Hangi durumlarda kullanılır?
- Kısa dönem, aile, öğrenci veya uzun dönem ikamet izni başvurusunun şartlar sağlandığı hâlde reddedilmesi
- İkamet izni uzatma başvurusunun gerekçe gösterilmeden veya eksik değerlendirmeyle reddedilmesi
- Türkiye'de eşi, çocuğu veya yakın ailesi bulunan yabancının aile bağlarının ret işleminde gözetilmemesi
- Ret sonrası yasal kalış hakkının sona ermesi ve sınır dışı riskinin doğması
Dikkat edilmesi gereken noktalar
- Kanunda ikamet izni ret işlemleri için özel bir dava süresi öngörülmediğinden, işlemin yazılı bildiriminden itibaren altmış gün içinde dava açılmalıdır (2577 sayılı İYUK m. 7); süre bildirimi izleyen günden başlar. İşlemi yapan makama başvuru yapılması süreyi durdurur (İYUK m. 11). Aynı süreçte sınır dışı etme kararı da alınmışsa o karar için yedi günlük ayrı süre işler (YUKK m. 53/3); iki süre karıştırılmamalıdır.
- Yetkili mahkeme, işlemi yapan idarenin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir (İYUK m. 32). Türkiye içinden yapılan başvurularda ret işlemini valilik (il göç idaresi müdürlüğü) tesis eder (YUKK m. 25); konsolosluk üzerinden yapılan başvurularda sonucu Göç İdaresi Başkanlığı (Kanunda "Genel Müdürlük") bildirir (m. 21/4). Birden fazla idare mahkemesi bulunan yerlerde YUKK davalarının hangi mahkemede görüleceğini Hâkimler ve Savcılar Kurulu belirler (m. 101); kayıt aşamasında teyit edilmelidir.
- Kısa dönem ikamet izni başvurusunun reddi veya iptaline ilişkin davalarda dosya, savunmanın verilmesi ya da savunma süresinin geçmesiyle tekemmül etmiş sayılır; davacının gösterdiği adrese tebligat yapılamazsa İYUK m. 26/3'teki süre iki ay olarak uygulanır ve duruşma mahkemenin takdirindedir (YUKK m. 31/7). Güncel adres ve elektronik tebligat bilgisi mutlaka bildirilmelidir.
- Dava açılması işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz; yürütmenin durdurulması için işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğması birlikte aranır (İYUK m. 27/2). Yasal kalış hakkı sona eren yabancı hakkında sınır dışı etme kararı alınabileceğinden (YUKK m. 54/1-g, j) hukuki durum yakından izlenmelidir.
- Mahkeme kararı kesin değildir; tebliğden itibaren otuz gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf yoluna başvurulabilir (İYUK m. 45). Dava maktu harca tabidir; güncel harç ve gider avansı mahkeme kayıt biriminden öğrenilmelidir, harcı karşılayamayanlar adli yardım talep edebilir.
- Yabancı dilde düzenlenmiş belgelerin yeminli tercümesi, yurt dışında düzenlenen resmî belgelerde apostil veya konsolosluk onayı, yurt dışında düzenlenecek vekâletnamede aynı usul gerekir. Başvuru dosyası, ret yazısı, pasaport ve ikamet izni geçmişi ile aile, iş, öğrenim veya mülkiyet bağını gösteren belgeler düzenli biçimde eklenmelidir.
Örnek dilekçe
Köşeli parantez içindeki [ALANLAR] somut olaya göre doldurulmalıdır.
