Hangi durumlarda kullanılır?
- Onarım süresince ikame araç kiralanmış ve bedelinin sigortacı tarafından karşılanmaması
- Aracın kullanılamaması nedeniyle günlük emsal kira bedeli üzerinden zarar hesaplanması
- Pert (tam hasar) kararı sonrası yeni araç temini için gereken makul süre için mahrumiyet bedeli istenmesi
- Sigortacının araç mahrumiyetini teminat dışı sayarak ödememesi
Dikkat edilmesi gereken noktalar
- Yalnızca işleten ve sürücüye karşı açılan dava asliye hukuk mahkemesinde görülür; taraflar tacir ve araç ticari işletmeleriyle ilgiliyse asliye ticaret mahkemesi ve TTK m. 5/A arabuluculuğu gündeme gelir. İşleten ve sürücü yönünden KTK m. 97 başvurusu şartı ve zorunlu arabuluculuk aranmaz (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi). Yetkili mahkeme kaza yeri, davalının yerleşim yeri veya zarar görenin yerleşim yeridir (HMK m. 6, 16; KTK m. 110). Aynı davada hasar ve değer kaybı için sigortacı da davalı gösterilecekse önce KTK m. 97 başvurusu yapılmalı ve dava ticaret mahkemesinde açılmalıdır.
- Zamanaşımı zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde kazadan itibaren on yıldır; kaza suç oluşturuyorsa daha uzun ceza zamanaşımı uygulanır (KTK m. 109). Tazminat yükümlüsüne karşı kesilen zamanaşımı sigortacıya karşı da kesilmiş sayılır.
- Araç mahrumiyeti dolaylı zarar niteliğindedir ve zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamı dışındadır (KTK m. 92/k; Genel Şartlar A.6/k); bu kalem sigortacıdan değil işleten ve sürücüden istenir. Kasko poliçesindeki ikame araç teminatından veya sigortacının sağladığı ikame araçtan yararlanılmışsa aynı dönem için ayrıca bedel istenemez, zarar azalır (TBK m. 52). Aynı dönem için hem mahrumiyet hem kazanç kaybı birlikte talep edilmemeli, ticari araçta gelir kaybı ticari defter ve vergi kayıtlarıyla ayrıca ispatlanmalıdır.
- Mahrumiyet süresi, onarım için gerekli makul süreyle sınırlıdır; parça tedarik gecikmesi, servis gecikmesi ve davacının onarımı geciktirmesi tartışılır, zararı azaltma yükümlülüğü gözetilir (TBK m. 52). Araç pert sayılmışsa süre, aynı özellikte yeni araç temini için gereken makul süredir; bu hâlde onarım süresi esas alınamaz ve değer kaybı da istenemez.
- Yargıtay uygulamasında fiilen ikame araç kiralanmamış olması talebe engel görülmemekle birlikte aracın kullanım amacı, ihtiyaç ve emsal günlük kira bedeli ispatlanmalıdır. Servis giriş ve çıkış kayıtları, eksper raporu, onarım faturaları, parça tedarik belgeleri, kiralama sözleşmesi ve faturaları ile kiralama firmalarından alınan emsal bedel yazıları dosyaya sunulmalıdır.
- Belirsiz alacak davası (HMK m. 107) 7589 sayılı Kanunla 31.07.2026 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırıldığından, mahrumiyet süresi ve bedeli bilirkişi incelemesiyle belirlenecekse dava kısmi dava olarak açılabilir; talep HMK m. 109/4 uyarınca aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir. 31.07.2026'dan önce açılmış belirsiz alacak davaları m. 107'ye göre devam eder. Faiz kaza tarihinden başlar; araç ticari amaçla kullanılıyorsa avans faizi talep edilebilir.
Örnek dilekçe
Köşeli parantez içindeki [ALANLAR] somut olaya göre doldurulmalıdır.
[YER] ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ'NE
DAVACI : [AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [T.C. KİMLİK NO])
[ADRES]
VEKİLİ : Av. [VEKİL ADI]
[BÜRO ADRESİ]
DAVALILAR : 1. [SÜRÜCÜ AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [T.C. KİMLİK NO]) - Sürücü
[ADRES]
2. [İŞLETEN AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [T.C. KİMLİK NO]) - Araç işleteni
[ADRES]
KONU : Trafik kazası nedeniyle aracın kullanılamaması sonucu uğranılan ikame araç (araç mahrumiyeti) zararının, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili talebidir.
DAVA DEĞERİ : Şimdilik [DAVA DEĞERİ] TL (kısmi dava; fazlaya ilişkin haklar saklıdır)
AÇIKLAMALAR
1. [KAZA TARİHİ] tarihinde [KAZA YERİ] mevkiinde, davalı [SÜRÜCÜ AD SOYAD]'ın sevk ve idaresindeki, davalı [İŞLETEN AD SOYAD]'a ait [KUSURLU ARAÇ PLAKASI] plakalı araç, [KAZANIN OLUŞ BİÇİMİ] suretiyle davacının maliki olduğu [ARAÇ PLAKASI] plakalı araca çarpmıştır. Ekli kaza tespit tutanağı ve [KUSUR RAPORU TARİHİ] tarihli kusur raporuna göre davalı sürücü yüzde [KUSUR ORANI] oranında kusurludur.
