Hangi durumlarda kullanılır?
- Banka havalesi veya elden verilen para için yazılı borç senedi, mesaj ya da dekont gibi belgelerle geri ödeme taahhüdü gösterilebiliyorsa
- Geri ödeme tarihi kararlaştırılmamış ve ödünç veren iade talebini ihtarla bildirmişse
- Borçlu vadesinde ödeme yapmamış ve ilamsız icra takibi yerine genel mahkemede alacak davası tercih ediliyorsa
- Ödünç verenin, paranın bağış veya başka bir sebeple verildiği savunmasına karşı terditli iade talebi ileri sürülecekse
Dikkat edilmesi gereken noktalar
- Ödünç sözleşmesi şekle bağlı değildir; ancak miktar veya değeri HMK m. 200'deki (her yıl yeniden değerleme oranında artırılan) sınırı aşıyorsa senetle ispat gerekir ve karşı tarafın açık muvafakati olmadıkça tanık dinlenemez. Para teslimini ve geri verme taahhüdünü ödünç veren ispatlar; banka dekontu tek başına geri verme borcunu göstermeyebilir. Borçlunun yazdığı mesaj, e-posta veya imzalı belgeler delil başlangıcı sayılarak tanık dinlenmesine imkân verebilir (m. 202).
- Vade kararlaştırılmışsa borçlu vadenin geçmesiyle temerrüde düşer; vade yoksa ödünç alan, ilk talepten itibaren altı hafta geçmeden geri vermek zorunda değildir (TBK m. 392). Bu nedenle önce noter ihtarı gönderilmeli ve altı haftalık sürenin dolması beklenmelidir. Ödünç süresi için faiz, adi ödüncte ancak kararlaştırılmışsa, ticari ödüncte ise kararlaştırılmasa da istenebilir (m. 387); temerrüt faizi ise temerrüt tarihinden itibaren ayrıca istenir (m. 120).
- Ödünç alacağı kural olarak on yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m. 146); işlemiş faiz alacakları ise beş yıllık süreye tabidir (m. 147). Zamanaşımı dava, icra takibi veya borçlunun borcu kabulüyle kesilir; noter ihtarı süreyi kesmez.
- Görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir; ödünç ilişkisi her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgiliyse (ticari ödünç) asliye ticaret mahkemesi görevli olur ve dava öncesi arabuluculuk dava şartıdır (TTK m. 4, 5, 5/A). Yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri veya ödemenin yapılacağı yer mahkemesidir (HMK m. 6, 10). İlamsız icra takibi de yapılabilir; takibe itiraz edilirse itirazın iptali davası bir yıl içinde (ticari ise arabuluculukla) açılır (İİK m. 67).
- Alacak belirli olduğundan dava nispi harca tabidir ve karar ve ilam harcının dörtte biri peşin yatırılır (Harçlar Kanunu m. 28). Ödünç ilişkisinin ispatlanamaması riskine karşı sebepsiz zenginleşme (TBK m. 77) hükümlerine dayanan terditli iade talebi eklenmelidir. Faiz "yasal faiz" olarak istenmeli, oran sabit yazılmamalıdır; kanuni faiz oranı 7589 sayılı Kanunla (3095 sayılı Kanun m. 1) değişken orana bağlanmıştır.
Örnek dilekçe
Köşeli parantez içindeki [ALANLAR] somut olaya göre doldurulmalıdır.
[MAHKEME] ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ'NE
DAVACI : [AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [T.C. KİMLİK NO])
[ADRES]
VEKİLİ : Av. [VEKİL ADI]
[ADRES]
DAVALI : [DAVALI ADI] (T.C. Kimlik No: [T.C. KİMLİK NO])
[ADRES]
KONU : Davalıya ödünç olarak verilen paranın TBK m. 386 vd. uyarınca temerrüt tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte iadesi, ödünç ilişkisinin kabul edilmemesi hâlinde terditli olarak sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre tahsili talebidir.
DAVA DEĞERİ : [DAVA DEĞERİ] TL
AÇIKLAMALAR
1. Davacı, davalının talebi üzerine [ÖDÜNÇ TARİHİ] tarihinde davalıya [ÖDÜNÇ TUTARI] TL'yi geri alınmak üzere ödünç olarak vermiştir. Tutar, davacının [BANKA ADI] nezdindeki hesabından davalının [IBAN] numaralı hesabına [DEKONT TARİHİ] tarihli havale ile aktarılmıştır. Taraflar arasında TBK m. 386 anlamında ödünç (karz) sözleşmesi kurulmuştur.
