İkale (bozma) sözleşmesi – Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 2026/3752 E., 2026/3447 K.

9. Hukuk Dairesi 2026/3752 E. , 2026/3447 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2025/3080 E., 2026/58 K.

DAVA TARİHİ : 11.04.2022

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar davalı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı Şirkette iş sözleşmesinin feshedildiği 02.11.2021 tarihine kadar genel müdür olarak çalıştığını, davacının "İş Sözleşmesinin Anlaşma Yolu İle Sona Ermesi ve Sonuçlarına İlişkin Protokol" başlıklı belgeyi imzaladığını, buna göre net 1.584.000,00 TL ikale bedelinin ödeneceğinin imza altına alınmasına rağmen ödeme yapılmadığını, müvekkilinin son ay ücretinden ek kesintiler altında net 10.000,00 TL kesinti yapıldığını, bunun herhangi bir gerekçesi olmadığını, ikale bedelinin protokol tarihinde ödenmesi gerektiği, son ücretinin iş sözleşmesinin feshinde ödenmesi gerektiğinden faize hak kazandığını belirterek icra takibine yapılan itirazın iptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davalı Şirket ile davacı arasındaki iş sözleşmesinin ikale ile sona erdiğini, tüm hakların eksiksiz olarak ödendiğini, 5.824.796,18 TL'nin 03.12.2021 tarihinde davacıya ödendiğini, dava konusu 1.584.000,00 TL'nin protokolün 2/c maddesinde düzenlendiğini, bu maddenin davacının yükümlülüğüne ilişkin olduğunu, bu miktarın davacının işveren aleyhine iş sözleşmesinin sona ermesinden kaynaklı dava ikame etmesi hâlinde ödenmesine ilişkin olduğunu, bir nevi cezai şart olduğunu, davacının son ay ücretinden yapılan kesintinin 9.929,49 TL olduğunu, bunun davacının işten ayrılmış olduğu tarihinden 3 gün sonra 05.11.2021 tarihinde Şirkete yeni atanan genel müdürün ofisinden ayrılması sonrasında davacının talimatıyla düzenlenen veda kokteylinde servis edilen yiyecek içecek faturasına ilişkin olduğunu, davalı Şirketin temerrüde düştüğünden söz edilemeyeceğinden faiz isteminin haksız olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ... 34. İş Mahkemesinin 30.05.2023 tarihli kararı ile; protokolün 2/c maddesinin; "Personelin İşveren aleyhine iş sözleşmesinin sona ermesinden kaynaklı dava ikame etmesi hâlinde, Personel iş sözleşmesinin karşılıklı anlaşma (ikale) ile sona ermesi nedeni ile kendisine ek menfaat tutarı olarak ödenecek olan net 1.584.000,00 TL tutarı, işbu sözleşmenin imza tarihinden itibaren işleyecek bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faizi ile birlikte İşveren'e iade etmeyi beyan, kabul ve taahhüt eder." şeklinde düzenlendiği, protokolde davacıya kıdem tazminatı, yıllık ücretli izin bedeli, ihbar tazminatı, sözleşmenin rekabet maddesi bedeli, ek ödeme paketi, 2021 yılı özel ödül ödemesi yapılacağının düzenlendiği, ancak ikale bedeli veya ek menfaat adı altında ödeme yapılacağına dair bir düzenleme içermediği, cezai şart düzenlemesi içeren 2/c maddesinde, davacının işverene karşı dava ikame etmesi durumunda cezai şart olarak kendisine ödenecek ek menfaat tutarını iade edeceğinin düzenlendiği, her ne kadar protokolde "ek menfaat tutarı” şeklinde bir ifade kullanılmışsa da, protokol hükümlerinin davacı tarafından