Ayıplı Araç: Değişim, İade ve Tazminat

Bir araç satın alındıktan kısa süre sonra aynı arızayı tekrarlıyor, boyası bozuluyor ya da hasar kaydı olduğu ortaya çıkıyorsa mesele yalnızca bir servis sorunu olmaktan çıkar. Aracın bedeli yüksek olduğundan, hangi hakkın seçileceği ve hangi yoldan ilerleneceği sonucu doğrudan etkiler. Bu yazıda araç satışında ayıp hâlinde değişim, iade, bedel indirimi, onarım ve tazminat taleplerini; sıfır ve ikinci el araç ayrımını birlikte ele alıyoruz.

Araçta ayıp ne zaman vardır?

Satıcı ticari veya mesleki amaçla hareket ediyorsa araç satışı tüketici işlemidir ve 6502 sayılı Kanun uygulanır. Ayıplı mal, tesliminde kararlaştırılan niteliklere uymayan ya da objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımayan maldır (m. 8). Araçlarda bu; imalat kaynaklı boya atması ve vernik bozulması, tekrarlayan mekanik veya elektronik arızalar, ilan ve ekspertiz raporunda yer almayan hasar ya da değişen parça, kilometre bilgisinin gerçeğe aykırı olması, vaat edilen donanımın bulunmaması gibi hâllerde gündeme gelir.

Teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim tarihinde var olduğu kabul edilir ve ayıplı olmadığını ispat satıcıya düşer (m. 10/1). Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 2026 tarihli kararlarına konu olan dosyalarda, sıfır kilometre araçların tavan ve gövde boyasındaki bozulmaların bilirkişi raporlarıyla imalattan kaynaklandığı ve zamanla yayılma eğilimi gösterdiği saptanmış, kullanım hatası bulunmadığı kabul edilmiştir.

Ayıbı ispat etmek için arızaların tarih ve kilometre bilgisini içeren servis kayıtları, yetkili servis raporları ve gerekirse bağımsız ekspertiz raporu önem taşır. Aracı onartmadan önce kanıtın kaybolma ihtimali varsa, dava açılmadan önce mahkemeden delil tespiti istenebilir (HMK m. 400). Dava açıldığında ayıp çoğunlukla otomotiv veya makine alanındaki bilirkişi incelemesiyle belirlenir.

Değişim, iade, indirim ve onarım

Tüketici araçta şu haklardan birini kullanabilir (6502 m. 11/1): sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedel indirimi, ücretsiz onarım veya ayıpsız misli ile değiştirme. Dönme ya da bedel indirimi seçilirse ödenen bedelin tamamı veya indirim tutarı derhâl iade edilir (m. 11/5). Bu hakların ayrıntıları için ayıplı mal rehberimize bakabilirsiniz.

Yargıtay uygulamasında ayıbın önemi, aracın ayıpsız değeri ve hakkaniyet birlikte değerlendirilir. Yukarıdaki kararlarda, boya ayıbının aracın tamamına yayılacağı ve komple boyamanın değer kaybına yol açacağı saptanan dosyalarda tüketicinin aracı mevcut ayıplarla kabule zorlanamayacağı, ayıpsız misli ile değişim talebinin kabul edilmesi gerektiği belirtilmiştir. Dava dilekçesinde, değişimin mümkün olmaması ihtimaline karşı araç bedelinin iadesi de terditli (aslî ve fer'î) talep olarak istenebilir (HMK m. 111).

Araç, satıcının finanse ettiği ya da kredi sözleşmesinde aracın açıkça belirtildiği bir taşıt kredisiyle alınmışsa kredi, bağlı kredi niteliği taşıyabilir. Bu durumda ayıp nedeniyle dönme hâlinde o güne kadar yapılan ödemelerin iadesinden satıcı ve kredi veren müteselsilen sorumludur; bedel indirimi bağlı krediye de aynı oranda yansıtılır. Kredi verenin sorumluluğu kullanılan kredi miktarıyla sınırlıdır ve teslimden itibaren bir yıllıktır (6502 m. 30/4). Bu nedenle ayıp bildirimini kredi verene de yöneltmeniz yerinde olur.

Garanti ve servis süreçleri

Garanti süresi, aracın tüketiciye teslim tarihinden başlar. Garanti Belgesi Yönetmeliği ekindeki listede binek otomobiller için garanti süresi iki yıl veya 60.000 km (hangisi önce dolarsa) olarak belirlenmiştir; üretici daha uzun süre verebilir. Arızalı aracın tamirde geçen süresi garanti süresine eklenir (Yönetmelik m. 6/3). Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği ekindeki listeye göre binek otomobiller için azami tamir süresi 45 iş günüdür; süre, arızanın yetkili servise veya satıcıya bildirildiği tarihte başlar. Bu süre aşılırsa diğer seçimlik haklarınızı kullanabilirsiniz (6502 m. 11/4).

