Hangi durumlarda kullanılır?
- Davalı, tescilli tasarımın uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretip satıyorsa
- İthalatçı veya perakendeci, tescilli tasarımı taklit eden ürünleri ticari amaçla piyasaya sunuyor ya da elinde bulunduruyorsa
- Lisans alan, sözleşmedeki yetkileri izinsiz genişleterek veya hakları üçüncü kişilere devrederek tasarım hakkını ihlal etmişse
- Tescilsiz tasarım, Türkiye'de kamuya sunulduktan sonra kopyalanarak çoğaltılıp satılmışsa
Dikkat edilmesi gereken noktalar
- Tescilli tasarım, başvuru tarihinden itibaren beş yıl korunur ve beşer yıllık dönemlerle toplam yirmi beş yıla kadar yenilenebilir; tescilsiz tasarım ise Türkiye'de ilk kez kamuya sunulduğu tarihten itibaren üç yıl korunur ve yalnızca kopyalama hâlinde engelleme hakkı verir (SMK m. 55, 59/2, 69). Tescilli tasarımda dava, tescilin yayımından sonra açılabilir; tecavüz eden başvurudan haberdar edilmişse yayım aranmaz, kötüniyetin kabulü hâlinde yayımdan önceki fiiller de tecavüz sayılır (SMK m. 81/2). Tescilsiz tasarımda ilk kamuya sunma tarihi ve kopyalama dilekçede gösterilmelidir (SMK m. 81/4).
- Davalı, tasarımın yeni ve ayırt edici olmadığını ileri sürerek hükümsüzlük itirazında bulunabilir (SMK m. 56, 77); bu nedenle başvuru tarihinden önceki yayın ve satışlar, tasarımcının kendi açıklaması için tanınan on iki aylık süre (SMK m. 57/2) ve tasarımın tescil belgesi baştan incelenmelidir. Teknik fonksiyonun zorunlu kıldığı görünüm özellikleri koruma dışındadır (SMK m. 58/4).
- Görevli mahkeme fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesidir; kurulmamış yerlerde asliye hukuk mahkemesi bakar. Yetkili mahkeme davacının yerleşim yeri veya hukuka aykırı fiilin gerçekleştiği ya da etkilerinin görüldüğü yerdir (SMK m. 156/1, 156/3). Zamanaşımına TBK hükümleri uygulanır (SMK m. 157); tazminat istemi zararı ve sorumluyu öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde fiilden itibaren on yıl içinde ileri sürülmelidir (TBK m. 72).
- Tespit, men ve el koyma gibi parasal olmayan taleplerde arabuluculuk aranmadığı kabul edilir; tazminat talebi para alacağı olduğundan TTK m. 5/A uyarınca dava öncesinde arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Taleplerin birlikte ileri sürülmesinde uygulama farklılaşabildiğinden güvenli yol, dava öncesi arabulucuya başvurmaktır. Zarar baştan belirlenemiyorsa 31.07.2026'dan sonra açılan davalarda kısmi dava açılır ve talep HMK m. 109/4 uyarınca bir defaya mahsus artırılabilir. Parasal olmayan talepler maktu, tazminat nispi harca tabidir; harç ve gider avansı güncel tarifeden hesaplanmalıdır.
- Yoksun kalınan kazanç hak sahibinin seçimine göre muhtemel gelir, tecavüz edenin net kazancı veya lisans bedeli üzerinden hesaplanır (SMK m. 151); hak sahibi zararı belirlemek için davalının ilgili belgeleri sunmasını da isteyebilir (SMK m. 150/3). Tasarım hakkına tecavüz SMK'da ayrıca suç olarak düzenlenmemiştir; ceza yolu ancak başka mevzuattan doğuyorsa gündeme gelir. Tescilli ve tescilsiz tasarım ihlallerinde TTK'daki haksız rekabet hükümlerinin SMK ile eş zamanlı uygulanıp uygulanmayacağı Yargıtay'da tartışmalı olduğundan dava SMK hükümlerine dayandırılmalıdır.
