Hangi durumlarda kullanılır?
- Bakım yüklemesiyle çocuğuna taşınmaz bağışlayan ebeveynin, yüklemenin yerine getirilmemesi nedeniyle bağışı geri alması
- Bağışlananın bağışlayana veya yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemesi
- Bağışlananın bağışlayana veya ailesinden birine karşı yardım ve bakım gibi kanundan doğan yükümlülüklerine önemli ölçüde aykırı davranması
- Bağışlayanın bir yıllık süre dolmadan ölmesi veya sebebi sağlığında öğrenememesi nedeniyle geri alma hakkının mirasçılarca kullanılması
Dikkat edilmesi gereken noktalar
- Geri alma hakkı, bağışlayanın geri alma sebebini öğrendiği günden başlayarak bir yıl içinde kullanılmalıdır (TBK m. 297/1); bu süre hak düşürücü olup hâkimce re'sen gözetilir. Güvenli yol, geri alma beyanını ihtarnameyle bildirmek ve davayı da bir yıllık süre içinde açmaktır. Bağışlayan süre dolmadan ölürse hak mirasçılarına geçer ve mirasçılar kalan süre içinde kullanabilir; bağışlayan sebebi sağlığında öğrenememişse mirasçılar ölümünden başlayarak bir yıl içinde kullanabilir (TBK m. 297/2-3).
- Geri alma sebepleri sınırlıdır ve ispatı bağışlayana düşer: bağışlananın bağışlayana veya yakınlarından birine karşı ağır suç işlemesi, bağışlayana veya ailesinden birine karşı kanundan doğan yükümlülüklerine önemli ölçüde aykırı davranması ya da yüklemeli bağışlamada yüklemeyi haklı sebep olmaksızın yerine getirmemesi (TBK m. 295). Ceza dosyası ve mahkûmiyet belgeleri, yardım ve bakım yükümlülüğüne aykırılığı gösteren belgeler ile yüklemeyi içeren bağış belgesi dilekçeye eklenmelidir.
- Geri alma yalnızca elden bağışlama veya yerine getirilmiş bağışlama sözü (örneğin tapuda tamamlanmış taşınmaz bağışı) için mümkündür; bağışlananın iade borcu istem tarihindeki zenginleşmesi ölçüsündedir (TBK m. 295). Taşınmaz üçüncü kişiye devredilmişse veya zenginleşme kalmamışsa tapu iptal ve tescil yerine bedel talebi gündeme gelebilir; bu nedenle tapu kaydına ihtiyati tedbir istenmelidir (HMK m. 389 vd.).
- Görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir; taşınmazın aynına ilişkin istemde taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir (HMK m. 12), taşınır veya para iadesi isteniyorsa genel yetki kuralları uygulanır (HMK m. 6). Dava şartı arabuluculuk kapsamında değildir. Dava nispi harca tabidir; harç, geri alınması istenen taşınmazın değeri üzerinden hesaplanır.
- Belirsiz alacak davası (HMK m. 107) 7589 sayılı Kanunla 31.07.2026 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırıldığından, iade edilemeyen hâller için istenecek zenginleşme bedeli baştan belirlenemiyorsa bu talep kısmi dava olarak açılabilir; HMK m. 109/4 uyarınca talep aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir. 31.07.2026 tarihinden önce açılmış belirsiz alacak davaları m. 107 hükmüne göre görülmeye devam eder.
- Bağışlamanın başka sebeplerle (ehliyetsizlik, muvazaa, irade sakatlığı) geçersizliği ayrıca ileri sürülebilir; mirasçılar bakımından bağışın tenkisi (TMK m. 565, 571) ve muris muvazaası ayrı süre ve koşullara tabidir, gerektiğinde terditli olarak ileri sürülmelidir.
Örnek dilekçe
Köşeli parantez içindeki [ALANLAR] somut olaya göre doldurulmalıdır.
[YER] ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ'NE
(İhtiyati tedbir taleplidir)
DAVACI : [AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [T.C. KİMLİK NO])
[ADRES]
VEKİLİ : Av. [AD SOYAD]
[BÜRO ADRESİ]
DAVALI : [DAVALI AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [T.C. KİMLİK NO])
[ADRES]
KONU : Bağışlamanın TBK m. 295 uyarınca geri alınması nedeniyle bağışlanan taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacı adına tescili ve ihtiyati tedbir talebidir.
DAVA DEĞERİ : [DAVA DEĞERİ] TL (bağışlanan taşınmazın değeri)
AÇIKLAMALAR
1. Davacı, maliki olduğu [TAŞINMAZ BİLGİSİ] taşınmazı, [BAĞIŞ TARİHİ] tarihinde [DÜZENLEME MAKAMI]'nde yapılan işlemle [YAKINLIK DERECESİ] olan davalıya bağışlamış, taşınmaz davalı adına tescil edilmiştir. Bağışlamaya [YÜKLEME] yüklemesi konulmuştur.
2. Davalı, bağıştan sonra davacıya karşı [AĞIR SUÇ VEYA EYLEM] eylemini gerçekleştirmiş, bu eylem nedeniyle [CEZA DOSYASI BİLGİSİ] sayılı ceza dosyası kapsamında işlem yapılmıştır. Davalı ayrıca davacıya karşı kanundan doğan [YÜKÜMLÜLÜK] yükümlülüğünü önemli ölçüde yerine getirmemiş ve bağışlamaya konulan yüklemeyi haklı bir sebep olmaksızın yerine getirmemiştir.
