Yeniden imar uygulaması (parselasyon) işleminin onaylanmasına ilişkin belediye encümeni kararının iptali istemi – Danıştay 6. Daire, 2025/5685 E., 2025/6607 K.

Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2025/5685 E. , 2025/6607 K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

ALTINCI DAİRE

Esas No : 2025/5685

Karar No : 2025/6607

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı/...

VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...

VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: İstanbul İli, Arnavutköy İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı da kapsayan alana yönelik hazırlanan Ömerli Sanayi Bölgesi Geri Dönüşüm ve Yeniden İmar Uygulaması (parselasyon) işleminin onaylanmasına ilişkin Arnavutköy Belediye Encümeni'nin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda, dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler ile ... İdare Mahkemesinin ... tarih E:..., K:... sayılı dosyasında yaptırılan keşif sonrası sunulan bilirkişi raporları bir bütün olarak ele alınıp değerlendirildiğinde, dava konusu yerde yapılan imar uygulaması esnasında davacının sahibi olduğu kök ... ada, ... sayılı parsel sayılı taşınmazın bulunduğu yerin imar uygulaması sonucu oluşturulan ... ada, ... sayılı parsele dönüştürülerek, üzerinde bulunan fabrika binası dikkate alınmadan davacı ile Maliye hazinesinin hissedar yapıldığı, uygulama bölgesini kuzeyden güneye geçen dere alanlarının (kuru dere olmadığından) yeşil alan olarak değerlendirilerek, parsellerden kesinti yapılarak düzenleme ortaklık payı (DOP) oranından karşılanması sonucunda oluşturulan yeşil alanların yüz ölçümü içinde kaldığının bilirkişi raporuyla belirlendiği, bu durumun DOP hesabını önemli oranda değiştireceği, dayanak 1/1000 ölçekli uygulama imar planında dere koruma bandı mevcut olmasına karşın parselasyon planında gösterilmediği, bu itibarla dava konusu parselasyon işleminin dayanağı uygulama imar planına uygun olmadığı, ayrıca uygulama sınırının hatalı belirlendiği, bu sebeplerle ... tarihli, ... sayılı Arnavutköy Belediye Encümeni kararına karşı yapılan itirazların reddine dair Arnavutköy Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı işleminde imar mevzuatı, dağıtım ilke ve esaslarına uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının Daire kararında belirtilen gerekçeyle bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY :

Uyuşmazlık konusu parseli de kapsayan alana yönelik olarak daha önce hazırlanan ve Arnavutköy Belediye Encümeni'nin ... tarihli, ... sayılı kararıyla onaylanan parselasyon işleminin yargı kararlarıyla iptal edilmesi üzerine Arnavutköy Belediye Encümeni'nin ... tarihli, ... sayılı kararıyla, iptal kararlarına konu parselasyon sahasında 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18. maddesi uyarınca geri dönüşüm ve yeniden parselasyon yapılmasına karar verilmiştir.

Söz konusu karar doğrultusunda ve Arnavutköy İlçesi, Hadımköy, Yeşilbayır, Ömerli ve Deliklikaya Mahallelerini kapsayan sınırlar dahilinde yaklaşık 2088 hektar büyüklüğündeki alanın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın ... tarihli, ... sayılı onayıyla rezerv yapı alanı olarak belirlenmiş olması sebebiyle anılan Bakanlık'ın ... tarihli, ... sayılı onayıyla, rezerv yapı alanına ilişkin her türlü harita, imar planı, tasarım projesi, arazi ve arsa düzenleme işlemleri ile toplulaştırma çalışmalarının yapılması hususunda Arnavutköy Belediyesi'ne geçici olarak verilen yetkiye dayanılarak, alana yönelik olarak hazırlanan Ömerli Sanayi Bölgesi Geri Dönüşüm ve Yeniden İmar Uygulaması, Arnavutköy Belediye Encümeni'nin ... tarihli, ... sayılı kararıyla onaylanmış ve 06/10/2023-06/11/2023 tarihleri arasında askıya çıkarılmıştır.

