Hangi durumlarda kullanılır?
- Eşin adına kayıtlı taşınmazda yaşayan, taşınmazın maliki olmayan eşin barınma güvencesini sağlaması
- Evlilikte anlaşmazlık başlamışken malik eşin konutu satmasının veya ipotek etmesinin önlenmesi
- Boşanma veya ayrı yaşama sürecinde konutun diğer eşin rızası dışında devrine karşı önlem alınması
- Çocukların bakıldığı ve eğitim gördüğü konutta yaşamaya devam edebilmeleri için tapu kaydına koruma işlenmesi
Dikkat edilmesi gereken noktalar
- Bu başvuru mahkemeye değil, taşınmazın kayıtlı olduğu tapu müdürlüğüne yapılır. Aile konutu olarak özgülenen taşınmazın maliki olmayan eş, şerhin verilmesini tek başına ve doğrudan tapu müdürlüğünden isteyebilir (TMK m. 194/3, Tapu Sicili Tüzüğü m. 17/2); mahkeme kararı veya malik eşin rızası aranmaz. Başvuruda kimlik, yerleşim yeri belgesi ve medeni hâli gösterir nüfus kayıt örneği ibraz edilir (Tüzük m. 49); adres bilgileri uyuşmazsa muhtarlık, belediye veya kadastro müdürlüğünden konutun yerini gösterir belge istenebilir (Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün 2014/4 sayılı Genelgesi). Vekille başvuruda vekâletnamenin bu işlemi kapsaması gerekir; Tüzük hükümlerinin güncel numaraları başvurudan önce teyit edilmelidir.
- Şerh yalnızca eşlerin fiilen birlikte yaşadığı aile konutu için konulabilir; konutun bu niteliği yerleşim yeri belgesi, abonelik ve fatura kayıtları, çocukların okul kaydı gibi olgularla gösterilmelidir. Konutun aile konutu niteliği tartışmalı hâle gelirse uyuşmazlık aile mahkemesinde çözülür.
- Kanunda başvuru için süre öngörülmemiştir; ancak şerh konulmadan yapılan devir ve ipoteklerde tapu siciline güvenen iyiniyetli üçüncü kişilerin kazanımı korunabileceğinden (TMK m. 1023) başvuru geciktirilmemelidir. Şerhten sonra malik eşin satış, devir, ipotek veya kira sözleşmesini feshetme gibi işlemleri diğer eşin açık rızasına bağlıdır (TMK m. 194/1).
- Şerhten sonra konutla ilgili işlem yapmak isteyen eş, diğer eşin rızasını sağlayamıyor veya haklı bir sebep olmadan rıza alamıyorsa hâkimin müdahalesini isteyebilir (TMK m. 194/2); bu çekişmesiz yargı işi aile mahkemesinde görülür (HMK m. 382/2-b-7, m. 384; 4787 sayılı Kanun m. 4). Rızanın reddinin gerekçelendirilebilir olması bu yüzden önemlidir. Tapu müdürlüğü şerh talebini yerine getirmezse de aile mahkemesine başvurulur. Şiddet mağduru eş, 6284 sayılı Kanun m. 4/1-c uyarınca hâkimden aile konutu şerhi konulmasını da isteyebilir.
- Şerh, malik eşin tek taraflı talebiyle kendiliğinden kalkmaz; kaldırılması için şerhi koyduran eşin başvurusu, eşlerin birlikte başvurusu veya mahkeme kararı gerekir (Tapu Sicili Tüzüğü m. 69). Şerh, mülkiyeti değiştirmez; yalnızca malikin tasarruf yetkisini diğer eşin rızasına bağlar. Aile konutu kira ile tutuluyorsa tapu şerhi söz konusu olmaz; sözleşmenin tarafı olmayan eş kiralayana yapacağı bildirimle sözleşmenin tarafı hâline gelir ve diğer eşle müteselsilen sorumlu olur (TMK m. 194/4).
- Tapu müdürlüğünde yapılan işlem için alınacak harç ve ücretlerin güncel durumu başvurudan önce müdürlükten teyit edilmelidir; randevu için Web-Tapu veya e-Devlet kullanılabilir. Mahkeme yoluna gidilirse başvuru harcı ve gider avansı yatırılır; aile hukuku uyuşmazlıkları dava şartı arabuluculuk kapsamında değildir.
Örnek dilekçe
Köşeli parantez içindeki [ALANLAR] somut olaya göre doldurulmalıdır.
