Hangi durumlarda kullanılır?
- Velayet sahibi ebeveynin çocuğun bakım, eğitim ve sağlığını ihmal etmesi
- Velayet sahibi ebeveynin yeniden evlenmesi, taşınması veya yaşam koşullarının çocuk aleyhine değişmesi
- İdrak çağındaki çocuğun diğer ebeveynle yaşamak istediğini açıkça ifade etmesi
- Çocuğun fiilen uzun süredir velayet sahibi olmayan ebeveynin yanında kalması
Dikkat edilmesi gereken noktalar
- Velayetin değiştirilmesi için boşanma kararından sonra ortaya çıkan yeni olgular veya koşulların esaslı biçimde değişmesi gerekir (TMK m. 183); önceki yargılamada ileri sürülebilecek olaylara dayanmak yeterli değildir.
- Görevli mahkeme aile mahkemesidir (4787 sayılı Kanun m. 4); yetkili mahkeme kural olarak davalının yerleşim yeri mahkemesidir (HMK m. 6). Dava herhangi bir süreye bağlı değildir, ancak koşullar ortaya çıktığında gecikmeksizin açılması ispat bakımından önemlidir.
- Mahkeme sosyal inceleme raporu (pedagog, psikolog veya sosyal çalışmacı raporu) aldırır ve idrak çağındaki çocuğun görüşünü dinler; okul, sağlık ve kolluk kayıtları ile tanıklar dilekçede gösterilmelidir.
- Çocuğun güvenliği veya sağlığı acil risk altındaysa dava süresince çocuğun geçici olarak davacının yanında kalmasına ilişkin ihtiyati tedbir talep edilebilir (HMK m. 389).
- Velayet talebi maktu harca tabidir; birlikte iştirak nafakası istenmesi hâlinde bu talep için ayrıca harç yatırılması gerekebilir. Velayetin değişmesi durumunda önceki iştirak nafakası yükümlülüğünün kaldırılması da ayrıca istenmelidir.
Örnek dilekçe
Köşeli parantez içindeki [ALANLAR] somut olaya göre doldurulmalıdır.
[YER] AİLE MAHKEMESİ'NE
DAVACI : [AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [T.C. KİMLİK NO])
[ADRES]
VEKİLİ : Av. [AD SOYAD]
[BÜRO ADRESİ]
DAVALI : [DAVALI AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [T.C. KİMLİK NO])
[ADRES]
KONU : Müşterek çocuk [ÇOCUK AD SOYAD]'ın velayetinin davalıdan alınarak davacıya verilmesi, davalı ile çocuk arasında kişisel ilişki düzenlenmesi ve davalı aleyhine iştirak nafakasına hükmedilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Taraflar, [BOŞANMA MAHKEMESİ]'nin [BOŞANMA DOSYA NO] sayılı ve [KESİNLEŞME TARİHİ] tarihinde kesinleşen kararıyla boşanmış; [ÇOCUK DOĞUM TARİHİ] doğumlu müşterek çocuk [ÇOCUK AD SOYAD]'ın velayeti davalıya bırakılmıştır.
2. Boşanma kararından sonra koşullar esaslı biçimde değişmiştir: [DEĞİŞEN KOŞULLAR]. Bu değişiklikler, velayet düzenlemesinin yapıldığı tarihteki koşulların artık mevcut olmadığını göstermektedir.
3. Davalı, velayet görevini gereği gibi yerine getirmemektedir. Çocuğun bakım, eğitim ve sağlık ihtiyaçları ihmal edilmekte olup bu durum [İHMAL OLAYLARI] şeklinde somutlaşmaktadır. Çocuğun [ÇOCUĞUN OKULU] okulundaki devam durumu ve başarı düzeyi de olumsuz etkilenmiştir.
4. Davacı ise [DAVACININ YAŞAM KOŞULLARI]; çocuğun bedensel, zihinsel ve duygusal gelişimini sağlayacak istikrarlı bir ortam sunabilecek durumdadır. Çocuk, davacı ile güçlü bir bağ içindedir ve idrak çağında olduğundan görüşünün alınmasını talep ediyoruz.
