Hangi durumlarda kullanılır?
- Taşınmazın kullanım kararını değiştiren uygulama imar planı veya plan değişikliği
- Askı ve ilan usulüne uyulmadan onaylanan imar planları
- Plan hiyerarşisine, planlama ilkelerine ve şehircilik esaslarına aykırı yoğunluk artışları
- Taşınmazın donatı alanına veya kamu hizmetine ayrılması nedeniyle mülkiyet hakkının ölçüsüz sınırlanması
- Askı süresinde yapılan itirazın reddi veya cevapsız bırakılması üzerine açılan davalar
Dikkat edilmesi gereken noktalar
- Dava süresi altmış gündür (İYUK m. 7); imar planları ilanı gereken düzenleyici işlemlerdir. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu kararına göre süre ilan-askı süresinin son gününü izleyen günden başlar; askı süresinde 3194 m. 8 uyarınca itiraz edilmişse İYUK m. 11 çerçevesinde zımni veya açık ret üzerinden, edilmemişse askı süresinin bitiminden itibaren altmış gün içinde dava açılır. Bu süreler geçtikten sonra yapılan başvurular süreyi canlandırmaz; ancak planın uygulanması niteliğindeki işlemler (ruhsat, parselasyon, imar durumu vb.) üzerine plana karşı yeniden dava açılabilir (İYUK m. 7/4).
- 3194 m. 8 uyarınca planlar onay tarihinden itibaren bir ay süreyle ilan yerlerinde ve ilgili idarenin internet sayfasında eş zamanlı ilan edilir; bu sürede itiraz edilebilir ve itirazlar belediye meclisince (belediye ve mücavir alan dışında valilikçe) onbeş gün içinde incelenerek kesin karara bağlanır. Kesinleşen imar planlarına karşı kesinleşme tarihinden itibaren her hâlde beş yıl içinde dava açılabilir. İlan usulünün (Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği m. 33) eksiksiz uygulanıp uygulanmadığı ve kurum görüşlerinin alınıp alınmadığı işlem dosyasından denetlenmelidir.
- Yetkili mahkeme taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesidir; belediyeleri ilgilendiren mevzuatın uygulanmasına ilişkin davalarda belediyenin bulunduğu yer idare mahkemesi yetkilidir (İYUK m. 34). Davalı, planı onaylayan idaredir; hasım doğru belirlenmeli, davacının dava ehliyeti ve menfaati (plana konu parsel maliki veya plandan doğrudan etkilenen hak sahibi) dilekçede açıklanmalıdır.
- Plan davalarında hukuka aykırılık; planlama yetkisinin kamu yararı, şehircilik ilkeleri ve planlama esasları çerçevesinde kullanılmasına, üst ölçekli planlara uygunluğa ve plan bütünlüğüne ilişkindir. Bu nedenle keşif ve şehir plancısı bilirkişi incelemesi çoğunlukla belirleyicidir; keşif avansı ve bilirkişi giderleri davacıdan istenebilir (İYUK m. 20).
- Yürütmenin durdurulması için açık hukuka aykırılık ve telafisi güç veya imkânsız zarar birlikte aranır (İYUK m. 27/2); planın uygulanması hâlinde yapılaşma, parselasyon veya kamulaştırma gibi geri dönüşü zor sonuçlar doğacaksa zarar bu somut olgularla gösterilmelidir. Karar kural olarak teminat karşılığında verilir ve yedi gün içinde itiraz edilebilir. Dava harcı güncel tarifeye göre yatırılır; imar planlarına ilişkin davalarda bölge idare mahkemesi kararları Danıştay'da temyiz edilebilir (İYUK m. 46/1-g).
- Onay kararı ve ilan belgeleri, plan paftaları ve plan notları, itiraz dilekçesi ve cevabı, tapu kaydı, imar durumu, önceki plan, kurum görüşleri ve ilan tutanakları dilekçeye eklenmeli; işlem dosyasının celbi istenmelidir.
Örnek dilekçe
Köşeli parantez içindeki [ALANLAR] somut olaya göre doldurulmalıdır.
[YER] İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI'NA
(Yürütmenin durdurulması taleplidir)
DAVACI : [AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [T.C. KİMLİK NO])
[ADRES]
VEKİLİ : Av. [AD SOYAD]
[BÜRO ADRESİ]
DAVALI : [DAVALI İDARE]
[İDARE ADRESİ]
DAVA KONUSU İŞLEM : Davalı idarenin [PLAN ONAY TARİHİ] tarih ve [PLAN KARAR SAYISI] sayılı kararı ile onaylanan [PLAN TÜRÜ] ve [ADA VE PARSEL NO] sayılı taşınmaza ilişkin plan kararları
İLAN VE İTİRAZ : Plan [ASKI BAŞLANGIÇ TARİHİ] - [ASKI BİTİŞ TARİHİ] tarihleri arasında askıya çıkarılmıştır. [İTİRAZ DURUMU]
KONU : İmar planının iptali ve öncelikle yürütmenin durdurulması talebidir (İYUK m. 2/1-a, 27).
AÇIKLAMALAR
1. Müvekkil, [ADA VE PARSEL NO] sayılı taşınmazın maliki olup plan kararından doğrudan etkilenmektedir. Taşınmaz, önceki planda [ESKİ PLAN FONKSİYONU] olarak yer alırken dava konusu plan ile [YENİ PLAN KARARI] biçiminde değiştirilmiştir. Plan [PLAN ONAY TARİHİ] tarihinde onaylanmış, 3194 sayılı İmar Kanunu m. 8 uyarınca ilan edilmiştir. Dava, ilan-askı süresinin son gününü izleyen günden veya varsa itirazın reddi ya da zımni ret tarihinden itibaren İYUK m. 7 ve 11'deki süreler içinde açılmaktadır.