- İhlal eden ürünün satın alınmış örneği ve faturası, mağaza ve internet ortamının noter veya mahkeme eliyle yapılan tespiti (HMK m. 400), tescil belgesi, Bülten yayımı ve benzerlik için bilirkişi incelemesi başlıca delillerdir. İhtiyati tedbir ve el koyma için kullanımın tecavüz oluşturacak biçimde gerçekleştiğinin veya bunun için ciddi ve etkin hazırlık yapıldığının ispatı gerekir (SMK m. 159).
Örnek dilekçe
Köşeli parantez içindeki [ALANLAR] somut olaya göre doldurulmalıdır.
[MAHKEME] FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ'NE
DAVACI : [DAVACI UNVANI] (MERSİS No: [MERSİS NO])
[ADRES]
VEKİLİ : Av. [VEKİL ADI]
[ADRES]
DAVALI : [DAVALI UNVANI] (MERSİS No: [DAVALI MERSİS NO])
[ADRES]
KONU : Davalının davacı adına tescilli [TASARIM NO] sayılı tasarımın uygulandığı [ÜRÜN ADI] ürününün aynısını veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmesi, satması ve ticari amaçla bulundurmasının SMK m. 81 uyarınca tasarım hakkına tecavüz olduğunun tespiti, durdurulması ve önlenmesi, el koyma ve imha, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik [TAZMİNAT TUTARI] TL maddi tazminatın tahsili ve kararın ilanı talebidir.
DAVA DEĞERİ : Tespit, men, el koyma ve imha talepleri para ile ölçülemez; maddi tazminat yönünden şimdilik [TAZMİNAT TUTARI] TL (kısmi dava; fazlaya ilişkin haklar saklıdır)
AÇIKLAMALAR
1. Davacı, [ÜRÜN ADI] ürününün görünümüne ilişkin tasarımın hak sahibidir. Tasarım, [TASARIM NO] sayı ve [BAŞVURU TARİHİ] başvuru tarihiyle Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde tescilli olup [YAYIM TARİHİ] tarihinde Bültende yayımlanmıştır; koruma süresi devam etmektedir. Tasarım, başvuru tarihinden önce kamuya sunulmamış olup yeni ve ayırt edici niteliktedir (SMK m. 56).
2. Davalı, "[TECAVÜZ EDEN ÜRÜN]" adlı ürünü [SATIŞ KANALLARI] aracılığıyla üretmekte ve satmaktadır. Ürün, davacının tescilli tasarımının aynısı veya bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzeridir: [BENZERLİK AÇIKLAMASI]. Davalının ürünleri [TESPİT BİLGİSİ] ile tespit edilmiştir.
3. SMK m. 59 uyarınca tasarımdan doğan haklar münhasıran tasarım sahibine aittir; üçüncü kişiler izin olmadan koruma kapsamındaki tasarımın uygulandığı ürünü üretemez, piyasaya sunamaz, satamaz, ithal edemez, ticari amaçla kullanamaz veya bulunduramaz. SMK m. 81/1-(a) uyarınca bu fiiller tasarım hakkına tecavüz sayılır. Başvuru tescil edilerek yayımlandığından davacı bu fiillerden dolayı hukuk davası açma hakkına sahiptir (SMK m. 81/2).
4. SMK m. 149 uyarınca davacı, fiilin tecavüz olup olmadığının tespitini, tecavüzün önlenmesini ve durdurulmasını, tecavüzün kaldırılmasıyla maddi zararın tazminini, tecavüz oluşturan ürün ve üretiminde kullanılan araçlara el konulmasını, bunların şekillerinin değiştirilmesini veya gerekirse imhasını ve kararın ilanını isteyebilir. Yoksun kalınan kazanç, davacının seçimine göre muhtemel gelir, davalının net kazancı veya lisans bedeli esas alınarak hesaplanır (SMK m. 151). Zarar miktarı bilirkişi incelemesiyle belirlenecek ve davalının ilgili belgeleri sunması istenecektir (SMK m. 150/3); bu nedenle talep, fazlaya ilişkin haklar ve HMK m. 109/4 uyarınca artırma hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik istenmektedir.