Askı süresi içerisinde ilgililerce yapılan itirazların değerlendirildiği Arnavutköy Belediye Encümeni'nin ... tarihli, ... sayılı kararıyla, kabul edilen bazı itiraz ve talepler doğrultusunda yeniden düzenlenen parselasyon işlemi 04/12/2023-04/01/2023 tarihleri arasında tekrar askıya çıkarılmıştır.

Bu süre içerisinde yapılan itirazlar da Arnavutköy Belediye Encümeni'nin ... tarihli, ... sayılı kararıyla değerlendirilerek, yeniden hazırlanan parselasyon işlemi bu defa 09/02/2024-23/02/2024 tarihleri arasında askıya çıkarılmış; Arnavutköy Belediye Encümeni'nin ... tarihli, ... sayılı kararıyla, söz konusu plana yapılan itirazlar reddedilerek işlemin askıya çıkarıldığı haliyle tescili için tapu ve kadastro müdürlüğüne gönderilmesine karar verilmiştir.

Bakılan dava, yukarıda belirtilen işlemlerden, Arnavutköy Belediye Encümeni'nin ... tarihli, ... sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: 3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Parselasyon planlarının hazırlanması" başlıklı 18. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte bulunan şeklinde, “(1) İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır. (2) Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme alanındaki nüfusun kentsel faaliyetlerini sürdürebilmeleri için gerekli olan umumi hizmet alanlarının tesis edilmesi ve düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırk beşini geçemez. (3) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan yerler ile bölgenin ihtiyacı olan yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı öğretime yönelik eğitim tesis alanları, Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık tesis alanları, pazar yeri, semt spor alanı, toplu taşıma istasyonları ve durakları, otoyol hariç erişme kontrolünün uygulandığı yol, su yolu, resmî kurum alanı, mezarlık alanı, belediye hizmet alanı, sosyal ve kültürel tesis alanı, özel tesis yapılmasına konu olmayan ağaçlandırılacak alan, rekreasyon alanı olarak ayrılan parseller ve mesire alanları gibi umumi hizmet alanlarından oluşur ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz. Düzenlemeye tabi tutulan alan içerisinde bulunan taşkın kontrol tesisi alanlarının, bu fıkrada belirtilen kullanımlar için düzenleme ortaklık payı düşülmesini müteakip kalan Hazine mülkiyetindeki alanlardan karşılanması esastır. Ancak taşkın kontrol tesisi için yeterli alanın ayrılamaması durumunda, düzenleme ortaklık payının ikinci fıkrada belirtilen oranı aşmaması şartıyla, düzenlemeye tabi diğer arazi ve arsaların yüz ölçümlerinden bu fıkradaki kullanımlar için öncelikle düzenleme ortaklık payı ayrıldıktan sonra ikinci fıkrada belirtilen orana kadar taşkın kontrol tesisi için de ayrıca pay ayrılır. Kapanan imar ve kadastro yollarının öncelikle düzenleme ortaklık payına ayrılan toplam alandan düşülmesi esastır...(11) Mevcut yapılar nedeniyle parsellerden düzenleme ortaklık payı alınamadığı hâllerde bu payın miktarı, düzenlemenin gerçekleştirilebilmesi için yapılacak kamulaştırmada kullanılmak üzere bedele dönüştürülebilir..." hükmü yer almaktadır. 22/02/2020 tarihli, 31047 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmelik'in dava konusu parselasyon işlemi tarihinde yürürlükte bulunan şeklinin "Düzenleme sahalarının tespiti esasları" başlıklı 9. maddesinde, " (1) Belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeler, belediye encümeni kararı ile; dışında ise valilikler, il idare kurulu kararı ile 5 yıllık imar programlarına öncelik tanımak ve beldenin inkişaf ve ihtiyaç durumuna göre, imar planları ile getirilen tüm kullanım alanlarını hazır bulunduracak şekilde düzenleme sahalarını