Yabancı hakem ve mahkeme kararının tanınması istemi – Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 2025/1895 E., 2026/1542 K.

6. Hukuk Dairesi 2025/1895 E. , 2026/1542 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2025/381 E., 2025/861 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI : 2024/1022 E., 2025/100 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ... ve konsorsiyum ortakları ile ... arasında akdedilen ve konusu Bursa Metro Hattının Yapım İşi (Bursa Hafif Raylı Sistem 1. Aşama İmalat, İnşaat, Montaj, İşletme ve Bakım Tesisleri Çeken ve Çekilen Araçlar İşleri) olan 1997 tarihli sözleşme nedeniyle doğacak ihtilafların ICC Tahkim Kuralları uygulanarak hakem heyeti ile çözüme kavuşturulmasının kararlaştırıldığını, ICC Tahkim Kuralları uyarınca tahkim yoluyla ihtilafların çözümü kararlaştırıldığından tahkim yerinin Hollanda-Lahey olacağının taraflarca kabul edilmesi nedeniyle Konsorsiyum tarafından yetkilendirilen davacı ...'in tahkime başvurduğunu, 23... tarihli Hakem Kararı’nın 3 hakem yerine 2 hakemle verilmesi nedeniyle ...'in itirazı sonucunda Lahey Bölge Mahkemesinin 25 Ağustos 2004 tarihli kararı ile Hakem Kararını iptal ettiğini, bu kararın Belediye tarafından temyizi üzerine Lahey Temyiz Mahkemesinin 28.11.2006 tarihinde temyiz talebini reddettiğini ve iptal kararının onandığını, böylelikle 23.02.2002 tarihli Hakem Kararının iptal edildiğini, müvekkili ... Şirketinin 21.09.2009 tarihinde 2. kez tahkim başvurusunda bulunduğunu, ... Büyükşehir Belediyesi Hakem Heyetinin yetkisiz olduğu itirazını ileri sürdüğünü, Hakem Heyetinin 25.10.2010 tarihinde yetkisizlik yönünden ilk kısmi karar ve bilahare 16.02.2011 tarihinde masraflara da hükmettiği yetkisizlik yönünden nihai karar verdiğini, müvekkili ... Şirketinin bu kararın iptali için başvurmuş ise de Lahey Bölge Mahkemesinin 18.12.2013 tarihli kararı ile bu talebinin de reddedildiğini, müvekkili ...'in, tahkim başvurusu sonucunda Hakem Heyeti’nin davaya bakmaya yetkili olmadığına dair vermiş olduğu karar üzerine bu defa 31.03.2014 tarihinde adli yargı merci olan Lahey Bölge Mahkemesine yeni bir dava açtığını ve Lahey Bölge Mahkemesi yetkili olduğu yönünde karar vermiş ise de .... Büyükşehir Belediyesi’nin bu kararı istinaf etmesi sonucu Lahey İstinaf Mahkemesi’nin 13.06.2017 tarihli kararı ile Hollanda yargı mercilerinin davaya bakmaya yetkisi olmadığı kararı verildiğini, müvekkili ... Şirketi'nin sözleşmeden kaynaklanan zararlarının giderimi için bu defa sözleşmenin ifâ yeri olan Bursa’da, Bursa 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2019/100 Esas sayılı dosyasında dava ikame etmiş ise de davalı ... Belediyesi’nin itirazı sebebiyle mahkeme tarafından 2019/314 Karar sayısı ile 28.05.2019 tarihinde verilen kararla "uyuşmazlığın tahkim yoluyla çözümlenmesi gerektiği gerekçesi ile davanın usulden reddine" karar verildiğini, bu karar taraflarca istinaf edilmediği için 04.02.2020 tarihinde kesinleştiğini, Bursa Büyükşehir Belediyesi’nin, davalı olduğu Bursa 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2019/100 Esas sayılı dosyasında tahkim ilk itirazında bulunduğunu, taraflar arasında sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlıkların tahkim yoluyla çözümlenmesi gerektiği yönündeki beyanı göz önüne alınarak müvekkili ...'in 