3. TBK m. 295 uyarınca bağışlayan; bağışlananın kendisine veya yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemesi, kendisine veya ailesinden bir kimseye karşı kanundan doğan yükümlülüklerine önemli ölçüde aykırı davranması ya da yüklemeli bağışlamada yüklemeyi haklı sebep olmaksızın yerine getirmemesi hâllerinden biri gerçekleşmişse, yerine getirdiği bağışlama sözünü geri alabilir ve bağışlananın istem tarihindeki zenginleşmesi ölçüsünde bağışlama konusunun geri verilmesini isteyebilir. Yukarıda açıklanan olgular, geri alma sebeplerinin gerçekleştiğini göstermektedir.
4. Davacı geri alma sebebini [ÖĞRENME TARİHİ] tarihinde öğrenmiş; [NOTER ADI] Noterliği'nin [İHTAR TARİHİ] tarih ve [YEVMİYE NO] yevmiye numaralı ihtarnamesiyle bağışlamayı geri aldığını davalıya bildirmiş ve taşınmazın iadesini istemiştir. Davalı iade etmemiştir. TBK m. 297 uyarınca geri alma hakkı sebebin öğrenildiği günden başlayarak bir yıl içinde kullanılabilir; dava bu süre içinde açılmaktadır.
5. Taşınmaz davalı adına kayıtlı olup aynen mevcuttur; bağışlananın zenginleşmesi taşınmazın tamamıdır. Aynen iade mümkün olmadığı takdirde, bağışlananın istem tarihindeki zenginleşmesi ölçüsündeki bedelin tahsili terditli olarak talep edilmektedir. Bu talep, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla kısmi dava olarak ileri sürülmüş olup HMK m. 109/4 uyarınca artırma hakkı saklıdır. Taşınmazın üçüncü kişilere devrinin önlenmesi için tapu kaydına ihtiyati tedbir konulmasını da talep ederiz (HMK m. 389 vd.).
HUKUKİ NEDENLER : TBK m. 285, 288, 291, 295, 297; TMK m. 1025; HMK m. 12, 109, 111, 389 vd. ve ilgili sair mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER : Bağışlama belgesi ve tapu kayıtları, noter ihtarnamesi ve tebliğ şerhi, ceza dosyası ve mahkûmiyet belgeleri, nüfus kayıtları, tanık beyanları, keşif, bilirkişi incelemesi ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
a) Öncelikle [TAŞINMAZ BİLGİSİ] taşınmazın tapu kaydına İHTİYATİ TEDBİR konulmasına,
b) [BAĞIŞ TARİHİ] tarihli bağışlamanın TBK m. 295 uyarınca geri alındığının kabulüne, taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı adına tesciline,
c) Terditli olarak, aynen iade mümkün olmadığı takdirde, fazlaya ilişkin haklarımız ile HMK m. 109/4 uyarınca talebimizi artırma hakkımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik [ASGARİ TUTAR] TL'nin, istem tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline,
d) Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine
karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [TARİH]
Davacı Vekili
Av. [AD SOYAD]
EKLER:
1. Bağışlama belgesi ve tapu kaydı örneği
2. [NOTER ADI] Noterliği ihtarnamesi ve tebliğ şerhli örneği
3. Ceza dosyası ve mahkûmiyet belgeleri
4. Tanık isim ve adres listesi
5. Vekâletname örneği
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme ve örnek amacıyla sunulmaktadır. Her hukuki uyuşmazlığın özellikleri farklıdır. Dilekçenin somut olaya göre bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi önerilir.
İlgili İçerikler
Emsal Kararlar
- YargıtayE. 2024/5390, K. 2026/5919Ehliyetsizlik ve bağıştan rücu hukuksal nedenine dayalı tapu iptali-tescil (saklı payın korunması) – Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, 2024/5390 E., 2026/5919 K.
- YargıtayE. 2025/5849, K. 2026/3697Muris muvazaası hukuki nedenine dayalı tapu iptali ve tescil istemi (ölünceye kadar bakma sözleşmesi) – Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, 2025/5849 E., 2026/3697 K.
- YargıtayE. 2025/5237, K. 2026/3890Hata, hile, bağışlamadan rücu hukuki nedenlerine dayalı tapu iptali ve tescil istemi – Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, 2025/5237 E., 2026/3890 K.
- YargıtayE. 2025/3935, K. 2026/2395Muris muvazaası hukuki nedenine dayalı tapu iptali ve tescil, olmazsa tenkis istemi – Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, 2025/3935 E., 2026/2395 K.
Örnek Dilekçeler
- Asliye Hukuk MahkemesiMuris Muvazaası Nedeniyle Tapu İptal ve Tescil Dava Dilekçesi
- Asliye Hukuk MahkemesiÖlünceye Kadar Bakma Sözleşmesinin İptali Dava Dilekçesi (TBK m. 611 vd.)
- Tüketici MahkemesiÖn Ödemeli Konut Satışında Sözleşmeden Dönme ve Bedel İadesi Dava Dilekçesi (6502 sayılı Kanun m. 40-46)
- Asliye Hukuk MahkemesiTenkis Dava Dilekçesi (Saklı Payın İhlali)