Hangi durumlarda kullanılır?
- Yapı tatil tutanağı usulüne uygun düzenlenip tebliğ edilmeden alınan yıkım kararları
- Yapıya ilişkin ruhsat, eski tarihli belge veya yapı kayıt belgesi bulunduğu hâlde verilen yıkım kararları
- Yıkım kararının yapının ruhsata uygun kısmını da kapsadığı hâller
- Yapı ruhsata bağlanabilecekken geri döndürülemez sonuç doğuran yıkıma hükmedilmesi
- Fiilen yıkım uygulaması başlamadan yürütmenin durdurulması talebi
Dikkat edilmesi gereken noktalar
- Dava, yıkım kararının yazılı bildiriminden itibaren altmış gün içinde açılmalıdır (İYUK m. 7); süre hak düşürücüdür. Yapı tatil tutanağı ayrıca dava konusu edilebilen bir işlem olarak değerlendirilmekte, tutanağa karşı süre geçirilmesi tutanak yönünden süre aşımı kararına yol açabilmektedir; bu nedenle tutanak ve yıkım kararı birlikte (İYUK m. 5) veya süresinde ayrı ayrı dava konusu yapılmalıdır.
- Yetkili mahkeme, taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesidir (İYUK m. 34/1). İmar Kanunu m. 32'ye göre yapı mühürlenir, tutanak yapı yerine asılarak tebliğ edilmiş sayılır ve yapı sahibine en çok bir ay içinde yapıyı ruhsata uygun hâle getirme veya ruhsat alma imkânı tanınır; yıkım bu sürenin sonunda encümen veya il idare kurulu kararıyla gündeme gelir. Ruhsata bağlanamayacağı veya aykırılığın giderilemeyeceği tespit edilen yapılarda süre beklenmeden de işlem yapılabildiğinden (7153 sayılı Kanunla eklenen fıkra) bu tespitin somut ve gerekçeli olup olmadığı denetlenmelidir.
- Yürütmenin durdurulması için işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğması birlikte aranır (İYUK m. 27/2). Yıkım uygulanmakla etkisi tükenecek bir işlemdir; savunma alınmaksızın da yürütmenin durdurulması istenebilir, ancak mahkeme bu yolu kullanmayabileceğinden yıkımın yakın olduğu belgelerle gösterilmelidir. Karar kural olarak teminat karşılığında verilir; yedi gün içinde itiraz edilebilir (m. 27/6-7).
- Yapının hukuki durumu (ruhsat, iskân, yapı kayıt belgesi, eski tarihli tapu, vergi, abonelik ve uydu görüntüsü kayıtları) ve aykırılığın giderilebilir olup olmadığı keşif ve bilirkişi incelemesiyle belirlenir (İYUK m. 20); keşif avansı ve bilirkişi giderleri davacıdan istenebilir. Yapı kayıt belgesi gibi imar affı düzenlemelerinin kapsamı ve süreleri güncel mevzuattan kontrol edilmelidir.
- Dava harcı ve posta ücreti dava açılırken yatırılır; tutarlar mahkeme veznesinden öğrenilmelidir. Karara karşı tebliğden itibaren otuz gün içinde istinaf yoluna başvurulabilir (İYUK m. 45). Aynı yapı için kesilen imar para cezası ayrı bir işlemdir ve ayrıca dava konusu edilmelidir.
- Tapu kaydı, ruhsat ve iskân belgeleri, yapı tatil tutanağı, tebliğ belgeleri, encümen kararı, imar durumu belgesi, fotoğraf ve uydu görüntüleri dilekçeye eklenmeli; işlem dosyasının celbi istenmelidir.
Örnek dilekçe
Köşeli parantez içindeki [ALANLAR] somut olaya göre doldurulmalıdır.