06.04.2020 tarihinde ICC nezdinde yeni bir tahkim talebinde bulunduğunu, ICC ... numaralı dosyada görülen davada ..., Prof. Dr. ... ve Prof. Dr....’den teşekkül eden Hakem Heyetinin 21.06.2021 tarihli nihai kararı ile yetkisizlik kararı verdiğini, bu kararın iptali için tahkim yeri olan Lahey’de dava açılmış ise de davanın, 06.06.2023 tarihinde Lahey Temyiz Mahkemesince reddedildiğini, bu karara karşı yapılan itirazın da Hollanda Yüksek Mahkemesi’nin 05.07.2024 tarihli kararı ile reddedildiğini, böylelikle davanın 05.07.2024 tarihinde kesinleştiğini, Hollanda Yüksek Mahkemesi’nin 05.07.2024 tarihli kararının nihai ve bağlayıcı olduğuna dair orijinal metni ile Türkçe tercümesini ihtiva eden ve Ankara 20. Noterliğinin 25.09.2024 tarih ve ... yevmiye numaralı noter tasdikli aslının dava dilekçesi ekinde ibraz edildiğini, Bursa Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 28... tarihli Kararı, 21 Haziran 2021 tarihli Hakem Heyeti Nihai kararı, Lahey Temyiz Mahkemesi’nin 06 Haziran 2023 tarihli kararı ile 23/03452 dosya sayılı davada 05 Temmuz 2024 tarihinde Hollanda Yüksek Mahkemesi tarafından verilen apostil şerhini ihtiva eden karar, incelendiğinde hakemin sorunu çözmeye yetkili olmadığı, Türk Mahkemesi’nin yetkisizlik kararının Hakemi bağlamayacağına yönelik olduğunun görüleceğini, taraflar arasındaki sözleşmeden kaynaklanan sorunun çözümü ve davacı müvekkili alacağının tahsili amacıyla Bursa Asliye Ticaret Mahkemesi’nde dava açacak olup, bu aşamada işbu paragrafta belirtilen her iki kararın (21 Haziran 2021 tarihli Hakem Kararı ile Hollanda Yüksek Mahkemesi’nin 05 Temmuz 2024 tarihli kararı) MÖHUK 50 uyarınca tanınmasına karar verilmesini talep etmek gerektiğini ileri sürerek 21 Haziran 2021 tarihli Hakem Heyeti Nihai Kararı ile Hollanda Yüksek Mahkemesi’nin 05.07.2024 tarihli kararının MÖHUK 50. madde gereğince tanınmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde, davacının BHRS Konsorsiyumu adına veya bu konsorsiyum tarafından verilecek bir vekalet ile tahkim yoluna başvurma/dava açma yetkisi olmadığını, davacı ... İnşaat ve Mühendislik A.Ş.'nin, 04.10.2004 tarihinde bir protokol ile Konsorsiyum üyeliğinden ayrıldığını, bu durumda davacının BHRS Konsorsiyumu adına veya herhangi bir vekalet alarak tanıma talebinde bulunma yetkisi bulunmadığını, konsorsiyum üyesi olmayan ... İnşaat ve Müh. A.Ş.'nin BHRS 1. Aşama Yapı İşleri ile ilgili olsa bile konsorsiyum adına tek başına tanıma başvuru yetkisi bulunmadığını, davacının hukuki yararının bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davacının daha önce görülen tahkim davalarında kendisi ve konsorsiyum adına dava açma yetkisinin bulunduğunun kabul edilmiş bulunmasına ve hakem dosyasına ibraz ettiği ... Aş'nin konsorsiyum adına dava açmaya yetkilendirildiğine dair sözleşme ve vekaletname birlikte değerlendirildiğinde davacının kendisi ve konsorsiyum adına dava açma yetkisinin bulunduğunun kabulü gerektiği, 5718 Sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunun 60-63. maddelerinde yabancı hakem kararlarının tenfizinin düzenlendiği, buna göre, “kesinleşmiş” ve “icra kabiliyeti kazanmış” veya “taraflar için bağlayıcı olan” yabancı hakem kararlarının tenfiz şartlarını yabancı mahkeme kararlarının tenfizi şartlarından farklı olarak ayrıntılı olarak düzenlendiği, bu durumda