Hangi durumlarda kullanılır?
- Taşınmazın genel yola çıkışı için yeterli bir geçidi bulunmuyorsa
- Komşu parsel malikleri geçişe izin vermiyor veya geçişi fiilen engelliyorsa
- Geçit hakkının tam bedel karşılığında irtifak olarak tapuya tescili istenecekse
- Dava süresince geçişin engellenmemesi için ihtiyati tedbir de talep edilecekse
Dikkat edilmesi gereken noktalar
- Geçit hakkı için taşınmazın genel yola çıkışı bakımından yeterli bir geçidinin bulunmaması gerekir; yol hiç yoksa veya yetersizse hak doğabilir, salt konfor ya da kolaylık ihtiyacı yeterli değildir. Hak, önce taşınmazın önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun komşuya, bu mümkün değilse en az zarar görecek komşuya karşı kullanılır; zorunlu geçit iki tarafın menfaati gözetilerek belirlenir (TMK m. 747).
- Davalı olarak geçit istenen parselin tüm malikleri gösterilmelidir; paylı veya elbirliği mülkiyette tüm paydaşlar davada yer almalı, alternatif güzergâhlardan etkilenecek komşuların davaya dâhil edilmesi gerekip gerekmediği değerlendirilmelidir. Eksik taraf teşkili kararın bozulmasına yol açabilir.
- Geçit hakkının bedeli tam bedeldir; geçit için ayrılan alanın değeri ile kalan kısımda oluşacak değer kaybı keşif ve bilirkişi incelemesiyle belirlenir, uygulamada bedelin hüküm öncesinde mahkemece belirlenen sürede depo edilmesi istenir. Dilekçede tahmini bedel gösterilmeli, kesin tutarın rapora göre belirleneceği belirtilmelidir; harç ve gider avansı dava değerine göre ödenir ve mahkeme kaleminde doğrulanmalıdır.
- Görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir; irtifak kurulacak taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir (HMK m. 12). Komşu hakkından kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır (6325 sayılı Kanun m. 18/B-1-ç); geçit hakkı davasının bu kapsamda değerlendirilmesi ihtiyatlı olur, son tutanak dilekçeye eklenmelidir.
- Geçit hakkı kararla irtifak olarak tapu kütüğüne tescil edilir; hükümde güzergâh, genişlik ve uzunluk keşif krokisiyle belirtilmelidir. Taşınmaz sonradan imar planı değişikliği gibi bir nedenle yola bağlantı kazanırsa hakkın kaldırılması gündeme gelebilir.
- Kanunda geçit hakkı davası için özel bir hak düşürücü süre öngörülmemiştir; ancak geçiş engellendiğinde gecikmeden arabuluculuğa başvurulmalı ve dava ile tedbir talebi birlikte ileri sürülmelidir. Tedbir talebi için geçişin engellendiği ve beklemenin zarar doğuracağı belgelerle gösterilmelidir; ihtar, tutanak, fotoğraf, uydu görüntüsü, imar ve kadastro paftaları ile tanık beyanları dava ve tedbir bakımından önem taşır. Davalı dava açılmasına sebep olmamışsa yargılama giderlerinin davacıda kalabileceği göz önünde tutulmalıdır.
Örnek dilekçe
Köşeli parantez içindeki [ALANLAR] somut olaya göre doldurulmalıdır.
[MAHKEME] ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ'NE
DAVACI : [AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [T.C. KİMLİK NO])
[ADRES]
VEKİLİ : Av. [VEKİL ADI]
[ADRES]
DAVALILAR : 1. [DAVALI ADI] (T.C. Kimlik No: [T.C. KİMLİK NO])
[ADRES]
2. [İKİNCİ DAVALI ADI] (T.C. Kimlik No: [T.C. KİMLİK NO])
[ADRES]
KONU : Davacıya ait [DAVACI PARSEL BİLGİSİ] taşınmazın genel yola çıkışı için, davalıların [DAVALI PARSEL BİLGİSİ] taşınmazı üzerinde bilirkişi raporuyla belirlenecek tam bedel karşılığında TMK m. 747 uyarınca geçit hakkı (irtifak) kurulması, tapu kütüğüne tescili ve geçişin engellenmemesi için tedbir talebidir.
DAVA DEĞERİ : [DAVA DEĞERİ] TL (tahmini geçit bedeli; kesin tutar bilirkişi raporuyla belirlenecektir)
AÇIKLAMALAR
1. Davacı, [DAVACI PARSEL BİLGİSİ] taşınmazın maliki olup taşınmazı [KULLANIM AMACI] olarak kullanmaktadır.
2. Davacının taşınmazının genel yola doğrudan bağlantısı bulunmamaktadır; taşınmaz [ÇEVRE PARSELLER] parselleriyle çevrilidir. Taşınmaza ulaşımın tek ve fiilî yolu, davalıların malik olduğu [DAVALI PARSEL BİLGİSİ] taşınmaz üzerinden geçen, yaklaşık [GEÇİT UZUNLUĞU] metre uzunluğunda ve [GEÇİT GENİŞLİĞİ] metre genişliğindeki güzergâhtır. Bu güzergâh [GENEL YOL] genel yoluna çıkmaktadır.