[YER] İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI'NA
(Yürütmenin durdurulması taleplidir)
DAVACI : [AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [T.C. KİMLİK NO])
[ADRES]
VEKİLİ : Av. [AD SOYAD]
[BÜRO ADRESİ]
DAVALI : [DAVALI İDARE]
[İDARE ADRESİ]
DAVA KONUSU İŞLEM : Davalı idarenin [KARAR TARİHİ] tarih ve [KARAR SAYISI] sayılı kararı ile [İLÇE VE MAHALLE] [ADA VE PARSEL NO] sayılı taşınmazdaki yapının 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca yıktırılmasına ilişkin işlemi
TEBLİĞ TARİHİ : [TEBLİĞ TARİHİ]
KONU : Yıkım kararının iptali ve öncelikle yürütmenin durdurulması talebidir (İYUK m. 2/1-a, 27).
AÇIKLAMALAR
1. Müvekkil, yukarıda belirtilen taşınmazdaki yapının maliki ve kullanıcısıdır. Yapının hukuki durumu şöyledir: [YAPININ HUKUKİ DURUMU]. Davalı idare, [YAPI TATİL TUTANAĞI TARİHİ] tarihli yapı tatil tutanağı düzenlemiş, [KARAR TARİHİ] tarih ve [KARAR SAYISI] sayılı kararla yapının yıktırılmasına hükmetmiştir. Karar [TEBLİĞ TARİHİ] tarihinde tebliğ edilmiş olup dava, İYUK m. 7'deki altmış günlük süre içinde açılmaktadır.
2. İdare, yıkım kararını "[AYKIRILIK AÇIKLAMASI]" gerekçesine dayandırmıştır. Aşağıda açıklanacağı üzere bu gerekçe maddi olgulara ve hukuka uygun değildir.
3. Şekil yönünden: İmar Kanunu m. 32 uyarınca ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapıda önce o andaki inşaat durumu tespit edilir, yapı mühürlenir ve yapı tatil tutanağı düzenlenir. Tutanak yapı yerine asılmakla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır ve yapı sahibine, tutanak tarihinden itibaren en çok bir ay içinde yapıyı ruhsata uygun hâle getirme veya ruhsat alma imkânı tanınır. Ruhsat iptali ve yıkım, bu sürenin sonunda gündeme gelir; ruhsata bağlanamayacağı veya aykırılığın giderilemeyeceği tespit edilen yapılarda süre beklenmeden işlem yapılabilmekle birlikte bu tespitin somut ve gerekçeli olması gerekir. Somut olayda tutanak usulüne uygun düzenlenmemiş ve tebliğ edilmemiş, bir aylık süre tanınmadan veya bu süre dolmadan yıkım kararı alınmış; idare ayrıca yapının ruhsata bağlanamayacağına veya aykırılığın giderilemeyeceğine dair somut bir tespit de yapmamıştır. Müvekkilin aykırılığı giderme imkânı fiilen ortadan kaldırılmıştır.
4. Yetki yönünden: Yıkım kararı yalnızca belediye encümeni veya il idare kurulu tarafından verilebilir. Dava konusu kararın yetkili organca, toplantı ve karar yeter sayılarına uygun biçimde alındığının davalı idarece işlem dosyasıyla ispatlanması gerekir.
5. Sebep yönünden: Yapının ruhsatsız veya ruhsata aykırı olduğu iddiası gerçeği yansıtmamaktadır. Gerçek durum [GERÇEK DURUM] olup bu husus ekli [BELGE] ile sabittir. Yıkım kararı yapının tamamını kapsayacak biçimde verilmiş; aykırı olduğu ileri sürülen kısım ile ruhsata uygun veya eski tarihli belgelerle tevsik edilen kısım ayrılmamıştır. Aykırılığın giderilebilir nitelikte olduğu ve yapının ruhsata bağlanabileceği hâllerde geri döndürülemez sonuç doğuran yıkıma hükmedilmesi ölçülülük ilkesine aykırıdır (Anayasa m. 2, 35).
6. Eşitlik yönünden: Aynı bölgede benzer durumdaki yapılar hakkında işlem yapılmadığı hâlde yalnızca müvekkilin yapısı için yıkım kararı alınması, idarenin takdir yetkisini kamu yararı dışında kullandığını göstermektedir.
7. Keşif ve bilirkişi: Yapının yapılış tarihi, ruhsat veya eski belgelerle uygunluğu ve aykırılığın niteliğinin belirlenmesi için mahallinde keşif yapılmasına ve imar mevzuatı ile inşaat mühendisliği ya da mimarlık alanında uzman bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmesi talep olunur (İYUK m. 20).