5. Davalıya [İHTAR TARİHİ] tarihli ihtarname gönderilmiş, tecavüze son vermesi istenmişse de fiiller sürmüştür. Tazminat talebi bakımından dava öncesinde [ARABULUCULUK DOSYA NO] sayılı dosyada arabulucuya başvurulmuş, [SON TUTANAK TARİHİ] tarihli son tutanak düzenlenmiştir.
6. Davalının ürünleri piyasaya sürülmeye devam ettiğinden davacı telafisi güç zarara uğramaktadır. SMK m. 159 uyarınca tecavüz eylemlerinin önlenmesi ve durdurulması, tecavüze konu ürünlere el konulması ve saklanması yönünde ihtiyati tedbir talep edilmektedir.
HUKUKİ NEDENLER : 6769 sayılı SMK m. 56, 59, 81, 149, 150, 151, 156, 157, 159; 6102 sayılı TTK m. 5/A; 6098 sayılı TBK ve 6100 sayılı HMK m. 109, 389 vd., 400 ve ilgili sair mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER : Tasarım tescil belgesi ve Kurum kayıtları, Bülten yayımı, tecavüze konu ürün örnekleri, fatura ve katalog, internet ve mağaza tespitleri, davalının ticari defter ve belgeleri, benzerlik ile tazminata ilişkin bilirkişi incelemesi, keşif, tanık beyanları ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. SMK m. 159 uyarınca tecavüz fiillerinin tedbiren durdurulmasına ve tecavüze konu ürünlere el konulmasına,
2. Davalının fiillerinin davacının tasarım hakkına tecavüz oluşturduğunun tespitine,
3. Tecavüz fiillerinin durdurulmasına ve muhtemel tecavüzün önlenmesine,
4. Tecavüz oluşturan ürünlere ve üretiminde münhasıran kullanılan araçlara el konulmasına; bunların şekillerinin değiştirilmesine veya gerekirse imhasına,
5. Fazlaya ilişkin haklar ve HMK m. 109/4 uyarınca artırma hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik [TAZMİNAT TUTARI] TL maddi tazminatın davalıdan tahsiline,
6. Kararın masrafı davalıya ait olmak üzere ilanına,
7. Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine
karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [TARİH]
Davacı Vekili
Av. [VEKİL ADI]
EKLER:
1. Tasarım tescil belgesi ve Kurum kayıtları
2. Tecavüze konu ürün örnekleri, fatura ve katalog
3. Tespit tutanakları ve internet çıktıları
4. İhtarname ve tebliğ belgesi
5. Arabuluculuk son tutanağı
6. Vekâletname
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme ve örnek amacıyla sunulmaktadır. Her hukuki uyuşmazlığın özellikleri farklıdır. Dilekçenin somut olaya göre bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi önerilir.
İlgili İçerikler
Emsal Kararlar
- YargıtayE. 2025/494, K. 2026/376Haksız rekabet – Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2025/494 E., 2026/376 K.
- YargıtayE. 2025/5185, K. 2026/2351Tasarıma tecavüz ile haksız rekabetin tespiti – Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2025/5185 E., 2026/2351 K.
- YargıtayE. 2025/5656, K. 2026/2640Haksız rekabet – Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2025/5656 E., 2026/2640 K.
- YargıtayE. 2025/6318, K. 2026/3233Patent hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti ve önlenmesi istemi – Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2025/6318 E., 2026/3233 K.
Örnek Dilekçeler
- Fikri ve Sınai Haklar Hukuk MahkemesiMarka Hakkına Tecavüzün Tespiti ve Önlenmesi Dava Dilekçesi
- Asliye Ticaret MahkemesiHaksız Rekabetin Önlenmesi ve Tazminat Dava Dilekçesi
- Fikri ve Sınai Haklar Hukuk MahkemesiMarka Hükümsüzlüğü Dava Dilekçesi
- Asliye Ticaret MahkemesiTicaret Unvanına Tecavüzün Önlenmesi Dava Dilekçesi