3. Davacı ve önceki malikler bu güzergâhı uzun yıllardır kullanmıştır. Davalılar ise [GEÇİŞİN ENGELLENMESİ] suretiyle geçişi engellemiştir. Yapılan görüşmelerden sonuç alınamamıştır.
4. TMK m. 747 uyarınca taşınmazından genel yola çıkmak için yeterli geçidi bulunmayan malik, tam bir bedel karşılığında komşularından geçit hakkı tanınmasını isteyebilir. Bu hak, ilk önce taşınmazın önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun komşuya, bu mümkün değilse en az zarar görecek komşuya karşı kullanılır. Davacının taşınmazı için başka bir çıkış yolu bulunmamaktadır ([ALTERNATİF YOL DURUMU]). Talep edilen güzergâh en kısa ve davalıların taşınmazına en az zarar verecek güzergâhtır.
5. Davacı, geçit hakkının bedelini mahkemece yaptırılacak keşif ve bilirkişi incelemesine göre belirlenecek tam bedel üzerinden ödemeyi, bu bedeli mahkemenizce belirlenecek süre içinde depo etmeyi kabul ve taahhüt eder.
6. Komşu hakkından doğan uyuşmazlıkta dava şartı olan arabuluculuk süreci tamamlanmış; [ARABULUCULUK DOSYA NO] sayılı dosyada anlaşma sağlanamayarak [SON TUTANAK TARİHİ] tarihli son tutanak düzenlenmiştir.
7. Davalıların geçişi engellemesi nedeniyle davacının taşınmazına ulaşımı kesilmiştir. Dava sonuçlanıncaya kadar geçişin engellenmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesi gerekmektedir.
HUKUKİ NEDENLER : 4721 sayılı TMK m. 747; 6100 sayılı HMK m. 12, 389 vd.; 6325 sayılı Kanun m. 18/A, 18/B ve ilgili sair mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER : Tapu kayıtları, kadastro ve imar paftaları, uydu görüntüleri ve fotoğraflar, belediye ve muhtarlık yazıları, arabuluculuk son tutanağı, mahallinde keşif, harita mühendisi ve değerleme bilirkişisi incelemesi, tanık beyanları ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. Dava sonuçlanıncaya kadar davacının geçişinin engellenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine,
2. Davacıya ait [DAVACI PARSEL BİLGİSİ] taşınmaz lehine, davalıların [DAVALI PARSEL BİLGİSİ] taşınmazı üzerinde keşif krokisinde gösterilen güzergâhta, bilirkişi raporuyla belirlenecek tam bedel karşılığında TMK m. 747 uyarınca geçit hakkı (irtifak) kurulmasına ve tapu kütüğüne tesciline,
3. Yargılama giderlerinin, davalıların dava açılmasına sebebiyet vermeleri hâlinde davalılara yükletilmesine
karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [TARİH]
Davacı Vekili
Av. [VEKİL ADI]
EKLER:
1. Tapu kayıtları ve kadastro/imar paftası örnekleri
2. Uydu görüntüsü ve fotoğraflar
3. Geçişin engellendiğine ilişkin tutanak ve yazışmalar
4. Arabuluculuk son tutanağı ([SON TUTANAK TARİHİ])
5. Vekâletname
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme ve örnek amacıyla sunulmaktadır. Her hukuki uyuşmazlığın özellikleri farklıdır. Dilekçenin somut olaya göre bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi önerilir.
İlgili İçerikler
Emsal Kararlar
- YargıtayE. 2025/217, K. 2026/354Geçit hakkı – Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2025/217 E., 2026/354 K.
- YargıtayE. 2026/2329, K. 2026/2795Geçit hakkı – Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 2026/2329 E., 2026/2795 K.
- YargıtayE. 2025/5845, K. 2026/40513402 sayılı Kanun'un 22/2-a maddesine göre yapılan uygulama kadastrosunun usul ve kanun hükümlerine uygun olarak yapılıp yapılmadığı – Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 2025/5845 E., 2026/4051 K.
- YargıtayE. 2026/2243, K. 2026/3275Asıl davada tapu iptali ve tescil, ikinci kademede tazminat; karşı davada el atmanın önlenmesi ve yıkım istemleri – Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 2026/2243 E., 2026/3275 K.
Örnek Dilekçeler
- Asliye Hukuk MahkemesiMuhdesatın Aidiyetinin Tespiti Dava Dilekçesi
- Asliye Hukuk MahkemesiElatmanın Önlenmesi ve Ecrimisil Dava Dilekçesi
- Asliye Hukuk MahkemesiÖnalım (Şufa) Hakkına Dayalı Tapu İptal ve Tescil Dava Dilekçesi
- Asliye Hukuk MahkemesiOlağanüstü Zamanaşımı Yoluyla Tescil Dava Dilekçesi