ihlali hâlinde kararlaştırılmış bir cezai şart olduğu, ikale bedeli zaten bir önceki protokol hükümlerinde ayrıca kararlaştırıldığı ve tutarının da açık olarak belirtildiği, taraflar arasındaki ikale bedelinin protokolün 2/a maddesinde kararlaştırıldığı, ikale protokolünün 2/c maddesinde düzenlenip icra ve dava konusu edilen tutarın ise ikale bedeli olmadığı, davacının protokolü ihlalinin yaptırıma bağlanmasını teminen kararlaştırılmış bir cezai şart olduğu, bu nedenle bu talebin reddine karar verildiği, ücret alacağı bakımından davalının itirazının haksız olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile itirazın kısmen iptaline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 30.05.2023 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı ve katılma yoluyla davacı vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 15.01.2025 tarihli kararı ile; ikale protokolünün, davacıya kıdem tazminatı, yıllık izin bedeli, ihbar tazminatı, sözleşmenin rekabet maddesi bedeli, ek ödeme paketi, 2021 yılı özel ödül ödemesi yapılacağının düzenlendiği, ancak ikale bedeli veya ek menfaat adı altında ödeme yapılacağına dair bir düzenleme içermediği, ikale protokolünün 2/c maddesinde personelin iş sözleşmesinin sona ermesinden kaynaklı dava açması hâlinde iş sözleşmesinin ikale ile sona ermesi nedeni ile kendisine ek menfaat tutarı olarak ödenecek olan net 1.584.000,00 TL tutarı işbu sözleşmenin imza tarihinden itibaren işleyecek bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiz ile birlikte işverene iade etmeyi taahhüt ettiği, burada davacı bakımından düzenlenmiş bir şarta bağlı yükümlülük bir başka ifadeyle cezai şart öngörüldüğü, ücret kesintisi ile ilgili alacak likit olduğundan mahkemece icra inkar tazminatına karar verilmesi gerekirken bu talebin reddinin yerinde olmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kesinlikten reddine, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Bölge Adliye Mahkemesinin 15.01.2025 tarihli kararının süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine Dairece, ek menfaat tutarı bakımından davanın kabulü yerine reddine karar verilmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozmaya uyularak ek menfaat tutarının kabulü ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; 1. Davacıya, iş sözleşmesinin sona ermesi ile birlikte muaccel hâle gelen kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücretinin yanı sıra rekabet maddesi, özel ödül ödemesi gibi tüm ödemelerin eksiksiz yapıldığını, bunlara ilaveten davacının 4 aylık net ücretine tekabül eden 528.000,00 TL ek ödeme paketi adı altında bir ödeme daha yapıldığını, 2. Davacının iş güvencesi yasasının kapsamının dışında kaldığı hususuna dikkat edilmemesinin ve makul yarar denetimi yapılmasının hatalı olduğunu, 3. Ek ödeme paketi adı altında yapılan 4 maaş tutarındaki ödemenin, iş sözleşmesinin 12.2. maddesi uyarınca yapıldığına ilişkin tespitin dayanaksız olduğunu ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık; taraflar arasındaki ikale sözleşmesinin 2/c maddesindeki düzenlemenin niteliği noktasındadır. 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