2. Davalının parayı geri verme borcu delillerle sabittir. Davalı, [BORÇ SENEDİ TARİHİ] tarihli [BORÇ BELGESİ] ile [YAZIŞMA TARİHLERİ] tarihli yazışmalarında borcunu kabul etmiş ve ödeme sözü vermiştir. Bu belgeler, en azından, tanık dinlenmesine imkân veren delil başlangıcı niteliğindedir (HMK m. 202).
3. Taraflar geri ödeme tarihi kararlaştırmamıştır. Davacı, geri ödemeyi [NOTER ADI] Noterliğinin [İHTAR TARİHİ] tarih ve [YEVMİYE NO] yevmiye numaralı ihtarnamesiyle istemiş, ihtarname davalıya [TEBLİĞ TARİHİ] tarihinde tebliğ edilmiştir. TBK m. 392 uyarınca ilk talepten itibaren öngörülen altı haftalık süre dolmuş ve davalı ödeme yapmadığından [TEMERRÜT TARİHİ] tarihinden itibaren temerrüde düşmüştür (TBK m. 117).
4. Taraflar faiz kararlaştırmamıştır. Bu nedenle ödünç tutarına temerrüt tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesi talep edilmektedir.
5. Davalının, ödemenin bağış veya başka bir sebeple yapıldığı yönündeki olası savunması, geri verme taahhüdünü içeren yazılı belgeler karşısında dayanaktan yoksundur. Ödünç ilişkisinin kabul edilmemesi hâlinde dahi davalı, haklı bir sebep olmaksızın davacının malvarlığından zenginleşmiş olup bu zenginleşmeyi iade etmekle yükümlüdür (TBK m. 77); talep terditli olarak bu hükme de dayandırılmıştır.
6. Ödünç alacağı TBK m. 146'daki zamanaşımı süresi içindedir.
HUKUKİ NEDENLER : 6098 sayılı TBK m. 77, 117, 146, 386, 387, 392; 6100 sayılı HMK m. 200, 202 ve ilgili sair mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER : Banka havale dekontu ve hesap hareketleri, borç senedi, taraflar arasındaki yazışmalar, noter ihtarnamesi ve tebliğ şerhi, bilirkişi incelemesi, delil başlangıcına dayalı tanık beyanları, yemin ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. [ÖDÜNÇ TUTARI] TL ödünç alacağının, [TEMERRÜT TARİHİ] tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline,
2. Ödünç ilişkisinin kabul edilmemesi hâlinde terditli olarak aynı tutarın sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre iadesine,
3. Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine
karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [TARİH]
Davacı Vekili
Av. [VEKİL ADI]
EKLER:
1. Banka havale dekontu ve hesap hareketleri
2. Borç senedi ve yazışmalar
3. [NOTER ADI] Noterliği ihtarnamesi ve tebliğ şerhli örneği
4. Vekâletname
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme ve örnek amacıyla sunulmaktadır. Her hukuki uyuşmazlığın özellikleri farklıdır. Dilekçenin somut olaya göre bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi önerilir.
İlgili İçerikler
Emsal Kararlar
- YargıtayE. 2025/5332, K. 2026/2424İpoteğin paraya çevrilmesi ve kambiyo senetlerine özgü icra takipleri nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemi – Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2025/5332 E., 2026/2424 K.
- YargıtayE. 2025/4231, K. 2026/1499Vekalet sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemi (vekâlet sözleşmesinden doğan sorumluluk) – Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2025/4231 E., 2026/1499 K.
- Bölge Adliye MahkemesiE. 2025/1076, K. 2025/3263Borçlu olunmayan bedelin haciz tehdidi altında alacaklıya ödenmesi nedeniyle sebepsiz zenginleşmeden kaynaklı alacak istemi – İstanbul BAM 3. Hukuk Dairesi, 2025/1076 E., 2025/3263 K.
- Bölge Adliye MahkemesiE. 2019/1890, K. 2022/219Vekâlet sözleşmesinden doğan sorumluluk – İstanbul BAM 14. Hukuk Dairesi, 2019/1890 E., 2022/219 K.
Örnek Dilekçeler
- Asliye Hukuk MahkemesiKefalet Sözleşmesine Dayalı Alacak Dava Dilekçesi (TBK m. 581 vd.)
- Asliye Ticaret MahkemesiCezai Şart Alacağı Dava Dilekçesi
- Noter (İhtarname)Alacağın Temliki Bildirimi İhtarnamesi (TBK m. 183 vd.)
- Asliye Hukuk MahkemesiEser Sözleşmesinden Doğan İş Bedeli Alacağı Dava Dilekçesi (TBK m. 479)