tespit etmek ve kesinleşen uygulama imar planlarına göre parselasyon planlarını yaparak yeterli miktarda parseli oluşturmak mecburiyetindedir. (2) 10/7/2019 tarihinden sonra yapılan imar planlarında kesinleşme tarihinden itibaren 5 yıl içerisinde, 10/7/2019 tarihinden önce yapılmış imar planlarında 10/7/2019 tarihinden itibaren 5 yıl içerisinde; düzenleme sahalarının tespit edilerek, parselasyon planlarının yapılması ve onaylanması esastır. (3) İmar planı içerisinde düzenleme sahaları tespit edilirken, düzenleme sahalarındaki Düzenleme Ortaklık Payı oranlarının mümkün mertebe dengeli olmasına dikkat edilir. (4) Kamunun mülkiyeti ile Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununda belirtilen merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri yetkisi içindeki kamu yatırımlarının bulunduğu alanlar hariç olmak üzere, belirlenen düzenleme sahası bir müstakil imar adasından daha küçük olamaz. (5) Ancak, imar adasının bir kısmının imar mevzuatına uygun bir şekilde teşekkül etmiş olması nedeniyle, yeniden düzenlemesine ihtiyaç bulunmaması halinde adanın geri kalan kadastro parselleri müstakil bir imar düzenlenmesine konu teşkil edebilir." hükmüne; "Düzenleme sınırının geçirilmesi" başlıklı 10. maddesinde, " (1) İmar plânlarında gösterilmiş düzenleme sınırları varsa bu durum dikkate alınır. (2) İmar planlarında düzenleme sınırı ile ilgili herhangi bir belirtme olmaması durumunda, düzenleme sınırı; a) İskân sahasının bittiği yerlerde iskân sınırlarından, b) Yola cephesi olmayan parsel oluşturmamak kaydıyla iskân sahası içindeki yollardan, c) Düzenleme sınırının herhangi bir parseli iki veya daha fazla parçaya bölmesi halinde, imar planlarında gösterilmiş düzenleme sınırları olsa dahi; sınır, bu parçalardan düzenleme sahası dışında kalıpta başka bir imar adasına girmeyenleri varsa bunları da içine alacak şekilde, ç) Park, meydan, yeşil alan, rekreasyon alanı, ağaçlandırılacak alan, mezarlık ve otopark alanlarının düzenleme ortaklık payı oranına göre uygun görülecek yerinden, geçirilir. (3) Düzenleme sınırı; gerek görülmesi halinde kentsel dönüşüm alanı, orman, mera ve sit alanı gibi özel kanunlarla korunan alanların dış sınırından ve kıyı kenar çizgisinden geçirilebilir. (4) Düzenleme ortaklık payı oranını aşmamak kaydı ile düzenleme sahasına bitişik ancak başkaca bir düzenleme sahasına dâhil edilmesi ya da müstakil bir düzenleme sahası oluşturması mümkün olmayan parsel ya da parseller, imar planında düzenleme sınırı bulunsa dahi, imar planı varsa düzenleme sahası dışında bırakılamaz." hükmüne; "Düzenleme ortaklık payının alınmadığı durumlar" başlıklı 16. maddesinde, "(1) Düzenlemeye tabi tutulan parsellerden, umumi ve kamu hizmet alanlarına denk gelen yerler hariç olmak üzere parselasyon planı yapımı sırasında; üzerindeki yapılar dolayısıyla düzenleme ortaklık payının tamamının ya da bir kısmının alınamadığı ve mevzuata uygun bir imar parselinin oluşturulabildiği hallerde öncelik sırasına göre; a) Belediye/Valilik mülkiyetindeki alanlardan veya Hazine taşınmazlarından tahsis yapılmak suretiyle hisselendirilerek, b) Yasalara uygun olarak inşaa edilmiş mevcut yapı nedeniyle kesinti yapılamayan parsele denk gelen miktarı bedele dönüştürmek suretiyle, parselasyon planı yapılır. (2) Düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılamaması nedeniyle belediye/valilik mülkiyetindeki alanlar veya Hazine taşınmazlarından tahsis yapılmak suretiyle hisselendirilen parsellerdeki kamu hisseleri yapı sahibine rayiç bedel üzerinden doğrudan satılır. (3) Bedele dönüştürme işleminde; yapılaşmış alanlar nedeniyle kesilemeyen DOP oranına göre düzenleme