL ADI]
[ADRES]
ŞİKÂYET OLUNAN
(BORÇLU) : [BORÇLU ADI] (T.C. Kimlik No: [T.C. KİMLİK NO])
[BORÇLU ADRESİ]
KONU : Nafaka ilamına dayalı ilamlı takipte, icra emrinin tebliğinden sonra ödenmeyen nafaka nedeniyle şikâyet olunan hakkında İİK m. 344 uyarınca tazyik hapsine karar verilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. [NAFAKA KARARINI VEREN MAHKEME]'nin [KARAR TARİHİ] tarihli, [ESAS NO] esas ve [KARAR NO] karar sayılı kararıyla şikâyet olunan borçlu, [NAFAKA TÜRÜ] olarak aylık [NAFAKA TUTARI] TL ödemekle yükümlü kılınmıştır. Karar [KESİNLEŞME DURUMU].
2. Nafakanın tahsili için yukarıda numarası yazılı dosyayla ilamlı takip başlatılmış; İİK m. 32 uyarınca düzenlenen icra emri şikâyet olunana bizzat [İCRA EMRİ TEBLİĞ TARİHİ] tarihinde tebliğ edilmiştir. Şikâyet olunan, icra emri tebliğinden sonra da [ÖDENMEYEN AYLAR] dönemlerine ait toplam [ÖDENMEYEN NAFAKA] TL nafakayı ödememiştir.
3. Şikâyet olunan, icra emrinde verilen yedi günlük süre geçtikten sonra da ödeme yapmamış, icra dosyasına veya alacaklıya yaptığı kısmi ödemeler ([YAPILAN ÖDEMELER]) dökümde düşülmüştür. Şikâyet olunanın [BORÇLUNUN GELİR DURUMU] olup ödeme gücü bulunmaktadır; nafaka borcunu ödememesini haklı kılan bir mazereti yoktur.
4. Şikâyet olunan tarafından nafakanın kaldırılması veya azaltılması için açılan bir dava [DAVA DURUMU]. Böyle bir dava ödeme yükümlülüğünü kendiliğinden ortadan kaldırmaz; İİK m. 344 uyarınca yalnızca ileri sürülen sebepler gözetilerek tazyik hapsinin uygulanmasının davanın sonuna bırakılması söz konusu olabilir. Somut olayda bu yönde bir erteleme için haklı bir sebep bulunmamaktadır.
5. Nafaka, alacaklının geçimini veya çocuğun bakım ve eğitim giderlerini karşılamaya yönelik, süreklilik taşıyan bir alacak olup ödenmemesi alacaklıyı mağdur etmektedir. İİK m. 344, bu tür kararların gereğinin yerine getirilmesini sağlamak amacıyla tazyik hapsi öngörmüştür.
6. Şikâyet, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıllık süre içinde, İİK m. 347'ye uygun olarak yapılmaktadır. Şikâyete konu dönem [ÖDENMEYEN AYLAR] nafakalarıdır; bundan önceki birikmiş nafaka alacağı yönünden haciz yoluyla tahsil işlemleri icra dosyasında sürdürülmektedir.
HUKUKİ NEDENLER : 2004 sayılı İİK m. 32, 344, 346, 347, 348, 354; 4721 sayılı TMK'nın nafakaya ilişkin hükümleri ve ilgili sair mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER : Nafaka ilamı ve kesinleşme şerhi, icra dosyası ve icra emri tebliğ mazbatası, ödeme kayıtları ve banka hesap dökümü, ödenmeyen nafaka dökümü, şikâyet olunanın gelir durumunu gösteren belgeler, tanık beyanı ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. Şikâyet olunanın, icra emrinin tebliğinden sonra ödenmeyen [ÖDENMEYEN AYLAR] dönemlerine ait nafaka borcu nedeniyle İİK m. 344 uyarınca üç aya kadar tazyik hapsine,
2. Yargılama giderlerinin şikâyet olunana yükletilmesine
karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [TARİH]
Şikâyetçi Alacaklı Vekili
Av. [VEKİL ADI]
EKLER:
1. Nafaka ilamı ve kesinleşme şerhi
2. İcra dosyası örneği ve icra emri tebliğ mazbatası
3. Ödenmeyen nafaka dökümü ve banka kayıtları
4. Vekâletname
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme ve örnek amacıyla sunulmaktadır. Her hukuki uyuşmazlığın özellikleri farklıdır. Dilekçenin somut olaya göre bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi önerilir.
İlgili İçerikler
Emsal Kararlar
- YargıtayE. 2025/7778, K. 2026/647Nafaka alacağı için maaş haczi: işleyen nafakanın tamamı, birikmiş nafaka için maaşın dörtte biri
- YargıtayE. 2024/3195, K. 2024/4685Taahhüdü ihlal suçu – Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 2024/3195 E., 2024/4685 K.
- YargıtayE. 2023/8805, K. 2023/8909Taahhüdü ihlal suçu – Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 2023/8805 E., 2023/8909 K.
- YargıtayE. 2024/3097, K. 2024/4378Taahhüdü ihlal suçu – Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 2024/3097 E., 2024/4378 K.