Hangi durumlarda kullanılır?
- Velayet altındaki küçük ile velisi arasında miras paylaşımı veya taşınmaz devri gibi bir işlemde menfaat çatışması bulunması
- Yasal temsilcinin hastalık, tutukluluk veya yurt dışında bulunma gibi nedenlerle görevini yerine getirememesi
- Ergin bir kişinin hastalığı veya başka bir yerde bulunması nedeniyle ivedi bir işini göremeyip temsilci atayamaması
- Küçüğün tapu, banka, veraset veya dava işlemlerinde kendisini temsil edecek tarafsız bir kişiye ihtiyaç duyulması
Dikkat edilmesi gereken noktalar
- Görevli mahkeme: Vesayet makamı sulh hukuk mahkemesidir (TMK m. 397); vesayet işleri aile mahkemesinin görev alanı dışındadır (4787 sayılı Kanun m. 4). Temsil kayyımı, kendisine kayyım atanacak kimsenin yerleşim yeri vesayet makamınca atanır (TMK m. 430/1); yönetim kayyımı için malvarlığının büyük bölümünün yönetildiği veya temsil edilen kimsenin payına düşen malların bulunduğu yer vesayet makamı yetkilidir (m. 430/2). Talep çekişmesiz yargı işidir ve hasımsızdır (HMK m. 382, 384); dava şartı arabuluculuk kapsamında değildir.
- Şartlar: TMK m. 426'daki üç hâlden biri bulunmalıdır: ergin kişinin hastalık, başka yerde bulunma veya benzeri sebeple ivedi bir işini göremez ve temsilci atayamaz durumda olması; bir işte yasal temsilcinin menfaati ile küçüğün veya kısıtlının menfaatinin çatışması; yasal temsilcinin görevini yerine getirmesine engel bulunması. Çatışmanın hangi işlemden ve nasıl doğduğu somut olarak açıklanmalıdır; çocuk ile ana veya baba arasındaki işlemlerde çocuğun borç altına girebilmesi ayrıca kayyımın katılmasına ve hâkimin onayına bağlıdır (m. 345). Kayıp kişi, tereke, organsız kalan tüzel kişi gibi malvarlığı yönetimi gerektiren hâller yönetim kayyımına (m. 427), kişinin kendi isteğiyle kayyım atanması ise m. 428'e tabidir.
- Kayyımın konumu: Kayyım belirli işleri görmek veya malvarlığını yönetmek için atanır (TMK m. 403/2); atanması kişinin fiil ehliyetini etkilemez, görev süresi ve ücreti vesayet makamınca belirlenir (m. 458). Belli bir iş için görevlendirilen kayyım vesayet makamının talimatına aynen uymak zorundadır (m. 459); temsil kayyımlığı, işin bitirilmesiyle sona erer (m. 477). Vasi atanmasına ilişkin kurallar kayyım için de uygulanır (m. 431); aday, işi görebilecek yetenekte ergin olmalı ve TMK m. 418'deki engel hâllerini taşımamalıdır.
- İzin gereken işlemler: Kayyımın taşınmaz satışı veya devri, mirasın paylaştırılması ve miras payı devri sözleşmeleri, dava açma ve sulh gibi işlemleri için vesayet makamının, mirasın kabulü veya reddi gibi bazı işlemler için ayrıca denetim makamının izni gerekir (TMK m. 462-463). Atama kararı bu izinlerin yerine geçmez; izin ayrıca istenmelidir, izinsiz yapılan işlemler vesayet altındaki kişinin izinsiz işlemi hükmündedir (m. 465).
- Karar, itiraz ve süre: Atama kararı ancak vesayet makamı gerekli görürse ilan edilir (TMK m. 431/2). Vasi atamasına ilişkin kurallar kayyıma da uygulandığından kayyım adayı atamanın kendisine tebliğinden, ilgili herkes atamayı öğrendiği günden başlayarak on gün içinde kaçınma veya itiraz hakkını kullanabilir; vesayet makamı sebebi yerinde görmezse durumu denetim makamı olan asliye hukuk mahkemesine bildirir (TMK m. 397, 422, 431). Çekişmesiz yargı kararlarına karşı hukuki yararı olan ilgililer kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna da başvurabilir (HMK m. 387). Talep için kanunda süre yoktur; ancak kayyım atanmadan çatışma içinde yapılan işlem sonradan geçersizlik tartışması doğurabileceğinden atama işlemden önce sağlanmalıdır.
- Harç ve deliller: Başvuru harcı ve gider avansı yatırılır; vasi tayini Harçlar Kanunu m. 13/b ile harçtan müstesnadır, bu istisnanın kayyım atanmasında uygulanıp uygulanmayacağı mahkeme kalemiyle teyit edilmelidir. Mahkeme ilgilileri dinler, gerektiğinde sosyal inceleme raporu aldırır; nüfus kayıt örnekleri, işleme ilişkin belgeler (veraset ilamı, tapu kaydı, sözleşme) ve kayyım adayının adli sicil kaydı dilekçeye eklenmelidir.
Örnek dilekçe
Köşeli parantez içindeki [ALANLAR] somut olaya göre doldurulmalıdır.