[İLÇE] TAPU MÜDÜRLÜĞÜ'NE
TALEP EDEN : [AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [T.C. KİMLİK NO])
[ADRES]
VEKİLİ : Av. [VEKİL ADI] (vekille başvuruda)
[BÜRO ADRESİ]
TAŞINMAZ MALİKİ : [MALİK EŞ AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [MALİK EŞ T.C. KİMLİK NO]), talep edenin eşi
[MALİK EŞ ADRESİ]
TAŞINMAZ : [İL] ili, [İLÇE] ilçesi, [MAHALLE / KÖY], [ADA NO] ada, [PARSEL NO] parsel, [BAĞIMSIZ BÖLÜM NO] numaralı bağımsız bölüm
KONU : Yukarıda bilgileri yazılı taşınmazın aile konutu olduğuna dair şerhin tapu kütüğüne işlenmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Talep eden ile taşınmazın tapuda maliki olan [MALİK EŞ AD SOYAD] [EVLENME TARİHİ] tarihinde evlenmiştir. Evlilik birliği devam etmekte olup taraflar arasında kesinleşmiş bir boşanma kararı bulunmamaktadır.
2. Yukarıda bilgileri yazılı taşınmaz tapuda yalnızca eşimin adına kayıtlıdır. Taşınmaz, [AİLE KONUTU OLARAK KULLANILMA BİÇİMİ] suretiyle eşlerin ortak hayatlarını sürdürdükleri aile konutu olarak özgülenmiştir. Talep eden ve [AİLE BİREYLERİ] bu adreste [YERLEŞME TARİHİ] tarihinden beri fiilen birlikte yaşamaktadır; yerleşim yeri belgesi ekte sunulmuştur.
3. TMK m. 194/1 uyarınca eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz. Aynı maddenin üçüncü fıkrası ve Tapu Sicili Tüzüğü m. 17/2 uyarınca aile konutu olarak özgülenen taşınmazın maliki olmayan eş, tapu kütüğüne konutla ilgili gerekli şerhin verilmesini tapu müdürlüğünden isteyebilir.
4. Talep eden, taşınmazın maliki olmayan eştir. Şerhin amacı ailenin barınma güvencesini korumak ve taşınmazın talep edenin açık rızası olmaksızın devredilmesini veya üzerinde hak kurulmasını önlemektir. Tapu Sicili Tüzüğü m. 49 uyarınca gerekli olan yerleşim yeri belgesi ile medeni hâli gösterir nüfus kayıt örneği ekte sunulmuştur.
5. [EVLİLİKTEKİ SORUN VEYA RİSK DURUMU] nedeniyle taşınmazın talep edenin bilgisi dışında devredilmesi veya ipotek edilmesi ihtimali bulunmaktadır. Talep edenin ve çocukların barınma güvencesi bakımından şerhin gecikmeksizin işlenmesi gerekmektedir.
HUKUKİ NEDENLER : TMK m. 194, 1023; Tapu Sicili Tüzüğü m. 17, 49 ve ilgili sair mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER : Tapu kaydı, yerleşim yeri belgesi, nüfus kayıt örneği, evlilik belgesi, elektrik, su ve doğal gaz abonelik ile fatura kayıtları, çocukların okul ve sağlık kayıtları, muhtar ve komşu beyanları ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. Yukarıda bilgileri yazılı taşınmazın tapu kütüğüne "aile konutudur" şerhinin işlenmesine,
2. Şerhin işlendiğine dair güncel tapu kaydı örneğinin talep edene verilmesine
gereğini saygıyla arz ve talep ederim. [TARİH]
Talep Eden
[AD SOYAD]
EKLER:
1. Tapu kaydı örneği
2. Yerleşim yeri belgesi
3. Medeni hâli gösterir nüfus kayıt örneği
4. Kimlik fotokopisi
5. Vekâletname örneği (vekille başvuruda)
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme ve örnek amacıyla sunulmaktadır. Her hukuki uyuşmazlığın özellikleri farklıdır. Dilekçenin somut olaya göre bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi önerilir.
İlgili İçerikler
Emsal Kararlar
- YargıtayE. 2026/4947, K. 2026/7081Aile konutu şerhinin terkini – Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2026/4947 E., 2026/7081 K.
- YargıtayE. 2026/3964, K. 2026/6555Tapu iptal ve tescil (aile konutu şerhi) – Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2026/3964 E., 2026/6555 K.
- YargıtayE. 2025/9149, K. 2026/4777İpoteğin kaldırılması ve aile konutu şerhi konulması – Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2025/9149 E., 2026/4777 K.
- YargıtayE. 2025/373, K. 2026/257Aile konutu şerhi – Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2025/373 E., 2026/257 K.
Örnek Dilekçeler
- Aile MahkemesiBoşanma Davasında İhtiyati Tedbir (Tapu Kaydına Şerh) Talebi Dilekçesi (TMK m. 169, HMK m. 389)
- Aile MahkemesiEvlat Edinme Talebi Dilekçesi (TMK m. 305 vd.)
- Aile MahkemesiEvlat Edinmenin (Evlâtlık İlişkisinin) Kaldırılması Dava Dilekçesi (TMK m. 317)
- Aile MahkemesiKatkı Payı Alacağı Dava Dilekçesi (1.1.2002 Öncesi Mal Ayrılığı Dönemi)