Hangi durumlarda kullanılır?
- Kesinleşen bir icra takibinde haciz baskısıyla borçlu olunmayan bir para ödenmişse
- Takip dayanağı borç daha önce ödenmiş, sona ermiş veya hiç doğmamış olduğu hâlde icra yoluyla tahsil edilmişse
- Takipten sonra açılan menfi tespit davasında tedbir alınamamış ve borç ödenmişse
Dikkat edilmesi gereken noktalar
- Dava, takip konusu paranın tamamen ödendiği tarihten itibaren bir yıl içinde açılmalıdır (İİK m. 72/7); süre hak düşürücüdür. Borç tamamen ödenmeden önce menfi tespit davası açılabilir; tedbir alınmamış menfi tespit davası sırasında borç ödenirse dava istirdat davası olarak devam eder (İİK m. 72/6).
- Ödemenin icra takibinin baskısı altında yapılmış olması gerekir; takip dışında kendi isteğiyle yapılan ödemelerin geri istenmesi sebepsiz zenginleşme hükümlerine tabidir ve yanılarak ödendiğinin ispatını gerektirir (TBK m. 78).
- Dava, takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir (İİK m. 72/8). Görevli mahkeme, alacağın dayandığı hukuki ilişkiye göre asliye hukuk, asliye ticaret, sulh hukuk, iş veya tüketici mahkemesidir.
- Uyuşmazlık ticari nitelikteyse istirdat davası için dava öncesi arabuluculuk dava şartıdır (TTK m. 5/A); kira ilişkisinden kaynaklanan taleplerde 6325 sayılı Kanun m. 18/B, tüketici işlemlerinde 6502 sayılı Kanun m. 73/A hükümleri gözetilmelidir.
- Davacı, istirdat davasında yanılarak ödeme yaptığını değil, yalnızca paranın borçlu olunmadığını ispatla yükümlüdür (İİK m. 72/8); ödeme belgeleri, takip dosyası ve borcun sona erdiğini gösteren yazılı deliller sunulmalıdır. Dava, istenen tutar üzerinden nispi harca tabidir.
Örnek dilekçe
Köşeli parantez içindeki [ALANLAR] somut olaya göre doldurulmalıdır.
[MAHKEME] ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ'NE
DAVACI : [AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [T.C. KİMLİK NO])
[ADRES]
VEKİLİ : Av. [VEKİL ADI]
[ADRES]
DAVALI : [DAVALI ADI] (T.C. Kimlik No: [T.C. KİMLİK NO])
[ADRES]
KONU : Borçlu olunmadığı hâlde [İCRA DAİRESİ] İcra Dairesinin [TAKİP DOSYA NO] esas sayılı dosyasında cebri icra tehdidi altında ödenen [ÖDENEN TUTAR] TL'nin İİK m. 72/7 uyarınca yasal faiziyle birlikte davalıdan geri alınması talebidir.
DAVA DEĞERİ : [DAVA DEĞERİ] TL
AÇIKLAMALAR
1. Davalı, [ALACAĞIN DAYANAĞI] dayanağıyla müvekkil aleyhine [İCRA DAİRESİ] İcra Dairesinin [TAKİP DOSYA NO] esas sayılı dosyasında [TAKİP TARİHİ] tarihinde [TAKİP TUTARI] TL üzerinden ilamsız takip başlatmıştır.
2. Takip konusu borç, takipten önce [ÖNCEKİ ÖDEME TARİHİ] tarihinde [ÖDEME BELGESİ] ile davalıya ödenmiş olup takip tarihinde müvekkilin davalıya herhangi bir borcu bulunmamaktadır. Ne var ki müvekkil, ödeme emrine süresi içinde itiraz edememiş ve takip kesinleşmiştir.