öncelikle yabancı hakem kararının tenfizi yönünden kararın yerlilik-yabancılık unsurunu haiz olup olmadığı bakımından değerlendirilmesi gerektiği, dava konusu hakem kararında tahkim yeri Lahey/Hollanda olarak gösterilmişse de, her iki tarafın da Türk uyruğu taşıyan tüzel kişiler olduğu, tahkim dilinin Türkçe olarak belirlendiği, taraflarca seçilen Türk hakemlerince yargılamanın Ankara/Türkiye'de yürütülerek sonuçlandırıldığı, sonuç olarak, MTK kapsamında yerli addedilen hakem kararlarının Türkiye'de etki doğurması için tenfiz yoluna gitmeye gerek kalmadığı, Yabancı mahkeme kararının tanınması bakımından ise; 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunun 58. maddesinin bu hususun hangi koşullarda gerçekleşebileceğini gösterdiği, somut olaya gelince; yetkisizlik kararı veren hakem kararının iptali istemli davada davanın reddine karar veren 06.06.2023 tarihli Lahey Temyiz Mahkemesinin kararına karşı yapılan itirazı reddeden Hollanda Yüksek Mahkemesi’nin 05.07.2024 tarihli kararının 05.07.2024 tarihinde kesinleştiği, tanıma ve tenfiz hususunda Hollanda ile Türkiye arasında mütakabiliyet olduğu, uyuşmazlığın Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girmeyen bir konuda karar verildiği, hükmün kamu düzenine aykırı bulunmadığı, tanıma koşullarının gerçekleştiği gerekçesiyle 21 Haziran 2021 tarihli Hakem Heyeti Nihai Kararı ile Hollanda Yüksek Mahkemesinin 23.03.452 sayılı 05.07.2024 tarihli kararının tanınmasına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; dava dilekçesinde sadece tanıma talebinde bulunulduğunu, davada asliye hukuk mahkemesinin görevli olduğunu, görevsiz mahkemece karar verildiğini, taraflar arasındaki sözleşmenin Bursa Büyükşehir Belediyesi ile davalının dahil olduğu Konsorsiyum arasında imzalandığını, Pilot firmanın, Siemens Aktiengesellschaft olduğunu, sözleşmede işin tüm sistemin tamamlanma tarihinin 31.03.2021 tarihi olduğunu, ancak işin devamı sırasında Konsorsiyum tarafından ek süre talep edildiğini, ek süre verildiğini, akabinde davacı ... İnşaat ve Mühendislik A.Ş.'nin 04.10.2004 tarihinde bir protokol ile Konsorsiyum üyeliğinden ayrıldığını, sözleşmenin ihtilafsız bir şekilde sona erdiğini, davacının bu başvurusuyla haksız kazanç peşinde olduğunu, Siemens Aktiengesellschaft tarafından herhangi bir başvuru olmadığını, davacının Konsorsiyumdan ayrılmış olması nedeniyle Konsorsiyum yerine hareket etme yetkisi olmadığını, davacının taraf ehliyeti olmadığını, davacının üyelikten ayrılması nedeniyle alacağı bir vekalet ile tahkim yoluna başvuramayacağını, davacı yanın tarafları, sebepleri ve konusu aynı olan uyuşmazlığı 3 kez ICC Tahkim Divanı önüne getirdiğini, ve bu dava ile verilen hükmün tanımasını, bu sefer Türk mahkemeleri nezdinde tekrar dava konusu etmek için istediğini, oysa ki kesin hükümlerle davacı şirketin talebinde haksız olduğunun defalarca ortaya konulduğunu, bu nedenle davacının tanıma isteminin kesin hüküm ve hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, yabancı hakem ve mahkeme kararının tanınması istemine ilişkindir.

Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1. maddesi hükmü uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının davalıya yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 16.04.2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.