5. TMK m. 183 uyarınca yeni olaylar gerektirdiği takdirde hâkim, ana ve babadan birinin istemi üzerine veya kendiliğinden velayete ilişkin gerekli önlemleri alır. Velayet düzenlemesinde belirleyici ölçüt çocuğun üstün yararıdır (TMK m. 182, 339; BM Çocuk Haklarına Dair Sözleşme m. 3). Çocuğun idrak çağında ise görüşü alınmalı ve değerlendirilmelidir (Sözleşme m. 12).
6. Velayetin davacıya verilmesi hâlinde davalının, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılması gerekir. Davalının aylık geliri [DAVALI GELİRİ] TL olup çocuğun ihtiyaçları gözetildiğinde aylık [İŞTİRAK NAFAKASI] TL iştirak nafakası hakkaniyete uygundur. Davacının boşanma kararıyla yüklenen iştirak nafakası yükümlülüğünün de kaldırılması gerekmektedir.
7. Çocuğun mevcut ortamda kalmaya devam etmesi gelişimini olumsuz etkileyeceğinden, dava süresince çocuğun geçici olarak davacının yanında kalmasına ihtiyati tedbir yoluyla karar verilmesini talep ediyoruz (HMK m. 389).
HUKUKİ NEDENLER : TMK m. 182, 183, 336, 339, 346; 4787 sayılı Kanun m. 4; HMK m. 389; BM Çocuk Haklarına Dair Sözleşme m. 3, 12 ve ilgili sair mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER : Boşanma dosyası, nüfus kayıt örneği, okul ve sağlık kayıtları, kolluk kayıtları, mesaj ve yazışmalar, sosyal inceleme raporu, çocuğun dinlenmesi, tanık beyanları, tarafların ekonomik durum araştırması ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
a) Dava süresince müşterek çocuğun geçici olarak davacının yanında kalmasına ihtiyati tedbir yoluyla karar verilmesine,
b) Müşterek çocuk [ÇOCUK AD SOYAD]'ın velayetinin davalıdan alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,
c) Davalı ile çocuk arasında çocuğun yararına uygun kişisel ilişki kurulmasına,
d) Davalının çocuk için aylık [İŞTİRAK NAFAKASI] TL iştirak nafakası ödemesine, davacı aleyhine hükmedilmiş iştirak nafakasının kaldırılmasına,
e) Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine
karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [TARİH]
Davacı Vekili
Av. [AD SOYAD]
EKLER:
1. Boşanma kararı ve kesinleşme şerhi
2. Nüfus kayıt örneği
3. Okul ve sağlık kayıtları
4. Tanık isim ve adres listesi
5. Vekâletname örneği
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme ve örnek amacıyla sunulmaktadır. Her hukuki uyuşmazlığın özellikleri farklıdır. Dilekçenin somut olaya göre bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi önerilir.
İlgili İçerikler
Emsal Kararlar
- YargıtayE. 2022/2425, K. 2022/4163Karşılıklı Boşanma (velayetin değiştirilmesi) – Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2022/2425 E., 2022/4163 K.
- YargıtayE. 2023/1952, K. 2023/1543Velayetin değiştirilmesi – Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2023/1952 E., 2023/1543 K.
- YargıtayE. 2025/2183, K. 2025/6791Velayetin değiştirilmesi – Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2025/2183 E., 2025/6791 K.
- YargıtayE. 2025/967, K. 2025/4987Velayetin değiştirilmesi istemi – Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, 2025/967 E., 2025/4987 K.
Örnek Dilekçeler
- Aile MahkemesiÇocuğun Soyadının Değiştirilmesi Dava Dilekçesi (Anne Soyadı; TMK m. 27, 321)
- Aile MahkemesiÇocukla Kişisel İlişki Kurulması Dava Dilekçesi (TMK m. 323)
- Aile MahkemesiBoşanma Davasına Cevap ve Karşı Dava Dilekçesi
- Aile MahkemesiVelayetin Kaldırılması Dava Dilekçesi (TMK m. 348)