Hangi durumlarda kullanılır?
- Kocanın, evlilik içinde doğan çocuğun biyolojik babası olmadığını sonradan öğrenmesi
- DNA incelemesi veya sağlık kurulu raporuyla çocuğun kocadan olamayacağının ortaya çıkması
- Çocuğun gebe kalma döneminde eşlerin ayrı yaşıyor ya da birbirinden uzakta bulunuyor olması
- Ananın veya ergin olan çocuğun nüfus kaydındaki babalık bağının hukuken ortadan kaldırılmasını istemesi
Dikkat edilmesi gereken noktalar
- Hak düşürücü süre (TMK m. 289): Koca, doğumu ve baba olmadığını veya ananın gebe kaldığı sırada başka bir erkekle cinsel ilişkide bulunduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl içinde dava açmak zorundadır; ana doğumdan, çocuk ise ergin olduğu tarihten başlayarak en geç bir yıl içinde dava açmalıdır. Gecikme haklı bir sebebe dayanıyorsa süre bu sebebin ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar. Eski "her hâlde doğumdan başlayarak beş yıl" sınırı Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir. Süre mahkemece re'sen gözetilir; öğrenme tarihini gösteren belge ve deliller (DNA raporu, yazışma, tanık) önceden hazırlanmalıdır.
- Dava hakkı ve husumet: 7531 sayılı Kanunla değiştirilen TMK m. 286 uyarınca koca, ana veya çocuk soybağının reddi davasını açabilir ve dava, dava açma hakkına sahip diğer kişilere karşı yöneltilir. Koca davacıysa davalılar ana ve çocuktur; çocuk ergin değilse menfaat çatışması nedeniyle kendisine kayyım atanması istenmelidir (TMK m. 426/2). Kocanın süre dolmadan ölmesi, gaipliği veya sürekli ayırt etme gücünü kaybetmesi hâllerinde dava hakkı m. 291'de sayılan kişilere geçer.
- Görevli mahkeme aile mahkemesidir (4787 sayılı Kanun m. 4; aile mahkemesi kurulamayan yerlerde Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenen asliye hukuk mahkemesi, m. 2/2). Soybağına ilişkin davalar taraflardan birinin dava açıldığı veya doğum sırasındaki yerleşim yeri mahkemesinde açılır (TMK m. 283). Taraflar konu üzerinde serbestçe tasarruf edemediğinden dava şartı arabuluculuk söz konusu değildir.
- İspat yükü: Çocuk evlilik içinde ana rahmine düşmüşse (evlenmeden başlayarak en az yüzseksen gün geçtikten sonra ve evliliğin sona ermesinden başlayarak en fazla üçyüz gün içinde doğan çocuk) davacı kocanın baba olmadığını ispat etmek zorundadır (TMK m. 287). Evlenmeden önce veya ayrı yaşama sırasında ana rahmine düşme hâlinde ayrıca kanıt gerekmez; ancak gebe kalma döneminde cinsel ilişki konusunda inandırıcı kanıt varsa baba karinesi geçerliliğini korur (m. 288).
- Hâkim maddi olguları re'sen araştırır ve delilleri serbestçe takdir eder; taraflar ve üçüncü kişiler sağlıkları yönünden tehlike yaratmayan DNA gibi incelemelere rıza göstermekle yükümlüdür, rızadan kaçınan davalı aleyhine sonuç doğmuş sayılabilir (TMK m. 284). İnceleme mahkeme kararıyla Adli Tıp Kurumunca yaptırılmalı ve gider avansı yatırılmalıdır; tarafların rızası olmadan alınan numuneye dayalı özel laboratuvar sonuçları hukuka aykırı delil sayılabilir.
- Dava maktu harca tabidir. Karar kesinleştikten sonra nüfus kaydının düzeltilmesi için nüfus müdürlüğüne bildirim yapılır; reddin nafaka, soyadı, velayet ve miras hakları üzerindeki sonuçları ve çocuğun yararı dava açılmadan önce değerlendirilmelidir.
Örnek dilekçe
Köşeli parantez içindeki [ALANLAR] somut olaya göre doldurulmalıdır.
[YER] AİLE MAHKEMESİ'NE
DAVACI : [AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [T.C. KİMLİK NO])
[ADRES]
VEKİLİ : Av. [VEKİL ADI]
[BÜRO ADRESİ]
DAVALILAR : 1) [ANNE AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [ANNE T.C. KİMLİK NO])
[ANNE ADRESİ]
2) [ÇOCUK AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [ÇOCUK T.C. KİMLİK NO]), kendisine atanacak kayyım aracılığıyla
[ÇOCUK ADRESİ]
KONU : Davacı ile [ÇOCUK AD SOYAD] arasındaki soybağının reddine ve çocuğa kayyım atanmasına karar verilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Davacı ile davalı [ANNE AD SOYAD] [EVLENME TARİHİ] tarihinde evlenmiştir. Evlilik devam ederken [ÇOCUK DOĞUM TARİHİ] tarihinde [ÇOCUK AD SOYAD] doğmuş ve TMK m. 285 gereği nüfus kaydında davacının çocuğu olarak gösterilmiştir.