2. Yetki ve şekil yönünden: İmar planları ilgili belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer, onay tarihinden itibaren bir ay süreyle eş zamanlı ilan edilir ve onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de aynı usullere tabidir (m. 8). Davalı idare bu usullerde şu eksiklikleri yapmıştır: [USUL EKSİKLİĞİ]. Usule uygun ilan yapılmadan, itirazlar karara bağlanmadan veya kurum görüşleri alınmadan onaylanan plan şekil yönünden sakattır.
3. Üst plana uygunluk yönünden: Nazım ve uygulama imar planları, mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluk sağlanarak yapılır (m. 8/b). Dava konusu plan kararı, plan hiyerarşisini ve plan bütünlüğünü bozmakta; üst ölçekli planlarla uyumsuz hükümler getirmektedir.
4. Sebep ve kamu yararı yönünden: Planlama yetkisi şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararı doğrultusunda kullanılmak zorundadır. Dava konusu plan ise şu yönlerden planlama ilkelerine aykırıdır: [PLANLAMA İLKELERİNE AYKIRILIK]. Gerçek durum [GERÇEK DURUM] olup bu husus ekli [BELGE] ile sabittir. Plan değişikliğinin hangi kamu yararı ve planlama gerekçesine dayandığı açıklanmamış; bölgenin altyapı ve donatı alanı ihtiyacı ile yoğunluk dengesi gözetilmemiştir.
5. Mülkiyet hakkı ve ölçülülük yönünden: Plan kararı müvekkilin mülkiyet hakkını ölçüsüz biçimde sınırlamaktadır (Anayasa m. 35). Kamu yararı bulunmayan veya özel menfaate hizmet eden plan değişiklikleri amaç yönünden de sakattır.
6. Keşif ve bilirkişi: Planın şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve plan bütünlüğüne uygunluğunun belirlenmesi için mahallinde keşif yapılmasına ve şehir plancısı bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmesi talep olunur (İYUK m. 20).
7. Yürütmenin durdurulması: Plan kararı açıkça hukuka aykırıdır ve uygulanması hâlinde yapılaşma, parselasyon veya kamulaştırma gibi geri dönüşü zor sonuçlar doğacak, müvekkil [ZARAR AÇIKLAMASI] şeklinde telafisi güç veya imkânsız zararlara uğrayacaktır. İYUK m. 27/2'deki şartlar birlikte gerçekleştiğinden davalı idarenin savunması alındıktan sonra yürütmenin durdurulmasına karar verilmesi gerekmektedir.
HUKUKİ NEDENLER : Anayasa m. 2, 35, 125; 3194 sayılı İmar Kanunu m. 8; Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği; İYUK m. 2, 3, 7, 11, 20, 27, 34 ve ilgili sair mevzuat.
DELİLLER : Plan onay kararı ve ilan belgeleri, plan paftaları ve plan notları, itiraz dilekçesi ve cevabı, tapu kaydı, imar durumu, önceki plan, kurum görüşleri ve ilan tutanakları, davalı idareden İYUK m. 20 uyarınca celp edilecek plan işlem dosyası, keşif, şehir plancısı bilirkişi incelemesi ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
a) Davalı idarenin savunması alındıktan sonra, teminat aranmaksızın dava konusu plan kararının YÜRÜTMESİNİN DURDURULMASINA,
b) Davalı idarenin [PLAN ONAY TARİHİ] tarih ve [PLAN KARAR SAYISI] sayılı kararı ile onaylanan planın müvekkilin taşınmazına ilişkin kısmının İPTALİNE,
c) Keşif yapılmasına ve duruşma açılmasına,
d) Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı idareye yükletilmesine
karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [TARİH]
Davacı Vekili
Av. [AD SOYAD]
EKLER:
1. Plan onay kararı, plan paftaları ve plan notları
2. İlan-askı belgeleri, itiraz dilekçesi ve cevabı
3. Tapu kaydı ve imar durumu belgesi
4. [BELGE]
5. Vekâletname örneği
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme ve örnek amacıyla sunulmaktadır. Her hukuki uyuşmazlığın özellikleri farklıdır. Dilekçenin somut olaya göre bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi önerilir.
İlgili İçerikler
Emsal Kararlar
- DanıştayE. 2025/2931, K. 2025/2978İmar ve çevre düzeni planlarına karşı dava açma süresi: askı süresi, itiraz ve İYUK m. 11 başvurusunun etkisi
- DanıştayE. 2025/2199, K. 2025/7399İmar planının iptali – Danıştay 6. Daire, 2025/2199 E., 2025/7399 K.
- DanıştayE. 2022/2570, K. 2025/6199Nazım imar planının iptali davasında davacının ölümü üzerine İdari Yargılama Usulü Kanunu 26. maddesinin uygulanması – Danıştay 6. Daire, 2022/2570 E., 2025/6199 K.
- DanıştayE. 2022/8427, K. 2025/6984Taşınmazın tarımsal niteliği korunacak alan vasfından çıkarılarak arsa vasfının devamı başvurusunun reddine karşı iptal davası – Danıştay 10. Daire, 2022/8427 E., 2025/6984 K.
Örnek Dilekçeler
- İdare Mahkemesiİkamet İzninin İptaline Karşı İptal Dava Dilekçesi (Yürütmenin Durdurulması Talepli)
- İdare MahkemesiGiriş Yasağı İşlemine Karşı İptal Dava Dilekçesi (Yürütmenin Durdurulması Talepli)
- İdare MahkemesiYıkım Kararının İptali Dava Dilekçesi (İmar Kanunu m. 32, Yürütmenin Durdurulması Talepli)
- İdare Mahkemesiİmar Para Cezasının İptali Dava Dilekçesi (3194 s.K. m. 42)