Hangi durumlarda kullanılır?
- Kısa dönem ikamet izninin izin şartlarının ortadan kalktığı gerekçesiyle iptal edilmesi
- Aile ikamet izninin evliliğin ikamet izni amacıyla yapıldığı şüphesiyle iptal edilmesi
- Öğrenci veya uzun dönem ikamet izninin kanunda sayılan sebeplerden biri gösterilerek iptali
- İkamet izninin veriliş amacı dışında kullanıldığı iddiasıyla iptali
- İptal nedeniyle sınır dışı etme riskinin doğduğu durumlar
Dikkat edilmesi gereken noktalar
- İkamet izni iptal işlemleri için Kanunda özel dava süresi yoktur; işlemin yazılı bildiriminden itibaren altmış gün içinde dava açılmalıdır (2577 sayılı İYUK m. 7). İşlemi yapan makama başvuru yapılması süreyi durdurur (İYUK m. 11). İptalle birlikte sınır dışı etme kararı da alınmışsa o karara karşı yedi günlük ayrı süre işler (YUKK m. 53/3); bu süre kaçırılmamalıdır.
- Türkiye içinden verilen ikamet izninin iptalini valilik (il göç idaresi müdürlüğü) tesis eder (YUKK m. 25/1); yetkili mahkeme işlemi yapan idarenin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir (İYUK m. 32). Birden fazla idare mahkemesi bulunan yerlerde davaların hangi mahkemede görüleceğini Hâkimler ve Savcılar Kurulu belirler (YUKK m. 101); kayıt aşamasında teyit edilmelidir.
- İptal sebepleri izin türüne göre kanunda sınırlı sayıda sayılmıştır (kısa dönem m. 33, aile m. 36-37, öğrenci m. 40, uzun dönem m. 45, insani m. 47); dilekçede yalnızca ilgili izin türüne ait paragraf bırakılmalıdır. Kısa dönem ikamet izninin iptali davalarında dosya savunmanın verilmesi veya süresinin geçmesiyle tekemmül eder, tebligat yapılamayan adres için İYUK m. 26/3'teki süre iki aydır ve duruşma mahkemenin takdirindedir (m. 31/7).
- Dava açılması iptal işleminin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz; yürütmenin durdurulması için işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve telafisi güç veya imkânsız zarar doğması birlikte aranır (İYUK m. 27/2). İkamet izni iptal edilenler hakkında sınır dışı etme kararı alınabildiğinden (YUKK m. 54/1-f) hukuki durum yakından izlenmelidir.
- Mahkeme kararı kesin değildir; tebliğden itibaren otuz gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf yoluna başvurulabilir (İYUK m. 45). Dava maktu harca tabidir; güncel harç ve gider avansı kayıt biriminden öğrenilmeli, harcı karşılayamayanlar adli yardım talep edebilir.
- İptal sebebini çürütecek deliller dosyaya eklenmelidir: aile ikamet izninde ortak yaşamı gösteren belgeler (kira sözleşmesi, çocuk doğum belgesi, ortak hesap, fotoğraf, tanık), kısa dönem izinde tapu ve değerleme, öğrenci izninde kayıt belgesi. Yabancı dilde belgeler yeminli tercümeyle, yurt dışı resmî belgeler apostil veya konsolosluk onayıyla sunulmalıdır.
Örnek dilekçe
Köşeli parantez içindeki [ALANLAR] somut olaya göre doldurulmalıdır.
[YER] İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI'NA
(Yürütmenin durdurulması taleplidir)
DAVACI : [AD SOYAD] (Yabancı Kimlik No: [YABANCI KİMLİK NO]; Pasaport No: [PASAPORT NO]; Uyruk: [UYRUK])
[ADRES]
VEKİLİ : Av. [VEKİL ADI]
[BÜRO ADRESİ]
DAVALI : [DAVALI İDARE]
[İDARE ADRESİ]
DAVA KONUSU İŞLEM : Davalı idarenin [İŞLEM TARİHİ] tarih ve [İŞLEM SAYISI] sayılı ikamet izninin iptali işlemi
TEBLİĞ TARİHİ : [TEBLİĞ TARİHİ]
KONU : İkamet izni iptal işleminin iptali ile yürütmesinin durdurulması talebidir (6458 sayılı YUKK m. 25, 33; 2577 sayılı İYUK m. 2/1-a, 27).
AÇIKLAMALAR
A. Olaylar
1. Müvekkil, [UYRUK] uyruklu olup [İZİN BAŞLANGIÇ TARİHİ] tarihinden itibaren [İKAMET İZNİ TÜRÜ] ile Türkiye'de yasal olarak ikamet etmektedir. Müvekkilin Türkiye'deki yaşamı [AİLE VE ÇEVRE BAĞLARI] ile süreklilik göstermektedir.
2. Davalı idare, [İŞLEM TARİHİ] tarih ve [İŞLEM SAYISI] sayılı işlemle ikamet iznini "[İPTAL GEREKÇESİ]" gerekçesiyle iptal etmiştir. İşlem müvekkile [TEBLİĞ TARİHİ] tarihinde tebliğ edilmiştir. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nda (YUKK) ikamet izni iptal işlemleri için ayrı bir dava açma süresi öngörülmediğinden dava, 2577 sayılı İYUK m. 7'deki altmış günlük süre içinde açılmaktadır.
B. Hukuka aykırılık nedenleri
3. Sebep yönünden: YUKK'ta ikamet izninin iptali, izin türüne göre sınırlı sayıdaki sebebe bağlanmıştır. İdarenin dayandığı [İLGİLİ MADDE] hükmündeki sebep somut olayda gerçekleşmemiştir; gerçek durum [GERÇEK DURUM] olup bu husus ekli [BELGE] ile sabittir. İptal sebebinin varlığını somut ve inandırıcı delillerle ortaya koymak idareye düşer; varsayıma veya soyut şüpheye dayanan iptal hukuka aykırıdır.