2. Davacı, çocuğun babası olmadığını [ÖĞRENME TARİHİ] tarihinde [ÖĞRENME ŞEKLİ] yoluyla öğrenmiştir. İş bu dava, bu tarihten itibaren TMK m. 289'da öngörülen bir yıllık hak düşürücü süre içinde açılmıştır.
3. Çocuk, [GEBE KALMA DÖNEMİ] döneminde ana rahmine düşmüştür. Bu dönemde [İSPAT OLGULARI] olduğundan davacının çocuğun babası olması mümkün değildir. Çocuk evlilik içinde ana rahmine düşmüş sayıldığından davacı, kocanın baba olmadığını ispatla yükümlüdür (TMK m. 287); bu amaçla DNA incelemesi yapılmasını talep ediyoruz. Davacı incelemeye rıza göstermektedir; davalıların da rıza göstermesi, aksi hâlde sonucun TMK m. 284/2 uyarınca aleyhlerine doğmuş sayılması gerekir.
4. TMK m. 286 uyarınca soybağının reddi davası, dava açma hakkına sahip diğer kişilere karşı açılır; bu nedenle ana ve çocuk davalı gösterilmiştir. Çocuk ergin olmadığından ve ana ile çocuğun menfaatleri bu davada çatışabileceğinden, çocuğa TMK m. 426/2 uyarınca kayyım atanmasını talep ediyoruz.
5. Soybağı davalarında hâkim maddi olguları re'sen araştırır ve delilleri serbestçe takdir eder (TMK m. 284/1). Yetkili mahkeme, TMK m. 283 uyarınca taraflardan birinin dava açıldığı veya doğum sırasındaki yerleşim yeri mahkemesidir; davalı ananın yerleşim yeri sayın mahkemenin yargı çevresindedir.
HUKUKİ NEDENLER : TMK m. 283-289, 291, 426; 4787 sayılı Kanun m. 4 ve ilgili sair mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER : Nüfus kayıt örnekleri, evlilik ve doğum belgeleri, Adli Tıp Kurumu DNA incelemesi, sağlık kurulu raporları, yurt dışı giriş-çıkış kayıtları, mesaj ve yazışmalar, tanık beyanları, tarafların dinlenmesi ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
a) Çocuk [ÇOCUK AD SOYAD]'a TMK m. 426/2 uyarınca kayyım atanmasına,
b) DNA incelemesi yapılmak üzere tarafların Adli Tıp Kurumu'na sevkine,
c) Davacı ile [ÇOCUK AD SOYAD] arasındaki soybağının REDDİNE,
d) Kararın kesinleşmesinden sonra nüfus kaydının buna göre düzeltilmesi için ilgili nüfus müdürlüğüne bildirilmesine,
e) Yargılama giderleri hakkında takdiren karar verilmesine
karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [TARİH]
Davacı Vekili
Av. [VEKİL ADI]
EKLER:
1. Nüfus kayıt örnekleri (tüm taraflar)
2. Evlilik ve doğum belgeleri
3. Öğrenme tarihini gösteren belge (DNA raporu, yazışma vb.)
4. Sağlık raporları ve yurt dışı giriş-çıkış kayıtları
5. Tanık isim ve adres listesi
6. Vekâletname örneği
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme ve örnek amacıyla sunulmaktadır. Her hukuki uyuşmazlığın özellikleri farklıdır. Dilekçenin somut olaya göre bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi önerilir.
İlgili İçerikler
Emsal Kararlar
- YargıtayE. 2026/3114, K. 2026/5338DNA testiyle biyolojik bağın tespiti ve nüfus kaydının düzeltilmesi talebi kayıt düzeltme davasıdır; asliye hukuk mahkemesi görevlidir – Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2026/3114 E., 2026/5338 K.
- YargıtayE. 2025/550, K. 2025/1787Soybağının reddi – Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2025/550 E., 2025/1787 K.
- YargıtayE. 2026/1269, K. 2026/3186Yanıltıcı ve yalan beyanla oluşturulan nüfus kaydının baba yönünden düzeltilmesi davası soybağının reddi değildir; asliye hukuk mahkemesi görevlidir – Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2026/1269 E., 2026/3186 K.
- YargıtayE. 2026/4203, K. 2026/6984Babalık (soybağının reddi) – Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2026/4203 E., 2026/6984 K.
Örnek Dilekçeler
- Aile MahkemesiBabalık Davası Dilekçesi (TMK m. 301-303)
- Aile MahkemesiBoşanma Davasına Cevap ve Karşı Dava Dilekçesi
- Aile MahkemesiÇocukla Kişisel İlişki Kurulması Dava Dilekçesi (TMK m. 323)
- Aile MahkemesiÇocuğun Soyadının Değiştirilmesi Dava Dilekçesi (Anne Soyadı; TMK m. 27, 321)