Servis kullanım hatası iddiasında bulunursa bunu azami tamir süresi içinde düzenleyeceği raporla belirlemek ve raporun bir nüshasını size vermek zorundadır; rapora karşı bilirkişi tespiti için hakem heyetine veya tüketici mahkemesine başvurabilirsiniz (Garanti Belgesi Yönetmeliği m. 11). Arıza bildirimlerini yazılı yapın ve servis girişlerinin tarih-kilometre kayıtlarını saklayın; tekrarlayan arıza, bu kayıtlarla ispatlanır.

İkinci el araç

İkinci el satışlarda satıcının ayıplı maldan sorumluluğu bir yıldan az olamaz (6502 m. 12/2). Ayıp, ağır kusur veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz (m. 12/3). Satıcı galeri veya ticari işletme ise bu kurallar geçerlidir; bireyler arasındaki satışta ise Türk Borçlar Kanunu uygulanır. Bu durumda alıcı aracı işlerin olağan akışına göre gözden geçirip ayıbı uygun süre içinde satıcıya bildirmek zorundadır (TBK m. 223); aynı dört seçimlik hak (TBK m. 227) ve iki yıllık zamanaşımı (TBK m. 231) söz konusudur. Satıcının ağır kusurlu olduğu hâllerde sorumsuzluk anlaşması hükümsüzdür (TBK m. 221). "Olduğu gibi satılmıştır" kaydı bu nedenle her durumda satıcıyı korumaz.

Tazminat ve muhatap

Seçimlik haklardan biriyle birlikte, Türk Borçlar Kanunu hükümleri uyarınca tazminat da istenebilir (6502 m. 11/6). Noter, tescil ve ekspertiz giderleri, araç servisteyken uğranılan kullanım kaybı gibi zararlar bu kapsamda gündeme gelebilir; kusur, zarar ve illiyet bağının ispatı gerekir. 31.07.2026'da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanunla belirsiz alacak davası (HMK m. 107) kaldırıldığından, bu tarihten sonra açılacak davalarda tazminat kısmi dava olarak istenir; talep tahkikat sona erene kadar bir defaya mahsus artırılabilir ve artırılan kısım bakımından da zamanaşımı dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır (HMK m. 109/4). Önceki tarihte açılmış davalarda HMK m. 107 uygulanmaya devam eder.

Muhatabı doğru seçmek önemlidir. Onarım ve değişim üretici veya ithalatçıya karşı da istenebilir; dönme ve bedel indirimi satıcıya karşıdır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, bir kararında satıcı olmayan dağıtıcının ayıptan sorumluluğuna ilişkin Türk Borçlar Kanunu hükümlerinde dağıtıcıya yönelik bir sorumluluk düzenlenmediğini belirterek, husumet hatası bulunan hükmü bozmuştur.

Önce seçtiğiniz hakkı yazılı olarak bildirin. Uyuşmazlığın değeri 2026 yılı için 186.000 TL'nin altındaysa tüketici hakem heyetine başvurulur; araç bedelleri çoğunlukla bu sınırın üzerinde kaldığından genellikle arabulucuya başvuru ve ardından tüketici mahkemesinde dava yolu izlenir. Ayrıntılar için tüketici hakem heyeti rehberimize bakabilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

• Arıza ve servis kayıtlarını saklamamak, tekrarlayan arızayı belgelendirmemek.
• Hakkı belirsiz kullanmak veya satıcıya yalnızca sözlü başvurmak.
• Aracı satıcıdan haber vermeden başka serviste onartmak.
• İkinci el satışta ekspertiz raporu, hasar kaydı ve kilometre bilgisini sözleşmeye ve ilana bağlamamak.
• "Olduğu gibi" kaydının her durumda bağlayıcı olduğunu sanmak.
• Bireysel satışta ayıp ihbarını geciktirmek.
• Taşıt kredisi kullanıldığı hâlde kredi verene bildirim yapmamak.
• İki yıllık zamanaşımını izlememek.

Sonuç

Araçta ayıp hâlinde değişim, iade, bedel indirimi ve onarım haklarından hangisinin seçileceği; ayıbın niteliğine, tamir sürecine ve aracın değerine bağlıdır. Binek otomobillerde 45 iş günlük azami tamir süresi, tekrarlayan arıza ve servis kayıtları belirleyici olur. İkinci el satışlarda satıcının sıfatı hangi kanunun uygulanacağını, hile ve ağır kusur ise zamanaşımı ile sorumsuzluk kayıtlarının akıbetini değiştirir. Uyuşmazlık değerine göre hakem heyeti veya arabuluculuk sonrası tüketici mahkemesi yolu izlenir.