3. Takibin kesinleşmesinin ardından müvekkilin banka hesaplarına ve maaşına haciz konulmuştur. Hacizlerin kaldırılabilmesi ve günlük yaşamını sürdürebilmesi için müvekkil, [ÖDEME TARİHİ] tarihinde dosya borcunun tamamı olan [ÖDENEN TUTAR] TL'yi icra dosyasına ödemek zorunda kalmıştır. Bu ödeme serbest iradeyle yapılmış bir ifa değil, cebri icra baskısı altında yapılmış bir ödemedir.
4. İİK m. 72/7 uyarınca takibe itiraz etmemiş veya itirazı kaldırılmış olması yüzünden borçlu olmadığı bir parayı tamamen ödemek zorunda kalan kişi, ödediği tarihten itibaren bir yıl içinde genel hükümler dairesinde mahkemeye başvurarak paranın geri alınmasını isteyebilir. İşbu dava, ödeme tarihinden itibaren bir yıllık süre içinde açılmaktadır.
5. Aynı borcun ikinci kez tahsil edilmesi, davalı lehine haklı bir sebebe dayanmayan bir zenginleşme oluşturmaktadır. İİK m. 72/8 uyarınca davacı istirdat davasında yalnızca paranın borçlu olunmadığını ispatla yükümlü olup takipten önce yapılan ödeme banka kayıtlarıyla sabittir.
6. Davalının, takip tarihinde ödemenin yapıldığını bildiği hâlde takip başlatmış olması nedeniyle müvekkilin uğradığı diğer zararlara ilişkin talep ve dava hakları saklıdır.
HUKUKİ NEDENLER : 2004 sayılı İİK m. 72; 6098 sayılı TBK m. 77 vd.; 6100 sayılı HMK ve ilgili sair mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER : [İCRA DAİRESİ] İcra Dairesinin [TAKİP DOSYA NO] esas sayılı dosyası, haciz müzekkereleri ve banka yazıları, icra veznesine yapılan ödemeye ilişkin makbuz, takipten önceki ödemeye ilişkin [ÖDEME BELGESİ] ve banka kayıtları, taraflar arasındaki yazışmalar, bilirkişi incelemesi, tanık beyanları, yemin ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. Müvekkilin [İCRA DAİRESİ] İcra Dairesinin [TAKİP DOSYA NO] esas sayılı dosyasında ödemek zorunda kaldığı [ÖDENEN TUTAR] TL'nin, ödeme tarihi olan [ÖDEME TARİHİ] tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan istirdadına,
2. Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine
karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [TARİH]
Davacı Vekili
Av. [VEKİL ADI]
EKLER:
1. Takip dosyası örneği
2. İcra veznesine yapılan ödemeye ilişkin makbuz
3. Takipten önceki ödemeye ilişkin banka dekontu
4. Vekâletname
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme ve örnek amacıyla sunulmaktadır. Her hukuki uyuşmazlığın özellikleri farklıdır. Dilekçenin somut olaya göre bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi önerilir.
İlgili İçerikler
Emsal Kararlar
- YargıtayE. 2024/301, K. 2025/933Haciz baskısıyla ödenen para için menfi tespit değil istirdat davası açılmalıdır
- YargıtayE. 2017/19-832, K. 2019/459Menfi tespit davasında ispat yükü: nakden kaydı içeren bonoda bedelsizlik iddiası borçlu tarafından ispatlanır
- YargıtayE. 2024/1595, K. 2024/94231 Eylül 2023 sonrası açılan çek istirdadı ve menfi tespit davası arabuluculuk dava şartına tabidir
- YargıtayE. 2025/631, K. 2026/327Menfi tespit istemi (istirdat davası) – Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2025/631 E., 2026/327 K.
Örnek Dilekçeler
- İcra MahkemesiNafaka Alacağı İçin İlamlı Takip ve İİK m. 344 Şikâyet Dilekçesi
- Asliye Hukuk MahkemesiMenfi Tespit Dava Dilekçesi
- İcra Dairesiİcra Dairesine Taksitle Ödeme Taahhüdü Dilekçesi
- İcra Mahkemesiİtfa veya İmhal Nedeniyle İcranın Geri Bırakılması Talebi (İİK m. 33)