Hangi durumlarda kullanılır?
- Mirasbırakanın malvarlığının büyük bölümünü vasiyetnameyle tek bir kişiye bırakması
- Ölümden önceki bir yıl içinde yapılan bağışlamalar
- Saklı pay kurallarını etkisiz kılmak amacıyla yapıldığı açık olan sağlararası kazandırmalar
- Muris muvazaası davasıyla birlikte terditli olarak ileri sürülen tenkis talebi
Dikkat edilmesi gereken noktalar
- Tenkis davası, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren on yıl içinde açılmalıdır (TMK m. 571).
- Yetkili mahkeme mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir ve bu yetki kesindir (HMK m. 11); görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir.
- Saklı pay; altsoy için yasal miras payının yarısı, ana ve babadan her biri için dörtte biri, sağ kalan eş için altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte mirasçı olması hâlinde yasal miras payının tamamı, diğer hâllerde dörtte üçüdür (TMK m. 506).
- Mahkeme, temlik içi ve temlik dışı tereke mevcudunu belirleyip net tereke üzerinden sabit tenkis oranını saptamak zorundadır; dava nispi harca tabidir. Belirsiz alacak davası (HMK m. 107) 7589 sayılı Kanunla 31.07.2026 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırıldığından, tenkis bedeli baştan belirlenemiyorsa dava kısmi dava olarak açılabilir; talep HMK m. 109/4 uyarınca aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir ve artırılan kısım bakımından zamanaşımı dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. 31.07.2026 tarihinden önce açılmış belirsiz alacak davaları m. 107 hükmüne göre görülmeye devam eder. TMK m. 571'deki süreler hak düşürücü nitelikte olup HMK m. 109/4 yalnızca zamanaşımından söz ettiğinden, tenkise konu tasarruflar ve talebin kapsamı dava dilekçesinde eksiksiz gösterilmelidir.
- Mal kaçırma amacıyla satış gösterilen devirlerde önce muris muvazaasına dayalı tapu iptal ve tescil, olmadığı takdirde tenkis talebi terditli olarak ileri sürülmelidir.
- Tenkis iddiası, dava süresi geçmiş olsa bile her zaman def'i yoluyla ileri sürülebilir (TMK m. 571/3).
Örnek dilekçe
Köşeli parantez içindeki [ALANLAR] somut olaya göre doldurulmalıdır.
[YER] ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ'NE
(İhtiyati tedbir taleplidir)
DAVACI : [AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [T.C. KİMLİK NO])
[ADRES]
VEKİLİ : Av. [AD SOYAD]
[BÜRO ADRESİ]
DAVALI : [AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [T.C. KİMLİK NO])
[ADRES]
DAVA DEĞERİ : [ASGARİ TUTAR] TL (kısmi dava; fazlaya ilişkin haklar saklıdır)
KONU : Müvekkilin saklı payını zedeleyen ölüme bağlı tasarrufun tenkisi ve ihtiyati tedbir talebidir (TMK m. 560 vd.).
AÇIKLAMALAR
1. Mirasbırakan [MURİS AD SOYAD], [ÖLÜM TARİHİ] tarihinde vefat etmiştir. [MİRASÇILIK BELGESİ BİLGİSİ] sayılı mirasçılık belgesine göre müvekkil, mirasbırakanın altsoyu olarak [MİRAS PAYI] pay oranında yasal mirasçısıdır. Altsoyun saklı payı, yasal miras payının yarısıdır (TMK m. 506/1).
2. Mirasbırakan, [VASİYETNAME TARİHİ] tarihli vasiyetnamesiyle [TAŞINMAZ BİLGİSİ] taşınmazını [DAVALI YAKINLIĞI] olan davalıya vasiyet etmiştir. Vasiyetname, [AÇILMA TARİHİ] tarihinde [YER] Sulh Hukuk Mahkemesi'nce açılmış ve müvekkile tebliğ edilmiştir. Müvekkil, saklı payının zedelendiğini bu tarihte öğrenmiş olup dava, TMK m. 571'de öngörülen bir yıllık süre içinde açılmaktadır.
3. Mirasbırakanın terekesi [TEREKE BİLGİSİ] malvarlığından oluşmakta olup vasiyet konusu taşınmaz, terekenin değer olarak büyük bölümünü oluşturmaktadır. Bu durumda tasarruf, mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmı (TMK m. 505) aşmakta ve müvekkilin saklı payını zedelemektedir.
4. Saklı paylarının karşılığını alamayan mirasçılar, mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşan tasarruflarının tenkisini dava edebilir (TMK m. 560/1). Tasarruf edilebilir kısım, terekenin mirasbırakanın ölümü günündeki durumuna göre hesaplanır (TMK m. 507); tereke borçları, cenaze giderleri ve terekenin mühürlenmesi ile yazımı giderleri indirildikten sonra net tereke bulunur. Tenkis, saklı pay tamamlanıncaya kadar önce ölüme bağlı tasarruflardan, yetmezse en yeni tarihlisinden en eskisine doğru sağlararası kazandırmalardan yapılır (TMK m. 570).