8. Yürütmenin durdurulması: Yıkım kararının uygulanması hâlinde yapı geri getirilemeyecek biçimde ortadan kalkacak, müvekkil [ZARAR AÇIKLAMASI] şeklinde telafisi imkânsız zararlara uğrayacaktır. İşlem açıkça hukuka aykırı olup uygulanmakla etkisi tükenecek niteliktedir; İYUK m. 27/2 uyarınca davalı idarenin savunması alınmaksızın, aksi kanaatte savunma alındıktan sonra yürütmenin durdurulmasına karar verilmesi gerekmektedir.
HUKUKİ NEDENLER : Anayasa m. 2, 35, 125; 3194 sayılı İmar Kanunu m. 32; İYUK m. 2, 3, 5, 7, 20, 27, 34 ve ilgili sair mevzuat.
DELİLLER : Dava konusu karar ve tebliğ belgesi, yapı tatil tutanağı, tapu kaydı, ruhsat ve iskân belgeleri, eski tarihli yapı belgeleri, imar durumu, fotoğraf ve uydu görüntüleri, davalı idareden celp edilecek işlem dosyası, keşif, bilirkişi incelemesi ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
a) Öncelikle davalı idarenin savunması alınmaksızın, aksi kanaat hâlinde savunma alındıktan sonra, teminat aranmaksızın dava konusu yıkım kararının YÜRÜTMESİNİN DURDURULMASINA,
b) Davalı idarenin [KARAR TARİHİ] tarih ve [KARAR SAYISI] sayılı yıkım kararının İPTALİNE,
c) Keşif yapılmasına ve duruşma açılmasına,
d) Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı idareye yükletilmesine
karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [TARİH]
Davacı Vekili
Av. [AD SOYAD]
EKLER:
1. Yıkım kararı, yapı tatil tutanağı ve tebliğ belgeleri
2. Tapu kaydı, ruhsat ve iskân belgeleri
3. Eski tarihli yapı belgeleri, fotoğraf ve uydu görüntüleri
4. Vekâletname örneği
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme ve örnek amacıyla sunulmaktadır. Her hukuki uyuşmazlığın özellikleri farklıdır. Dilekçenin somut olaya göre bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi önerilir.
İlgili İçerikler
Emsal Kararlar
- DanıştayE. 2025/992, K. 2025/6848Kaçak yapı ve yıkım kararı – Danıştay 4. Daire, 2025/992 E., 2025/6848 K.
- DanıştayE. 2025/5378, K. 2026/132Kaçak yapı ve yıkım kararı – Danıştay 4. Daire, 2025/5378 E., 2026/132 K.
- DanıştayE. 2025/792, K. 2025/6106Kaçak yapı ve yıkım kararı – Danıştay 4. Daire, 2025/792 E., 2025/6106 K.
- DanıştayE. 2025/936, K. 2025/6315Kaçak yapı ve yıkım kararı – Danıştay 4. Daire, 2025/936 E., 2025/6315 K.
Örnek Dilekçeler
- İdare Mahkemesiİmar Para Cezasının İptali Dava Dilekçesi (3194 s.K. m. 42)
- İdare Mahkemesiİmar Planına Karşı İptal Dava Dilekçesi (3194 m. 8, Yürütmenin Durdurulması Talepli)
- İdare Mahkemesiİkamet İzninin İptaline Karşı İptal Dava Dilekçesi (Yürütmenin Durdurulması Talepli)
- İdare Mahkemesiİdari İşlemin İptali Dava Dilekçesi (Yürütmenin Durdurulması Talepli)
Hukuk Rehberi
- 5 dk okumaYıkım Kararı ve İmar Para Cezasına İtiraz: İmar Kanunu m. 32 ve 42
- 5 dk okumaİşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının İptali: Kapatma Kararına Karşı Dava
- 5 dk okumaİmar Planına İtiraz ve Dava: Askı, İtiraz ve İptal Davası
- 5 dk okumaYürütmenin Durdurulması Nedir? Şartları, Teminat ve İtiraz