Hangi durumlarda kullanılır?
- Bir yıldır bakım ve eğitimini üstlendikleri çocuğu evlat edinmek isteyen eşler
- Ana ve babanın evlat edinmeye rıza gösterdiği küçüğün evlat edinilmesi
- Ana veya babadan birinin rızasının aranmaması gereken hâllerde (kim olduğu bilinmeyen veya özen yükümlülüğünü yerine getirmeyen ebeveyn) evlat edinme talebi
- Eşin çocuğunun diğer eş tarafından evlat edinilmesi
Dikkat edilmesi gereken noktalar
- Görevli mahkeme aile mahkemesidir (4787 sayılı Kanun m. 4; aile mahkemesi kurulamayan yerlerde Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenen asliye hukuk mahkemesi, m. 2/2). Evlat edinme kararı evlat edinenin oturma yeri, birlikte evlat edinmede eşlerden birinin oturma yeri mahkemesince verilir (TMK m. 315); ana ve babanın rızası ise küçüğün veya ana babasının oturdukları yer mahkemesinde açıklanıp tutanağa geçirilir (m. 309/2). Dava şartı arabuluculuk söz konusu değildir.
- Koşullar: Evlat edinenin küçüğü bir yıl süreyle bakmış ve eğitmiş olması ve evlat edinmenin küçüğün yararına olması gerekir (TMK m. 305). Eşler ancak birlikte evlat edinebilir ve en az beş yıldır evli olmalı veya otuz yaşını doldurmuş olmalıdır; eşin çocuğunu evlat edinmede en az iki yıllık evlilik veya otuz yaş aranır (m. 306). Evli olmayan kişi otuz yaşını doldurmuşsa tek başına evlat edinebilir (m. 307). Evlat edinilen, evlat edinenden en az onsekiz yaş küçük olmalı ve ayırt etme gücüne sahip küçüğün rızası alınmalıdır (m. 308). Erginlerin ve kısıtlıların evlat edinilmesi TMK m. 313'teki özel koşullara ve evlat edinenin altsoyunun açık muvafakatine bağlıdır.
- Rıza ve süreler: Ana ve baba rızası çocuğun doğumundan altı hafta geçmeden verilemez ve tutanağa geçirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde geri alınabilir (TMK m. 310). Kim olduğu veya nerede oturduğu uzun süredir bilinmeyen, ayırt etme gücünden sürekli yoksun olan ya da küçüğe karşı özen yükümlülüğünü yeterince yerine getirmeyen ana veya babanın rızası aranmayabilir; bu konuda mahkeme karar verir (m. 311-312). Yasal sebep olmaksızın rıza alınmamışsa evlatlık ilişkisinin kaldırılması istenebilir; bu dava hakkı, kaldırma sebebinin öğrenilmesinden başlayarak bir yıl geçmekle düşer (m. 317-319).
- İnceleme ve deliller: Mahkeme evlat edinen ile edinilenin kişiliğini, sağlığını, ekonomik durumlarını, karşılıklı ilişkilerini, evlat edinmeye yönelten sebepleri ve evlat edinenin altsoyunun görüşünü araştırır, tarafları dinler ve gerektiğinde uzman görüşü alır (TMK m. 316; 4787 sayılı Kanun m. 5). Sosyal inceleme raporu için psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacıdan yararlanılır; gelir, sağlık ve adli sicil belgeleri ile çocuğun bakımına ilişkin belgeler önceden hazırlanmalıdır.
- Evlat edinmeye aracılık faaliyetleri yalnızca Cumhurbaşkanınca yetki verilen kurum ve kuruluşlarca yapılabilir (TMK m. 320); çocuğun koruma altında bulunduğu hâllerde ilgili kurumun işlemleri ve mevzuatı ayrıca incelenmelidir.
- Mahkeme kararıyla birlikte evlatlık ilişkisi kurulmuş olur (TMK m. 315/1); karar nüfus müdürlüğüne bildirilir ve evlat edinilenin kaydı evlat edinenin aile kütüğüne taşınır (5490 sayılı Kanun m. 29, TMK m. 314). Evlat edinmeye ilişkin kayıt, belge ve bilgiler mahkeme kararı olmadıkça açıklanamaz. Talep maktu harca tabidir; sosyal inceleme ve tebligat için gider avansı yatırılır.
Örnek dilekçe
Köşeli parantez içindeki [ALANLAR] somut olaya göre doldurulmalıdır.
[YER] AİLE MAHKEMESİ'NE
TALEP EDENLER : 1) [EVLAT EDİNEN 1 AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [EVLAT EDİNEN 1 T.C. KİMLİK NO])
2) [EVLAT EDİNEN 2 AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [EVLAT EDİNEN 2 T.C. KİMLİK NO])
[ADRES]
VEKİLİ : Av. [VEKİL ADI]
[BÜRO ADRESİ]
EVLAT EDİNİLEN : [ÇOCUK AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [ÇOCUK T.C. KİMLİK NO]), [ÇOCUK DOĞUM TARİHİ] doğumlu küçük
ANA VE BABASI : [ÇOCUĞUN ANASI AD SOYAD] ve [ÇOCUĞUN BABASI AD SOYAD]
KONU : Küçük [ÇOCUK AD SOYAD]'ın talep edenler tarafından evlat edinilmesine karar verilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Talep edenler [EVLENME TARİHİ] tarihinde evlenmiş olup evlilikleri [EVLİLİK SÜRESİ] yıldır sürmektedir; yaşları [EVLAT EDİNENLERİN YAŞLARI]'dır. Eşlerin en az beş yıldır evli olması veya otuz yaşını doldurmuş bulunması koşulu (TMK m. 306/2) gerçekleşmiştir. Talep edenler evlat edinmek istedikleri çocuktan en az onsekiz yaş büyüktür (TMK m. 308/1).
