Taşıyıcının Sorumluluğu ve Kargo Hasarları

Gönderdiğiniz ya da sipariş ettiğiniz mal yolda kaybolduğunda, hasar gördüğünde veya geç teslim edildiğinde en sık yapılan hata, sorunu tüketici hukukunun ayıplı hizmet kuralları üzerinden çözmeye çalışmaktır. Karayoluyla yapılan eşya taşımalarında taşıyıcının sorumluluğu Türk Ticaret Kanunu'nun taşıma hükümlerine tabidir ve bu hükümler hem taşıyıcıya hem size kısa süreli yükümlülükler getirir. Bu yazıda sorumluluğun kapsamını, kurtulma hâllerini, tazminatın hesabını, bildirim ve dava sürelerini açıklıyoruz.

Taşıyıcı hangi zararlardan sorumludur?

Taşıyıcı, taşıma sözleşmesiyle eşyayı varma yerine götürmeyi ve orada gönderilene teslim etmeyi üstlenen kişidir; taşıma işleri ticari işletme faaliyetidir (TTK m. 850). Taşıma senedi düzenlenmemiş olsa bile sözleşme kurulabilir ve eşyanın taşıyıcıya teslimi sözleşmenin varlığına karine oluşturur (TTK m. 856/2). Taşıyıcı, eşyanın taşınmak üzere teslim alınmasından teslim edilmesine kadar geçen sürede eşyanın zıyaından, hasarından veya teslimindeki gecikmeden doğan zararlardan sorumludur (TTK m. 875/1). Kendi adamlarının ve taşımayı yerine getirmek için yararlandığı kişilerin fiil ve ihmallerinden de kendi fiili gibi sorumludur (TTK m. 879); taşımanın bir kısmını veya tamamını yapan fiilî taşıyıcıyla asıl taşıyıcı müteselsilen sorumludur (TTK m. 888). Deniz, demir ve hava yoluyla taşıma ile posta idaresine ilişkin özel hükümler saklıdır (TTK m. 852).

Kargo şirketleriyle yaşanan uyuşmazlıklarda hangi mevzuatın uygulanacağı sıkça karıştırılır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, Adalet Bakanlığı'nın başvurusu üzerine verdiği 18.11.2025 tarihli kanun yararına bozma kararında (2025/6032 E., 2025/6819 K.; Resmî Gazete, 19.02.2026, sayı 33173), kaybolan bir kargo gönderisi nedeniyle tüketici hakem heyetince verilen karara karşı açılan iptal davasının reddine ilişkin hükmü bozmuştur. Daire, kargo şirketinin satıcı, ithalatçı veya üretici değil taşıyıcı olduğunu, bu nedenle 6502 sayılı Kanun'un ayıplı hizmet hükümleri yerine TTK hükümlerine göre önce sorumluluğun doğup doğmadığının, sonra tazminatın hesabının ve sorumluluktan kurtulma hâllerinin değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Kanun yararına bozma kararın hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmaz (HMK m. 363/2); yani taraflar bakımından sonuç doğurmaz, ancak Yargıtay'ın yorumunu gösterir.

Taşıyıcı sorumluluktan ne zaman kurtulur?

Taşıyıcı, zıya, hasar ve gecikmenin en yüksek özeni göstermesine rağmen kaçınamayacağı ve sonuçlarını önleyemeyeceği sebeplerden meydana geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur (TTK m. 876). Kanun ayrıca özel hâller sayar: yetersiz ambalajlama veya etiketleme, eşyanın gönderen ya da gönderilen tarafından yüklenmesi veya boşaltılması, eşyanın kırılma, paslanma, bozulma gibi doğal niteliği ve canlı hayvan taşıması bunlar arasındadır; zararın bu sebeplerden birine bağlanması muhtemelse zarar o sebepten ileri geldiği varsayılır (TTK m. 878). Zarara gönderenin veya gönderilenin davranışı ya da eşyanın özel bir ayıbı da etki etmişse tazminat bu etkinin ölçüsünde azalır (TTK m. 875/2). Taşıma aracındaki arıza veya aracı kiraya verenin kusuru ise kurtulma sebebi sayılmaz (TTK m. 877).

Bu nedenle gönderen olarak eşyanın niteliği gerektiriyorsa onu zıya ve hasardan koruyacak biçimde ambalajlamanız, gerekli işaretleri koymanız (TTK m. 862) ve tehlikeli eşyada taşıyıcıyı yazılı olarak bilgilendirmeniz (TTK m. 861) gerekir. Taşıyıcının zarara kasten veya pervasızca bir davranışla ve böyle bir zararın meydana gelmesi ihtimalinin bilinciyle sebebiyet verdiği ispat edilirse, taşıyıcı kurtulma hâllerinden ve sorumluluk sınırlamalarından yararlanamaz (TTK m. 886).

Tazminat nasıl hesaplanır ve üst sınır nedir?

