Teminat olarak verildiği ileri sürülen bonolar nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemi – Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2025/5340 E., 2026/1978 K.

11. Hukuk Dairesi 2025/5340 E. , 2026/1978 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/1294 Esas, 2025/1011 Karar

KARAR : Davanın Kabulü

İLK DERECE MAHKEMESİ : Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI : 2019/127 E., 2022/358 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile dava dışı ...İnşaat ... Ltd. Şti. arasında, bu şirketin inşa edeceği yapıda bulunan 3 adet dairenin 110.000,00 TL, 109.900,00 TL ve 69.000,00 TL bedelle satışı hususunda satış vaadi sözleşmeleri imzalandığını, 3 dairenin satış bedellerinin peşin olarak ödendiğini, müteahhit şirketin projeyi tamamlayamayacağını bildirmesi üzerine başka projeden bu kez 160.000,00 TL, 159.900,00 TL ve 99.000,00 TL bedel üzerinden 3 adet dairenin satışı konusunda anlaşarak 24.01.2016 tarihli sözleşmenin imzalandığını, bu sözleşme gereğince 01.06.2016 olan tapu teslim tarihinde yapılacak ödemelerin teminatı olarak şirketçe müvekkilinden 01.06.2016 vadeli 2 adet 50.000,00 TL bedelli ve 1 adet 37.500,00 TL bedelli teminat senedi alındığını, ancak müteahhit firmanın bu senetleri davalılara ciro ettiğini, ...İnşaat ile taşeron ... ve davalı ... arasında akdedilen 02.03.2016 tarihli protokoller ile şirketin teminat senetlerini kendi inşaatında çalışan kişi ve taşeronlara devrettiğini, bu kişilerin senetlerin teminat senedi olduğunu bilerek almalarına rağmen icra takibine konu ettiklerini, bu suretle 50.000,00 TL bedelli 2 adet senedin ...'dan ciro ile devralan davalı ... tarafından Ankara 15. İcra Dairesinin 2016/12907 E. sayılı (yetkisizlik sonucu Küçükçekmece 1. İcra Dairesinin 2022/9350 E. sayılı) dosyasında, 37.500,00 TL bedelli bononun ise davalı ... tarafından İstanbul 20. İcra Dairesinin 2016/17794 E. sayılı dosyasında takibe konulduğunu, müvekkilince 24.01.2016 tarihli sözleşmenin feshi ile bu sözleşme gereği ...İnşaat'a verilen 3 senedin iptali istemiyle Bakırköy 2. Tüketici Mahkemesinin 2016/4303 E. sayılı dosyasında dava açıldığını ve mahkemece davanın kabulüne karar verildiğini ileri sürerek dava konusu bonolar nedeniyle müvekkilinin davalılara borçlu olmadığının tespiti ile bonoların iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP 1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin dava konusu sözleşme ve diğer ilişkilerin tarafı olmaması nedeniyle senetlerin bedelsiz kaldığı iddiasının müvekkiline karşı ileri sürülemeyeceğini, müvekkilinin bonoları alacağına karşılık ...'dan ciro ile devraldığını, davacı ile ilişkisinin bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin bonoyu alacağına karşılık ilgili şirketten aldığını, iyiniyetli 3. kişi olan müvekkiline karşı açılan davanın haksız olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kambiyo senedi niteliğinde bulunan bonolardan kaynaklanan alacaklarda ispat yükünün borçlu bulunmadığını iddia eden davacı borçluya düşeceği, senet asılları üzerinde yapılan incelemede teminat senedi olarak verildiğine dair bir ibarenin bulunmadığı, yine senetlerin davalılara teminat senedi olarak verildiğine dair başkaca sözleşme veya belgenin dosya içerisinde olmadığı, davaya konu senetlerin davalılara teminat senedi olarak verildiğinin ispatlanamadığı, ciro silsilesinde kopukluk bulunmadığı, yine davalıların davaya konu senetleri kötü niyetli iktisap ettiği ya da iktisabında ağır kusurunun olduğu hususlarının da ispat edilemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı tarafça aynı bonolara dayalı olarak lehtar ...İnşaat ile ciranta ... aleyhine menfi tespit istemiyle açılan davada Bakırköy 2. Tüketici Mahkemesinin 2016/4303 E., 2017/2660 K. sayılı dosyasında 11.12.2017 tarihinde davanın kabulüne karar verildiği, bonolarda lehtar olan ...