sahasındaki diğer parsellerin her birinden fazladan kesilecek alan miktarı bulunur. Bu alanın bedele dönüştürülen toplam alana bölünmesiyle elde edilecek oranın toplam bedelle çarpılması suretiyle, düzenleme sahasındaki diğer parsellerden her birine ödenmesi gereken miktar bulunur. Bu bedel ilgili parsel sahiplerinin hesabına yatırılır. Ulaşılamayan parsel sahiplerinin alacakları belediye hesabında bekletilir. Bu bedeller parseller için her yıl ödenmesi gereken emlak vergisinden parça parça düşülmek suretiyle bedelin tamamı ödeninceye kadar devam etmek suretiyle mahsuplaşılır. Bu durumda ya da taşınmaz sahibinin çeşitli nedenlerle bu bedeli sonradan tahsil etmesi durumunda alacaklarına TÜFE oranında artış uygulanır. (4) Kamulaştırma yoluyla elde edilen taşınmazlar ile kamu hizmetlerine tahsis edilip imar planında da aynı kullanım amacına ayrılan kamuya ait taşınmazlardan düzenleme ortaklık payı alınmaz. Bu alanlar, parselasyon planıyla imar planında bulunduğu yere tahsis edilir. Ancak, kamulaştırılan parselin, imar planı kararları ile kamulaştırma amacı dışında kullanılması durumunda; düzenlemeye giren diğer parseller gibi düzenleme ortaklık payı alınarak dağıtıma tabi tutulur. Bu durum ve parselasyon planlarının askıya çıktığı bilgisi kamulaştırmayı yapan idareye bildirilir. Kamulaştırılan ya da kamu hizmetlerine tahsis edilen bu parsellerin alanlarının, imar planındaki kullanım amacına ayrılan alandan az olması durumunda eksik kalan alan düzenleme ortaklık payından karşılanır. Fazla olması durumunda artan miktardan, diğer parsellerde olduğu gibi düzenleme ortaklık payı alınarak en yakın yere tahsis edilir. (5) Evvelce yapılan düzenlemeler dolayısıyla düzenleme ortaklık payı alınmış olan arsa veya araziler, düzenleme ortaklık payı hesabına katılmaz. Ancak, her türlü imar planı kararı ile düzenleme sahasını kapsayan alanda; yapılaşma koşulunda ve nüfusta artış olması halinde, artış olan parsellerden uygulama sonucunda oluşan değerinin önceki değerinden az olmaması ve uygulamayı yapan idarece oluşturulan kıymet takdir komisyonu veya Sermaye Piyasası Kurulu lisanslı gayrimenkul değerleme uzmanları tarafından parsellerde değer artışı olduğunun raporlanması halinde, ilk uygulamadaki düzenleme ortaklık payı oranını yüzde kırk beşe (%45) kadar tamamlamak üzere ilave düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılabilir. (6) Evvelce yapılan düzenlemeler dolayısıyla düzenleme ortaklık payı alınmış olan arsa veya arazilerde; her türlü imar planı kararı ile yapılaşma koşulunda ve nüfusta artış olsa dahi, imar mevzuatına uygun ruhsatlı yapıların bulunduğu parsellerden ilave düzenleme ortaklık payı alınmaz, bedele dönüştürülür. Bu parsellerin tapu kaydına, “alınamayan düzenleme ortaklık payı farkına karşılık gelen alan ve alanın değeri kadar bedel ödenmeden yapı ruhsatı alınamayacağı” beyanı düşülür. Alınamayan düzenleme ortaklık payı farkına karşılık gelen alanın bedeli ödenmeden bu beyan kaldırılmaz, yeni bir yapı ruhsatı düzenlenemez. Bu bedel ödendiği tarihteki idarece oluşturulan kıymet takdir komisyonu veya Sermaye Piyasası Kurulu lisanslı gayrimenkul değerleme uzmanları tarafından belirlenen güncel rayiç değerleri üzerinden ilgili idarece tahsil edilerek beyanın kaldırılması için ilgili tapu müdürlüğüne bildirilir. (7) Bu maddeye göre yapılacak bedel takdirleri ve bu bedellere itiraz şekilleri Kamulaştırma Kanunu hükümlerine tâbidir." hükmüne; "Parselasyon planlarının yapımı ve dağıtım esasları" başlıklı 17. maddesinin 1. fıkrasında ise, " (1) İmar parsellerinin oluşturulması ve dağıtımında aşağıdaki esaslar dikkate alınır: a) Düzenlemeye giren