2. Kaza nedeniyle davacının aracında [HASAR AÇIKLAMASI] şeklinde hasar oluşmuştur. Araç [SERVİS ADI] servisine [SERVİSE GİRİŞ TARİHİ] tarihinde girmiş, [TESLİM TARİHİ] tarihinde teslim edilmiş olup onarım [TAMİR SÜRESİ] gün sürmüştür. Bu süre servis giriş-çıkış kayıtları, parça tedarik belgeleri ve onarım faturasıyla sabittir.
3. Davacı onarım süresince aracını [ARAÇ KULLANIM AMACI] amacıyla kullanamamış, ikame araca ihtiyaç duymuş ve [KİRALAMA FİRMASI] firmasından günlük [GÜNLÜK KİRA BEDELİ] TL bedelle araç kiralamıştır. Toplam zarar [İKAME ARAÇ BEDELİ] TL'dir. Aracın fiilen kiralanmamış olması hâlinde de aynı nitelikte emsal aracın günlük kira bedeli esas alınmalıdır; araç mahrumiyeti, aracın kullanılamaması nedeniyle malvarlığında oluşan doğrudan bir zarardır.
4. Motorlu aracın işletilmesi bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa işleten sorumludur (KTK m. 85/1); sürücü kusurlu ve hukuka aykırı fiili nedeniyle haksız fiil hükümlerine göre sorumludur (TBK m. 49). Birden fazla kişinin sorumlu olduğu hâllerde sorumluluk müteselsildir (KTK m. 88; TBK m. 61).
5. Araç mahrumiyeti dolaylı zarar niteliğinde olup zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamı dışındadır (KTK m. 92/k). Bu nedenle dava sigorta şirketine değil, zarardan doğrudan sorumlu olan işleten ve sürücüye yöneltilmiştir.
6. Davacı zararını azaltmak için onarımı gecikmeksizin yaptırmış, onarım süresi aracın hasar niteliğine göre makuldür (TBK m. 52). Mahrumiyet süresi ve günlük bedel bilirkişi incelemesiyle belirleneceğinden dava, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla kısmi dava olarak açılmış, talebin HMK m. 109/4 uyarınca artırılması hakkımız saklı tutulmuştur.
HUKUKİ NEDENLER : 2918 sayılı KTK m. 85, 86, 88, 92, 109, 110; 6098 sayılı TBK m. 49, 51, 52, 61, 72; 6100 sayılı HMK m. 6, 16, 109 ve ilgili sair mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER : Kaza tespit tutanağı, kusur raporu ve ceza dosyası, servis giriş-çıkış ve onarım kayıtları, eksper raporu ve onarım faturaları, ikame araç kiralama sözleşmesi ve faturaları veya emsal kira bedeli yazıları, araç ruhsatı, bilirkişi incelemesi, tanık beyanları ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle; fazlaya ilişkin haklarımız ile HMK m. 109/4 uyarınca talebimizi artırma hakkımız saklı kalmak kaydıyla;
1. Şimdilik [DAVA DEĞERİ] TL ikame araç (araç mahrumiyeti) bedelinin, kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline,
2. Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalılara yükletilmesine
karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [TARİH]
Davacı Vekili
Av. [VEKİL ADI]
EKLER:
1. Kaza tespit tutanağı ve kusur raporu
2. Araç ruhsatı
3. Servis giriş-çıkış ve onarım kayıtları, onarım faturası
4. İkame araç kiralama sözleşmesi ve faturaları
5. Vekâletname örneği
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme ve örnek amacıyla sunulmaktadır. Her hukuki uyuşmazlığın özellikleri farklıdır. Dilekçenin somut olaya göre bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi önerilir.
İlgili İçerikler
Emsal Kararlar
- YargıtayE. 2016/3933, K. 2019/796Trafik sigortacısı araç mahrumiyeti (dolaylı zarar) bedelinden sorumlu değildir; değer kaybı uzman bilirkişiyle rayiç farkına göre hesaplanır
- Bölge Adliye MahkemesiE. 2024/2015, K. 2025/2088Tazminat (haksız fiilden kaynaklanan; ikame araç ve araç mahrumiyeti) – Kayseri BAM 3. Hukuk Dairesi, 2024/2015 E., 2025/2088 K.
- Bölge Adliye MahkemesiE. 2025/896, K. 2025/2080Trafik kazası sebebiyle oluşan hasar bedeli, araç mahrumiyet bedeli ve değer kaybı zararının tazmini istemi – Samsun BAM 3. Hukuk Dairesi, 2025/896 E., 2025/2080 K.
- YargıtayE. 2022/6181, K. 2025/11453İkame araç ve araç mahrumiyeti – Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2022/6181 E., 2025/11453 K.
Örnek Dilekçeler
- Noter (İhtarname)Trafik Kazası Maddi Hasar Tazminatı İhtarnamesi
- Asliye Ticaret MahkemesiTrafik Kazası Nedeniyle Maddi ve Manevi Tazminat Dava Dilekçesi
- Sigorta ŞirketiAraç Değer Kaybı Başvurusu (Sigorta Şirketine KTK m. 97 Başvurusu)
- Güvence HesabıGüvence Hesabı'na Tazminat Başvurusu (5684 s.K. m. 14)
Hukuk Rehberi
- 5 dk okumaİkame Araç ve Araç Mahrumiyet Bedeli: Trafik Sigortası ve Kasko Neyi Karşılar?
- 5 dk okumaTrafik Sigortası Neleri Karşılar, Neleri Karşılamaz?
- 5 dk okumaKasko ve Trafik Sigortası Farkı: Hangi Zarar Hangi Poliçeden Karşılanır?
- 5 dk okumaMotosiklet Kazalarında Tazminat: Kusur, Kask ve Sigorta