İnşaat yetkilileri hakkında bedelini aldıkları daireleri katılanlara teslim etmeyerek dolandırıcılık suçunu işledikleri gerekçesiyle Bakırköy 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 2016/16 E., 2021/139 K. sayılı ilamıyla mahkumiyet kararı verildiği, UYAP sisteminden yapılan araştırmada şirket yetkilileri hakkında aynı suçtan açılan başkaca yargılama dosyalarının bulunduğu, eldeki davada davacı tarafça bonoların teminat olarak verildiğinin ileri sürüldüğü, davalılar dava konusu bonolarda lehtar olmayıp ciranta konumunda olduklarından, davacının teminat iddiasını davalılara karşı ancak bu durumu bilerek hareket ettiklerini ispatlamak koşuluyla ileri sürebileceği, davacı ile dava dışı ...İnşaat arasında akdedilmiş olan sözleşme ve protokollere göre, bonoların davacı tarafça bu şirketten satın alınacak 3 adet dairenin kalan satış bedelinin dairelerin tesliminde ödenmesinin teminatı olarak verildiği, taahhüdünü yerine getirmeyen lehtar ...İnşaat tarafından borçlarına karşılık olmak üzere 37.500,00 TL bedelli çek davalı ...'a, 50.000,00 TL bedelli iki bono ise dava dışı ...'a ciro edilerek teslim edildiği, ...İnşaat tarafından bonoları devri sırasında düzenlenen 02.03.2016 tarihli belgelerde, verilen senetlerin ...İnşaat müşteri senetleri olduğunun, müşterilere tapu teslimi yapıldığında bu senetlerin ödeneceğinin, ... ve ...'ın bu durumu kabul ve taahhüt ederek senetleri teslim aldıkları belirtilmiş olup, belgelerde bu cirantaların imzaları bulunduğu, bu durumda dava konusu 37.500,00 TL bedelli bonoyu ciro ile devralan ...'ın bononun bakiye daire satış bedelinin teminatı olarak ...İnşaat'a verildiğini ve bononun daire tesliminde ödeneceğini bildiği, buna rağmen borçlu davacı zararına bilerek hareket ederek bonoyu takibe koyduğu, 50.000,00 TL bedelli bonolar ise ...İnşaat tarafından dava dışı ...'a aynı koşullarla ciro edilmiş, bu kişi tarafından da davalı ...'e ciro edildiği, ... ilk ciranta olmayıp 02.03.2016 tarihli belgede imzası bulunmadığı, ancak; ...İnşaat tarafından bonolar ciro edilirken ilk ciranta ...'ın da imzaladığı belge gereği bonoların teminat olarak verildiğini bildiği, davacı tarafça Bakırköy 2. Tüketici Mahkemesinin 2016/4303 E., 2017/2660 K. sayılı dosyasında açılan davada verilen bonoların geçersizliğine dair menfi tespit hükmü, bonolarda lehtar olan ...İnşaat yetkilileri hakkında bedelini aldıkları daireleri yüzlerce müşteriye teslim etmeyerek dolandırıcılık suçunu işledikleri iddiasıyla farklı mahkemelerde açılmış olan ceza yargılama dosyaları ile konuya ilişkin birçok basın yayın organında yer alan dolandırıcılık haberleri de dikkate alındığında, ilk ciranta olmasa da davalı ...'in de bonoların teminat olarak verildiğini bilerek davacı borçlu zararına hareket ettiğinin kabulü gerektiği, bu nedenle mahkemece davanın kabulü gerekirken reddine karar verilmesinin doğru olmadığı, 37.500,00 TL bedelli bonoya ilişkin İstanbul 20. İcra Dairesinin 2016/17794 E. sayılı dosyasında yargılama sırasında 12.02.2019 tarihinde davacıdan 5.625,00 TL tahsilat yapılmış olmakla, bu tutar yönünden dava istirdat davasına dönüşmüş olup, bu tutar yönünden ise istirdada karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, esas hakkında yeniden hüküm kurulmasına, davanın kabulüne, davacının İstanbul 20. İcra Dairesinin 2016/17794 E. sayılı icra takibine konu 24.01.2016 düzenleme ve 01.06.2016 vade tarihli, keşidecisi davacı, ... İnşaat olan 37.500,00 TL bedelli bono nedeniyle davalı ...'a borçlu olmadığının tespitine, yargılama sırasında davacıdan tahsil edilen 5.625,00 TL'nin davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine, davacının Küçükçekmece 1. İcra Dairesinin 2022/9350 E. sayılı (eski Ankara 15. İcra Dairesinin 2016/12907 E. sayılı) icra takibine konu olan 24.01.2016 düzenleme ve 01.06.2016 vade tarihli, keşidecisi davacı, ... İnşaat olan her biri 50.000,00 TL bedelli iki adet bono nedeniyle davalı ...'e borçlu olmadığının tespitine karar verilmiş, hüküm, davalılar vekillerince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, teminat olarak verildiği ileri sürülen bonolar nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369/1 hükmü ve 371. maddesinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI.SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalılar vekillerinin temyiz itirazlarının ayrı ayrı reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz edenlere yükletilmesine, 14.04.2026 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.