parsellerin tahsisi, uygulama sonucunda mümkün olduğunca düzenleme öncesi parselin bulunduğu yerden yapılır. Düzenlemeye alınan parsellerin imar planında umumi ve kamu hizmet alanlarına denk gelmesi halinde ise, diğer parsellerin bulunduğu yerden tahsisinin yapılmasından sonra, teknik zorunluluklar da dikkate alınarak en yakın ve tahsise uygun olabilecek imar parsellerine tahsisi sağlanır. b) Parselasyon planıyla; imar planına, imar planında aksine bir hüküm yoksa, imar mevzuatında belirtilen minimum parsel büyüklüklerinin altında parsel oluşturulamaz. c) İmar plânı ve mevzuata göre korunması mümkün olan yapıların, asgari parsel büyüklüğünü sağlaması kaydıyla, tam ve hissesiz bir imar parseline denk gelmesi sağlanır. Asgari parsel büyüklüğünün sağlanamaması halinde, 16 ncı maddede belirtilen hükümlere göre tahsis ve bedele dönüştürme işlemleri yapılabilir. ç) Kamu yatırımlarının yürütülmesi amacıyla, kamu kurumlarına ait taşınmazdaki hisseler müstakil bir imar parselinde toplanabilir. d) Düzenleme sahasında kalan hisseli arazi ve arsalar, hisse sahiplerinin muvafakatı halinde veya ilgili idarece arazideki fiili kullanım durumunun tespit edilmesi halinde muvafakat aranmaksızın; imar planında aksine bir hüküm yoksa imar mevzuatında belirtilen asgari parsel büyüklüğünü sağlamak kaydıyla müstakil hale getirilebilir. İlgili idarece fiili durumun oluştuğuna dair mahallinde yapılan tespit, özel parselasyon krokileri, emlak vergisi kayıtları, belediyesince hazırlanmış çap ve benzeri diğer belgelerin değerlendirilmesiyle hazırlanan ve imza altına alınan tutanak belediyesinde belediye başkanınca, diğer yerlerde ilgili birim amirince onaylanır. Bu durumun belediye encümen kararı, il idare kurulu kararı veya ilgili idare onayında belirtilmesi durumunda, müstakil parseller oluşturulabilir. e) Taşınmaz sahibine tahsis edilen miktarın asgari imar parsel alanından küçük olması veya diğer teknik ve hukuki nedenlerle müstakil imar parseli verilememesi halinde, bu miktar mümkün mertebe tek bir imar parseline hisselendirilir. f) İmar planına ve mevzuatına uygun olması kaydıyla arazideki mevcut yapılaşmalar dikkate alınarak imar parselleri oluşturulur." hükmüne yer verilmiştir. 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinde otoyol, "yüksek standartlara sahip, trafik seyrinde asgari hız sınırlaması uygulanan, seyahat hızı yüksek ve üzerinde erişme kontrolünün uygulandığı karayolu" olarak tanımlanmış; "Karayolu güzergâhının tespiti" başlıklı 19. maddesinin 6. fıkrasında, ''Bu madde hükümleri çerçevesinde kesinleşen karayolu güzergâh planları kapsamında karayollarının yer aldığı alanlara ilişkin olarak, belediyeler veya il özel idarelerince, ilk kez yapılan imar planı düzenlemelerinde, otoyollar hariç olmak üzere, kesinleşmiş güzergâh planlarındaki karayolları, 3194 sayılı Kanunun 18 inci maddesi hükümleri dâhilinde oluşturulacak düzenleme ortaklık payları hesabına dâhil edilir. İlgili belediyeler veya il özel idareleri, söz konusu işlemleri Genel Müdürlük ile koordineli olarak ve ivedilikle sonuçlandırır. '' hükmüne yer verilmiştir. 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinde Bakanlık, "Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı" şeklinde; idare, "Belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeleri, bu sınırlar dışında il özel idareleri.., büyükşehirlerde büyükşehir belediyelerini ve Bakanlık tarafından yetkilendirilmesi hâlinde büyükşehir belediyesi sınırları içindeki ilçe belediyeleri.." şeklinde, Başkanlık, "Kentsel Dönüşüm Başkanlığı" şeklinde tanımlanmış; aynı Kanun'un "Uygulama işlemleri" başlıklı 6. maddesinin 5. fıkrasında, "Riskli