4. Aile ikamet izni iptallerinde: Evliliğin sırf ikamet izni alabilme amacıyla yapıldığı gerekçesiyle iptal için makul şüphenin bulunması ve valilikçe araştırma yapılması gerekir (YUKK m. 37). Müvekkilin [EVLİLİK BİRLİĞİ BİLGİLERİ] evlilik birliğinin gerçek olduğunu göstermektedir; aksini ispatlayan somut bir tespit işlemde yer almamaktadır.
5. Şekil ve gerekçe yönünden: İptal öncesinde müvekkile iddia bildirilmemiş, açıklama yapma ve belge sunma imkânı tanınmamıştır; hak kaybı doğuran işlemlerde ilgilinin dinlenmesi hukukun genel ilkelerindendir. YUKK m. 25/2 uyarınca tebliğde karara karşı itiraz haklarının nasıl kullanılacağı da gösterilmelidir.
6. Takdir yetkisinin kullanımı yönünden: YUKK m. 25/1 uyarınca ikamet izninin iptalinde yabancının Türkiye'deki aile bağları, ikamet süresi, menşe ülkedeki durumu ve çocuğun yüksek yararı gibi hususlar göz önünde bulundurulmak zorundadır. Bu değerlendirme yapılmamış; işlem ölçülülük ilkesine, Anayasa'nın 20. ve 41. maddelerine ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) m. 8'e aykırı olarak tesis edilmiştir.
C. Yürütmenin durdurulması talebi
7. Dava konusu işlem açıkça hukuka aykırıdır. İşlemin uygulanması hâlinde müvekkil yasal kalış hakkını yitirecek; ikamet izinleri iptal edilen yabancılar hakkında sınır dışı etme kararı alınması öngörüldüğünden (YUKK m. 54/1-f) ülkeden çıkarılma riskiyle karşılaşacak ve [ZARAR AÇIKLAMASI] biçiminde telafisi güç veya imkânsız zararlara uğrayacaktır. İYUK m. 27/2'deki şartlar birlikte gerçekleştiğinden yürütmenin durdurulmasına karar verilmelidir.
HUKUKİ NEDENLER : 6458 sayılı YUKK m. 25, 33, 36, 37, 40, 45, 54, 101 ve [İLGİLİ MADDE]; 2577 sayılı İYUK m. 2, 3, 7, 11, 20, 27, 28, 32; Anayasa m. 20, 40, 41, 125; AİHS m. 8 ve ilgili sair mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER : İkamet izni ve iptal işlemi, tebliğ belgesi, [BELGE], pasaport örneği, aile ve yerleşim bağını gösteren belgeler, davalı idareden İYUK m. 20 uyarınca celp edilecek işlem dosyası ve araştırma tutanakları, tanık beyanı, bilirkişi incelemesi ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
a) Dava konusu işlemin yürütmesinin durdurulmasına,
b) Davalı idarenin [İŞLEM TARİHİ] tarih ve [İŞLEM SAYISI] sayılı ikamet izninin iptali işleminin İPTALİNE,
c) Duruşma yapılmasına,
d) Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı idareye yükletilmesine
karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [TARİH]
Davacı Vekili
Av. [VEKİL ADI]
EKLER:
1. İkamet izni belgesi ve iptal işlemi
2. Tebliğ belgesi
3. [BELGE]
4. Pasaport örneği (yeminli tercümeli)
5. Aile ve yerleşim bağını gösteren belgeler
6. Vekâletname
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme ve örnek amacıyla sunulmaktadır. Her hukuki uyuşmazlığın özellikleri farklıdır. Dilekçenin somut olaya göre bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi önerilir.
İlgili İçerikler
Emsal Kararlar
- DanıştayE. 2021/406, K. 2025/2887Evlenme yoluyla Türk vatandaşlığı başvurusunda en son tarihli ikamet izninin istenmesine ilişkin Yönetmelik hükmünün iptali istemi – Danıştay 10. Daire, 2021/406 E., 2025/2887 K.
- DanıştayE. 2023/6208, K. 2025/169Yatırım yoluyla kazanılan vatandaşlığın geri alınmasına karşı birbirinin eşi veya çocuğu olmayan davacılarca müşterek dilekçeyle dava açılamaması – Danıştay 10. Daire, 2023/6208 E., 2025/169 K.
- DanıştayE. 2024/6264, K. 2025/1602Vatandaşlığın geri alınmasına ilişkin Cumhurbaşkanı kararı yerine bildirim yazısının iptalinin istenmesi üzerine dava dilekçesinin reddi – Danıştay 10. Daire, 2024/6264 E., 2025/1602 K.
- DanıştayE. 2017/3964, K. 2022/1199İkamet izni – Danıştay 10. Daire, 2017/3964 E., 2022/1199 K.
Örnek Dilekçeler
- İdare Mahkemesiİkamet İzni Başvurusunun Reddine Karşı İptal Dava Dilekçesi (Yürütmenin Durdurulması Talepli)
- İdare MahkemesiGiriş Yasağı İşlemine Karşı İptal Dava Dilekçesi (Yürütmenin Durdurulması Talepli)
- İdare MahkemesiSınır Dışı Etme Kararına Karşı İptal Dava Dilekçesi (Yürütmenin Durdurulması Talepli)
- İl Göç İdaresi MüdürlüğüAile İkamet İzni Başvuru Dilekçesi