Eşyanın tamamen veya kısmen zıyaında tazminat, eşyanın taşınmak üzere teslim alındığı yer ve zamandaki değerine göre hesaplanır; hasarda bu yer ve zamandaki hasarsız değer ile hasarlı değer arasındaki fark ödenir. Değer piyasa fiyatına göre belirlenir; eşya teslimden hemen önce satılmışsa satıcının faturasında gösterilen satış bedelinin piyasa fiyatı olduğu varsayılır (TTK m. 880). Taşıyıcı ayrıca zararın saptanması için zorunlu giderleri (TTK m. 881) ve sorumlu olduğu hâllerde taşıma ücretini, taşımayla ilgili vergi ve diğer giderleri öder (TTK m. 883). Gecikmede zarar oluşmasa bile taşıma ücreti gecikme süresiyle orantılı olarak indirilir (TTK m. 875/3).

Gönderinin tamamının zıyaı veya hasarında tazminat, gönderinin net olmayan, yani ambalaj dahil ağırlığının her kilogramı için 8,33 Özel Çekme Hakkı karşılığı tutarla sınırlıdır; bu tutar eşyanın taşıyıcıya teslim edildiği tarihteki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası değerine göre Türk Lirasına çevrilir. Örneğin 10 kilogramlık bir gönderinin tamamı zayi olduysa üst sınır 83,3 Özel Çekme Hakkı karşılığıdır. Taşıma süresinin aşılmasından doğan sorumluluk ise taşıma ücretinin üç katıyla sınırlıdır (TTK m. 882). Kasıt veya pervasız davranış hâlinde bu sınırlar uygulanmaz (TTK m. 886). Kanunun taşıyıcıya yüklediği sorumluluğu önceden hafifleten sözleşme hükümleri, genel işlem şartlarında, tarifelerde veya benzer belgelerde yer alsa bile geçersizdir (TTK m. 854).

Hasar bildirimi, zamanaşımı ve dava

Eşyanın zıyaı veya hasarı açıkça görülüyorsa, gönderen veya gönderilen en geç teslim anına kadar bunu bildirmezse eşyanın sözleşmeye uygun teslim edildiği varsayılır. Zıya veya hasar açıkça görünmüyorsa aynı karine, eşyanın tesliminden sonra yedi gün içinde bildirilmemesi hâlinde de geçerlidir. Gecikmeyi teslimden itibaren yirmibir gün içinde bildirmeyen gönderilenin, gecikmeden kaynaklanan hakları sona erer. Bildirimde zararın gerekli açıklıkla belirtilmesi ve nitelendirilmesi şarttır; teslimden sonraki bildirim yazılı olmalıdır, telekomünikasyon araçlarıyla da yapılabilir ve sürenin korunması için zamanında gönderilmiş olması yeterlidir. Teslim sırasında yapılan bildirimin eşyayı teslim edene yapılması yeterlidir (TTK m. 889). Karine aksi ispatlanabilir; ancak bildirimi ihmal ederseniz ispat yükü ağırlaşır.

Taşımadan doğan istemler, eşyanın gönderilene tesliminden itibaren bir yılda zamanaşımına uğrar; eşya tamamen zayi olmuşsa süre teslim edilmesi gereken tarihten işler. Taşıyıcının kastı veya pervasız davranışı hâlinde süre üç yıldır (TTK m. 855). Bu süreler sözleşmeyle değiştirilemez (TTK m. 6). Malın teslim alındığı veya teslim için öngörülen yer mahkemesi de yetkilidir; fiilî taşıyıcıya karşı dava asıl taşıyıcının yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir (TTK m. 890). Taşıma hükümlerinden doğan davalar ticari davadır (TTK m. 4/1-a); konusu para olan tazminat davalarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m. 5/A) ve arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur (6325 sayılı Kanun m. 18/A-15). Gönderen tüketiciyse tüketici hakem heyetine başvuru da gündeme gelebilir; yukarıda anılan karara göre bu hâlde de sorumluluk TTK hükümlerine göre belirlenmelidir.

Sık yapılan hatalar

• Paketin dış hasarını kurye huzurunda tutanağa bağlatmadan veya teslim belgesine şerh düşmeden kabul etmek.
• Hasarı yalnızca telefonla veya çağrı merkezi üzerinden bildirip yazılı bildirim yapmamak.
• Şirketin iç inceleme sürecini beklerken bir yıllık zamanaşımını kaçırmak.
• Eşyanın değerini gösteren fatura, irsaliye ve ürün kayıtlarını saklamamak.
• Kargo sözleşmesindeki sorumluluk sınırlamasını kesin kabul edip TTK m. 854'ü gözden kaçırmak.
• Gönderen olarak yetersiz ambalajlama yapmak veya eşyanın niteliğini yanlış bildirmek.

Sonuç

Eşya taşımasında ve kargo gönderilerinde taşıyıcının sorumluluğu, kaybolma, hasar ve gecikme zararlarını kapsayan TTK hükümlerine tabidir. Taşıyıcı ancak kanundaki kurtulma hâllerini ispat ederse sorumluluktan kurtulur; tazminat teslim anındaki değere göre hesaplanır ve kasıt veya pervasızlık yoksa kilogram başına sınırlıdır. Hakkınızı korumak için teslimde hasarı kayda geçirmeli, yedi ve yirmibir günlük bildirim sürelerini kaçırmamalı, bir yıllık zamanaşımı dolmadan arabuluculuk ve dava yoluna başvurmalısınız.