alanlara, rezerv yapı alanlarına ve riskli yapıların bulunduğu taşınmazlara ilişkin her tür harita, plan, proje, arazi ve arsa düzenleme işlemleri ile toplulaştırma yapmak" Başkanlık'ın görevleri arasında sayılmış; aynı maddenin 6. fıkrasında, "Bakanlık, riskli alanlar, rezerv yapı alanları ve riskli yapıların bulunduğu parsellerdeki uygulamalarda faydalanılmak üzere; özel kanunlar ile öngörülen alanlara ilişkin olanlar da dâhil, her tür ve ölçekteki planlama işlemlerine esas teşkil edecek standartları belirlemeye ve gerek görülmesi hâlinde bu standartları plan kararları ile tayin etmeye veya özel standartlar ihtiva eden planlar ve kentsel tasarım projeleri yapmaya, yaptırmaya ve onaylamaya yetkilidir. (Ek cümleler:7/11/2023-7471/10 md.) Bu Kanun kapsamındaki alanlar ve parsellere ilişkin olarak onaylanan imar ve parselasyon planları, ilgili çevre, şehircilik ve iklim değişikliği il müdürlüğünde on beş gün süreyle ilan edilir. Bu planlara itiraz, ilan süresi içinde ilgili çevre, şehircilik ve iklim değişikliği il müdürlüğüne yapılır ve itirazlar Bakanlıkça beş gün içerisinde değerlendirilir. İtirazların reddedilmesi hâlinde, planlar başkaca bir onay işlemine gerek kalmaksızın red kararı tarihinde kesinleşir." hükmüne; 12. fıkrasında ise, "Bakanlık, bu Kanunda belirtilen iş ve işlemlere ilişkin olarak TOKİ’ye veya İdareye yetki devrine ve bu iş ve işlemlerden hangilerinin TOKİ veya İdare tarafından yapılacağını belirlemeye yetkilidir." hükmüne yer verilmiştir. 15.12.2012 tarihli, 28498 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6306 sayılı Kanun'un Uygulama Yönetmeliği'nin "Planlama süreci" başlıklı 18. maddesinde, riskli alan ve rezerv yapı alanı ile riskli yapıların bulunduğu taşınmazlara ilişkin her tür ve ölçekteki planı resen yapmak, yaptırmak ve onaylamak Bakanlık'ın yetkileri arasında sayıldıktan sonra, "..(3) Büyükşehir belediyesi sınırları içerisindeki ilçe belediyelerince hazırlanan imar planı teklifleri hakkında ilgili büyükşehir belediyesinin görüşü alınır. Büyükşehir belediyesinin onbeş gün içinde görüş vermemesi halinde, uygun görüş verilmiş sayılır. (4) (Değişik:RG-2/7/2013-28695) Plan teklifleri; İdarece veya ilgililerince, riskli alanlarda ve rezerv yapı alanlarında kentsel tasarım projesi ile birlikte, riskli yapı veya yapıların bulunduğu parsellerde ise, Bakanlıkça talep edilmesi halinde kentsel tasarım projesi ile birlikte hazırlanır ve planlama alanı ile yakın çevresinin meri planları, mevcut durumu gösteren bilgi ve belgeler ve ilgili kurum ve kuruluş görüşleri ile birlikte Bakanlığa iletilir. Bakanlıkça uygun görülen plan teklifleri, aynen veya değiştirilerek onaylanır..." şeklindeki düzenlemelere yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Dosyanın ve Dairemizin E: 2025/2694, E:2025/2868, E: 2025/3347, E: 2025/3862, E: 2025/4131, E: 2025/4337, E: 2025/4473, E: 2025/4616, E: 2025/5738, E:2025/5749, E: 2025/5754, E: 2025/5760, E: 2025/5885, E: 2025/6435, E: 2025/6448, 2025/6504 ve E: 2025/6572 sayılı dosyalarının, söz konusu dosyalarda yargılaması devam eden davaların, uyuşmazlık konusu taşınmazı da kapsayan alana yönelik hazırlanan ilk parselasyon işleminin iptaline ilişkin yargı kararlarının gereğini yerine getirmek amacıyla hazırlanan Ömerli Sanayi Bölgesi Geri Dönüşüm ve Yeniden İmar Uygulaması'nın onaylanmasına ilişkin Arnavutköy Belediye Encümeni'nin ... tarihli, ... sayılı kararının ve/veya söz konusu karara yapılan itirazlar üzerine alınan ve yukarıda "Maddi Olay" bölümünde tarih ve sayıları belirtilen Arnavutköy Belediye Encümeni'nin diğer kararlarının iptalleri istemleriyle açıldığı anlaşılmıştır.