[YER] SULH HUKUK MAHKEMESİ'NE
(Vesayet makamı sıfatıyla)
TALEP EDEN : [AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [T.C. KİMLİK NO]), [TALEP EDENİN SIFATI]
[ADRES]
VEKİLİ : Av. [VEKİL ADI]
[BÜRO ADRESİ]
İLGİLİ KİŞİ : [İLGİLİ KİŞİ AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [İLGİLİ KİŞİ T.C. KİMLİK NO]), [İLGİLİ KİŞİ DOĞUM TARİHİ] doğumlu
YASAL TEMSİLCİSİ : [YASAL TEMSİLCİ AD SOYAD]
KAYYIM ADAYI : [KAYYIM ADAYI AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [KAYYIM ADAYI T.C. KİMLİK NO]), [KAYYIM ADAYI MESLEĞİ]
KONU : [KAYYIM GEREKTİREN İŞ] işleminde [İLGİLİ KİŞİ AD SOYAD]'ı temsil etmek üzere TMK m. 426 uyarınca temsil kayyımı atanması talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. İlgili kişi [İLGİLİ KİŞİ DOĞUM TARİHİ] doğumlu, [İLGİLİ KİŞİNİN DURUMU] olup yasal temsilcisi [YASAL TEMSİLCİ AD SOYAD]'dır. Talep eden [TALEP EDENİN SIFATI] sıfatıyla başvurmaktadır. [OLAYIN ÖZETİ].
2. İlgili kişi adına [KAYYIM GEREKTİREN İŞ] işleminin yapılması gerekmektedir; işlem [İŞLEMİN KONUSU VE ACİLİYETİ]. Bu işlemde yasal temsilcinin menfaati ile ilgili kişinin menfaati çatışmaktadır: [MENFAAT ÇATIŞMASI]. Bu nedenle ilgili kişinin işlemde yasal temsilcisi tarafından temsil edilmesi mümkün değildir. (Yasal temsilcinin görevini yerine getirmesine engel varsa: [ENGEL DURUMU].)
3. TMK m. 426 uyarınca vesayet makamı, ilgilisinin isteği üzerine veya re'sen, bir işte yasal temsilcinin menfaati ile küçüğün veya kısıtlının menfaati çatışıyorsa ya da yasal temsilcinin görevini yerine getirmesine bir engel varsa temsil kayyımı atar. Kayyım belirli işleri görmek üzere atanır (TMK m. 403/2) ve vasi atanmasına ilişkin kurallar kayyım için de uygulanır (m. 431).
4. Kayyım olarak [KAYYIM ADAYI AD SOYAD] önerilmektedir. Aday, işi görebilecek yetenekte bir ergindir; ilgili kişi ve yasal temsilcisiyle işlemde menfaat çatışması içinde değildir ve TMK m. 418'deki engel hâllerinden birini taşımamaktadır. Hâkim, uygun gördüğü başka bir kişiyi de atayabilir.
5. Kayyımın görev ve yetkisinin [KAYYIM GEREKTİREN İŞ] ile sınırlı olarak belirlenmesini, işlem için gerekli vesayet makamı izninin ise kayyım atandıktan sonra ayrıca talep edileceğini belirtiriz (TMK m. 462-463). Yetkili mahkeme, ilgili kişinin yerleşim yeri vesayet makamıdır (TMK m. 411, 430).
HUKUKİ NEDENLER : TMK m. 397, 403, 411, 418, 426, 430, 431, 458-460, 462, 463; HMK m. 382, 384 ve ilgili sair mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER : Nüfus kayıt örnekleri, işleme ilişkin belgeler (veraset ilamı, tapu kaydı, sözleşme veya dava dosyası), yasal temsilcinin engel durumunu gösteren belgeler, kayyım adayının adli sicil kaydı, tanık beyanları, ilgililerin dinlenmesi ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
a) [İLGİLİ KİŞİ AD SOYAD] adına [KAYYIM GEREKTİREN İŞ] işlemiyle sınırlı olarak ve işlemin tamamlanmasına kadar [KAYYIM ADAYI AD SOYAD]'ın temsil kayyımı olarak ATANMASINA,
b) Kayyımın görev, yetki ve süresinin belirlenmesine,
c) Yargılama giderlerinin talep eden üzerinde bırakılmasına
karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [TARİH]
Talep Eden Vekili
Av. [VEKİL ADI]
EKLER:
1. Nüfus kayıt örnekleri
2. İşleme ilişkin belgeler (veraset ilamı, tapu kaydı, sözleşme vb.)
3. Yasal temsilcinin engel durumunu gösteren belgeler (varsa)
4. Kayyım adayının adli sicil kaydı
5. Vekâletname örneği
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme ve örnek amacıyla sunulmaktadır. Her hukuki uyuşmazlığın özellikleri farklıdır. Dilekçenin somut olaya göre bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi önerilir.
İlgili İçerikler
Emsal Kararlar
- YargıtayE. 2026/1043, K. 2026/2270Kayyımın şahsına itiraz önce vesayet makamı, sonra denetim makamınca incelenir (TMK m. 422, 431, 397)
- YargıtayE. 2025/14539, K. 2026/43184721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun (4721 sayılı Kanun) 426 ncı maddesi uyarınca temsil kayyımı atanması istemi – Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, 2025/14539 E., 2026/4318 K.
- YargıtayE. 2026/842, K. 2026/105484721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun (4721 sayılı Kanun) 426 ncı maddesi uyarınca kayyım atanması istemi – Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, 2026/842 E., 2026/10548 K.
- YargıtayE. 2026/7576, K. 2026/100224721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun (4721 sayılı Kanun) 426 ncı maddesi uyarınca kayyım atanması istemi – Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, 2026/7576 E., 2026/10022 K.
Örnek Dilekçeler
- Sulh Hukuk MahkemesiVasinin Azli (Görevden Alınması) Talebi Dilekçesi (TMK m. 483)
- Sulh Hukuk MahkemesiKısıtlama ve Vasi Atanması Talebi Dilekçesi
- Sulh Hukuk MahkemesiVesayet Makamından İzin Talebi Dilekçesi (Kısıtlıya Ait Taşınmazın Satışı)
- Aile MahkemesiEvlat Edinmenin (Evlâtlık İlişkisinin) Kaldırılması Dava Dilekçesi (TMK m. 317)