Somut uyuşmazlıkta taraflar arasında imzalanan ikale sözleşmesinin 2/a maddesi "İşveren, Personele kıdem tazminatı tutarı olan net 156.233,51 TL, bakiye yıllık izin bedeli olan net 563.200,00 TL, net 246.400,00 TL ihbar tazminatı ve net 3.432.000,00 TL tutarında sözleşmenin rekabet maddesi (md. 7.2 ve md 12.2) bedeli, ek ödeme paketi olmak üzere toplam net 528.000,00 TL ve 2021 yılı özel ödül ödemesi olarak net 885304.11 -TL'yi ödemeyi kabul eder." şeklinde; 2/c maddesi ise "Bu kabul ve beyana rağmen Personelin İşveren aleyhine iş sözleşmesinin sona ermesinden kaynaklı dava ikame etmesi hâlinde; Personel iş sözleşmesinin karşılıklı anlaşma (ikale) ile sona ermesi nedeni ile kendisine ek menfaat tutarı olarak ödenecek olan net 1.584.000,00 TL tutarı, işbu sözleşmenin imza tarihinden itibaren işleyecek bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faizi ile birlikte İşverene iade etmeyi beyan, kabul ve taahhüt eder." şeklinde düzenlenmiştir.

İkale sözleşmesinin 2/a maddesi uyarınca davacıya taraflar arasındaki iş sözleşmenin rekabet yasağı maddesi kapsamında 3.432.000,00 TL (26 aylık ücret), ek ödeme paketi adı altında 528.000,00 TL (4 aylık ücret) toplamda 30 aylık ücret tutarında bir ödeme yapılması kararlaştırıldığı ve bu ödemenin de yapıldığı anlaşılmaktadır.

Davalı tanığı M.E.V. ''Davacı ile sözleşmenin tüm maddelerini tek tek iştişare ettik, bazı ödemeler konusunda pazarlıklar yaptık, diğer şirket yöneticileri ile de davacının bir takım görüşmeleri oldu ve tüm bu görüşmelerden sonra sözleşmeşmeye son hâli verildi, dolayısla davacının sözleşmenin tüm maddelerinden haberdar olmaması mümkün değildir. Davacı yönetici pozisyonunda olup bir çok ülkede profesyonel olarak çalışmış biri olduğu için bu derece önemli bir sözleşmeyi okumadan imzalaması mümkün değildir. Davacı ile ikale sözleşmesi yapıldığı dönemde davacı net 132.000,00 TL ücret alıyordu. İkale bedeli olarak 30 ay ücretini belirleyip , bunun yanında performans primi olarakta 6.71 maaş karşılığı ödemeyi kararlaştırdık. Toplam 36.71 ay ücrete tekabül etti. Bunun dışında kıdem ihbar ve yıllık izin alacaklarını da ayrıca ödedik. İkale sözleşmesinde 1.584.000,00 TL 'yi cezai müeyide olarak belirledik. İkale sözleşmesi 2 Kasım 2021 tarihinde imzalandı ve tüm ikale bedelini 15.12.2021 tarihine kadar yaklaşık 1,5 aylık süreç içinde ödedik.'' şeklinde beyanda bulunmuştur.

Dairemizin 16.09.2025 tarihli kararında ikale sözleşmesinin 2/c maddeside; davacıya iş sözleşmesinin ikale ile sona ermesi nedeniyle net 1.584.000,00 TL tutarın ek menfaat olarak ödeneceği, davacının iş sözleşmesinin sona ermesinden kaynaklı dava açması durumunda ise bu ödenen tutarın davacı tarafından davalı işverene iade edileceğinin düzenlendiği ikale sözleşmesinin 2/a maddesinde belirtilen ek ödeme paketinin ise iş sözleşmesinin 12/2 hükmü uyarınca bir ödeme olduğu, ikale kapsamında ek menfaat ödemesinin yapıldığının ispatlanamadığı gerekçesiyle ek menfaat tutarı bakımından davanın kabulü yönünde Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiş ise de uyuşmazlığın yeniden değerlendirilmesi sonucu taraflar arasındaki ikale sözleşmesi ile kıdem tazminatı, yıllık izin bedeli, ihbar tazminatı, 2021 yılı özel ödül ödemesi dışında davacıya iş sözleşmenin rekabet maddesi bedeli ve ek ödeme paketi olarak toplam 30 aylık ücreti tutarında 3.960.000,00 TL ödeme yapılacağının düzenlendiği bunun dışında davacıya ek bir ödeme yapılacağına dair bir hükme yer verilmediği gibi bunun aksinin de ispatlanmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Açıklanan sebeple Dairemizin 16.09.2025 tarihli kararının maddi hataya dayanması sebebiyle kararın yeniden bozulması gerekmiştir. Ek menfaat tutarı bakımından davanın reddi yerine kabulüne karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 16.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.