Parselasyon sahasındaki farklı taşınmaz maliklerince açılmış olan bu davalar, gerek -itirazlar doğrultusunda farklılaşan bazı noktalar dışında özü itibarıyla- aynı parselasyon işleminin iptalinin istenilmiş olması ve gerekse bu gibi durumlarda farklı mahiyette kararlar verilmesinin önüne geçilmesi zorunluluğu gözetilerek Dairemizce bir bütün olarak ele alınmış ve aşağıda yer verilen başlıklar altında incelenmiştir:

I- Temyize konu kararın, parselasyon işleminin dayanağı, 2011 onay tarihli uygulama imar planı ve önceki parselasyon işleminin iptaline ilişkin yargı kararlarının gereklerinin yerine getirilip getirilmediği yönlerinden incelenmesi:

İstanbul İli, Arnavutköy İlçesi, ... Mevkii'nde parselasyon yapılmasına ilişkin olarak daha önce alınan Arnavutköy Belediye Encümeni'nin ... tarihli, ... sayılı kararının, yargı yerlerince, kamu ortaklık payı hisselendirmelerinin mevzuata uygun olmadığı, önceden bağış adı altında yapılan bedelsiz terklerin düzenleme ortaklık payı hesabında dikkate alınmadığı ve işlemin dayanağı olan 1/1000 ölçekli uygulama imar planının, Arnavutköy İlçesi, ... Mevkii, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz malikince açılan dava sonucunda, üzerinde öngörülen 15 metre enkesitli yolun üst ölçekli (1/5000) nazım imar planında öngörülmemesi sebebiyle iptal edildiği gerekçeleriyle iptaline karar verilmiştir.

Söz kon