5. Yargıtay'ın yerleşik içtihadı uyarınca tenkis davasında mahkeme; mirasbırakanın temlik dışı tereke mevcudunu, temlik konusu malvarlığının ölüm tarihindeki değerini ve tereke borçlarını belirleyerek net terekeyi, buna göre de sabit tenkis oranını saptamak zorundadır. Bu hesaplama bilirkişi incelemesiyle yapılacağından talebimiz, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla kısmi dava olarak ileri sürülmekte olup talebin HMK m. 109/4 uyarınca artırılması hakkı saklıdır.
6. Tenkis konusu taşınmazın değerinde azalma meydana gelmeksizin bölünmesi mümkün değilse, davalının TMK m. 564'teki seçimlik hakkı gözetilerek tenkis bedelinin tahsiline karar verilmesi gerekmektedir. Davalının taşınmazı üçüncü kişilere devretmesini önlemek için tapu kaydına ihtiyati tedbir konulmasını talep ediyoruz (HMK m. 389 vd.).
HUKUKİ NEDENLER : TMK m. 505, 506, 507, 560, 561, 564, 565, 570, 571 ve ilgili hükümleri; HMK m. 11, 109, 389 vd.; ilgili sair mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER : Vasiyetname ve açılma tutanağı, mirasçılık belgesi, nüfus kayıt örneği, tapu kayıtları, banka ve araç kayıtları, tereke tespit dosyası, keşif ve bilirkişi incelemesi, tanık beyanları, yemin ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
a) Öncelikle [TAŞINMAZ BİLGİSİ] taşınmazının tapu kaydına üçüncü kişilere devrinin önlenmesi için İHTİYATİ TEDBİR konulmasına,
b) Tereke mevcudunun ve sabit tenkis oranının belirlenerek davalı lehine yapılan vasiyetin müvekkilin saklı payını zedeleyen oranda TENKİSİNE,
c) Tenkis konusu taşınmazın müvekkilin saklı payı oranında müvekkil adına tesciline, taşınmazın bölünmesi mümkün değilse bilirkişi incelemesiyle belirlenecek tenkis bedelinin, fazlaya ilişkin haklarımız ile HMK m. 109/4 uyarınca talebimizi tahkikatın sonuna kadar bir defaya mahsus artırma hakkımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik [ASGARİ TUTAR] TL'sinin, karar tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline,
d) Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine
karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [TARİH]
Davacı Vekili
Av. [AD SOYAD]
EKLER:
1. Vasiyetname örneği ve açılma tutanağı
2. Mirasçılık belgesi
3. Tapu kaydı örneği
4. Vekâletname örneği
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme ve örnek amacıyla sunulmaktadır. Her hukuki uyuşmazlığın özellikleri farklıdır. Dilekçenin somut olaya göre bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi önerilir.
İlgili İçerikler
Emsal Kararlar
- YargıtayE. 2017/1-1827, K. 2021/625Tenkis davasında terekenin tespiti: yalnızca vasiyetnamedeki malların tespitini istemek keşif delilinden vazgeçme sayılmaz, temlik dışı tereke de belirlenmelidir
- YargıtayE. 2024/4725, K. 2025/2611Tenkis davasında temlik içi ve temlik dışı tereke mevcudu mahkemece resen araştırılır; net tereke ve sabit tenkis oranı belirlenmeden tenkis istemi reddedilemez
- YargıtayE. 2022/1177, K. 2023/1237Tenkis: sağlararası bağışın TMK 565/4 uyarınca tenkisi için mirasbırakanın saklı pay kurallarını etkisiz kılma amacı aranır; Yargıtay'ın ölçütleri
- YargıtayE. 2025/4805, K. 2026/2832Vasiyetnamenin irade sakatlığı nedeni ile iptali ve terditli olarak tenkis talebi – Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 2025/4805 E., 2026/2832 K.
Örnek Dilekçeler
- Asliye Hukuk MahkemesiVasiyetnamenin İptali Dava Dilekçesi (TMK m. 557-559)
- Asliye Hukuk MahkemesiMirasçılıktan Çıkarmaya İtiraz Dava Dilekçesi (TMK m. 510-513)
- Asliye Hukuk MahkemesiÖlünceye Kadar Bakma Sözleşmesinin İptali Dava Dilekçesi (TBK m. 611 vd.)
- Asliye Hukuk MahkemesiBelirli Mal Vasiyeti (Vasiyet Alacağı) Dava Dilekçesi (TMK m. 600)