2. Çocuk, [BAKIM BAŞLANGIÇ TARİHİ] tarihinden beri talep edenlerin yanında yaşamakta; bakımı, eğitimi ve sağlık giderleri talep edenlerce karşılanmaktadır. Böylece evlat edinen tarafından bir yıl süreyle bakılmış ve eğitilmiş olma koşulu (TMK m. 305/1) gerçekleşmiştir. [BAKIM VE EĞİTİM DURUMU].
3. Çocuğun ana ve babasının rıza durumu şöyledir: [ANA BABA RIZA DURUMU] (TMK m. 309-312). Rıza verilmişse çocuğun doğumundan altı hafta geçtikten sonra verilmiş ve geri alınmamıştır (TMK m. 310). Çocuğun ayırt etme gücüne sahip olduğu anlaşılırsa rızasının alınması gerektiğinden, kendisinin duruşmada dinlenmesini talep ediyoruz (TMK m. 308/2).
4. Talep edenlerin mesleği ve geliri [MESLEK VE GELİR DURUMU] olup sağlık ve adli sicil durumları [SAĞLIK VE ADLİ SİCİL DURUMU] şeklindedir; çocuğa yetiştirmeye elverişli bir aile ortamı sunmaktadırlar. Çocuk talep edenlerle güçlü bir bağ kurmuştur. Evlat edinme çocuğun yararınadır; talep edenlerin başka çocukları ([DİĞER ÇOCUKLAR]) varsa bu çocukların yararları da hakkaniyete aykırı biçimde zedelenmemektedir (TMK m. 305/2).
5. TMK m. 315 uyarınca evlat edinme kararı evlat edinenin oturma yeri mahkemesince verilir; talep edenlerin oturma yeri sayın mahkemenin yargı çevresindedir. TMK m. 316 uyarınca talep edenlerin ve çocuğun dinlenmesini, sosyal inceleme raporu alınmasını ve Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü'nün görüşünün sorulmasını talep ediyoruz.
6. Evlat edinilen küçük evlat edinenlerin soyadını alır (TMK m. 314/3). Talep edenler, çocuğun nüfus kaydında [ÇOCUĞUN YENİ ADI VE SOYADI] olarak gösterilmesini istemektedir.
HUKUKİ NEDENLER : TMK m. 305-316; 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 29; 4787 sayılı Kanun m. 4, 5 ve ilgili sair mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER : Nüfus kayıt örnekleri, evlilik belgesi, ana ve babanın rıza tutanağı veya rızanın aranmamasına ilişkin karar, çocuğun bakım ve eğitimine ilişkin okul, sağlık ve kurum belgeleri, sağlık raporları, gelir belgeleri, adli sicil kayıtları, sosyal inceleme raporu, tanık beyanları ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
a) Küçük [ÇOCUK AD SOYAD]'ın talep edenler tarafından EVLAT EDİNİLMESİNE,
b) Çocuğun nüfus kaydında [ÇOCUĞUN YENİ ADI VE SOYADI] ile gösterilmesine,
c) Kararın kesinleşmesinden sonra nüfus müdürlüğüne bildirilmesine,
d) Yargılama giderlerinin talep edenler üzerinde bırakılmasına
karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [TARİH]
Talep Edenler Vekili
Av. [VEKİL ADI]
EKLER:
1. Nüfus kayıt örnekleri ve evlilik belgesi
2. Ana ve babanın rıza tutanağı (veya rızanın aranmamasına ilişkin belge)
3. Çocuğun bakım ve eğitimine ilişkin okul, sağlık ve kurum belgeleri
4. Sağlık raporları, gelir belgeleri ve adli sicil kayıtları
5. Vekâletname örneği
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme ve örnek amacıyla sunulmaktadır. Her hukuki uyuşmazlığın özellikleri farklıdır. Dilekçenin somut olaya göre bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi önerilir.
İlgili İçerikler
Emsal Kararlar
- YargıtayE. 2026/4203, K. 2026/6984Babalık (soybağının reddi) – Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2026/4203 E., 2026/6984 K.
- YargıtayE. 2025/5404, K. 2025/9980Kişisel ilişki zamanlarında ortak çocukların anne ile yurt dışına çıkışında babanın muvafakatinin aranması istemi (hukuki yarar yokluğu) – Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2025/5404 E., 2025/9980 K.
- YargıtayE. 2025/6518, K. 2025/9427Soybağının Reddi – Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2025/6518 E., 2025/9427 K.
- YargıtayE. 2026/1269, K. 2026/3186Yanıltıcı ve yalan beyanla oluşturulan nüfus kaydının baba yönünden düzeltilmesi davası soybağının reddi değildir; asliye hukuk mahkemesi görevlidir – Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2026/1269 E., 2026/3186 K.
Örnek Dilekçeler
- Aile MahkemesiEvlat Edinmenin (Evlâtlık İlişkisinin) Kaldırılması Dava Dilekçesi (TMK m. 317)
- Aile MahkemesiBabalık Davası Dilekçesi (TMK m. 301-303)
- Aile MahkemesiSoybağının Reddi Dava Dilekçesi (TMK m. 286-289)
- Aile MahkemesiDeğer Artış Payı Alacağı Dava Dilekçesi (TMK m. 227)