[YER] İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI'NA
(Yürütmenin durdurulması taleplidir)
DAVACI : [AD SOYAD] (Yabancı Kimlik No: [YABANCI KİMLİK NO]; Pasaport No: [PASAPORT NO]; Uyruk: [UYRUK])
[ADRES]
VEKİLİ : Av. [VEKİL ADI]
[BÜRO ADRESİ]
DAVALI : [DAVALI İDARE]
[İDARE ADRESİ]
DAVA KONUSU İŞLEM : Davalı idarenin [İŞLEM TARİHİ] tarih ve [İŞLEM SAYISI] sayılı ikamet izni başvurusunun reddi işlemi
TEBLİĞ TARİHİ : [TEBLİĞ TARİHİ]
KONU : Ret işleminin iptali ile yürütmesinin durdurulması talebidir (6458 sayılı YUKK m. 25; 2577 sayılı İYUK m. 2/1-a, 27).
AÇIKLAMALAR
A. Olaylar
1. Müvekkil, [UYRUK] uyruklu olup [İKAMET GEREKÇESİ] nedeniyle Türkiye'de bulunmaktadır. [BAŞVURU TARİHİ] tarihinde [İKAMET İZNİ TÜRÜ] için başvuruda bulunmuş ve gerekli belgeleri sunmuştur.
2. Davalı idare, [İŞLEM TARİHİ] tarih ve [İŞLEM SAYISI] sayılı işlemle başvuruyu "[RET GEREKÇESİ]" gerekçesiyle reddetmiştir. İşlem müvekkile [TEBLİĞ TARİHİ] tarihinde tebliğ edilmiştir. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nda (YUKK) ikamet izni ret işlemleri için ayrı bir dava açma süresi öngörülmediğinden dava, 2577 sayılı İYUK m. 7'deki altmış günlük süre içinde açılmaktadır.
B. Hukuka aykırılık nedenleri
3. Sebep yönünden: [İKAMET İZNİ TÜRÜ] verilmesinin şartları [İLGİLİ MADDE] hükmünde gösterilmiş olup müvekkil bu şartların tamamını taşımaktadır. Ret gerekçesi gerçeği yansıtmamaktadır; gerçek durum [GERÇEK DURUM] olup bu husus ekli [BELGE] ile sabittir.
4. Şekil ve gerekçe yönünden: Başvuruda eksik görülen bilgi ve belgelerin ilgiliye bildirilmesi ve tamamlanması için imkân tanınması gerekirken (YUKK m. 21/3) böyle bir bildirim yapılmamıştır. Ret işleminde kanunun hangi hükmüne dayanıldığı ve hangi olgunun neden yetersiz sayıldığı da açıklanmamıştır; gerekçesiz işlem yargısal denetime elverişli değildir.
5. Takdir yetkisinin kullanımı yönünden: YUKK m. 25/1 uyarınca ikamet izni talebinin reddinde yabancının Türkiye'deki aile bağları, ikamet süresi, menşe ülkedeki durumu ve çocuğun yüksek yararı gibi hususlar göz önünde bulundurulmak zorundadır. Müvekkilin [AİLE VE ÇEVRE BAĞLARI] bulunmasına rağmen bu hususlar değerlendirilmemiş; işlem ölçülülük ilkesine, Anayasa'nın 20. ve 41. maddelerine ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) m. 8'e aykırı olarak tesis edilmiştir.
C. Yürütmenin durdurulması talebi
6. Dava konusu işlem açıkça hukuka aykırıdır. İşlemin uygulanması hâlinde müvekkil yasal kalış hakkını yitirecek ve [ZARAR AÇIKLAMASI] biçiminde telafisi güç zararlara uğrayacaktır. Ayrıca ikamet izni uzatma başvurusu reddedilenlerden on gün içinde Türkiye'den çıkış yapmayanlar hakkında sınır dışı etme kararı alınabildiğinden (YUKK m. 54/1-j) müvekkil ülkeden çıkarılma riskiyle karşı karşıyadır. İYUK m. 27/2'deki şartlar birlikte gerçekleştiğinden yürütmenin durdurulmasına karar verilmelidir.
HUKUKİ NEDENLER : 6458 sayılı YUKK m. 21, 24, 25, 54, 101 ve [İLGİLİ MADDE]; 2577 sayılı İYUK m. 2, 3, 7, 11, 20, 27, 28, 32; Anayasa m. 20, 40, 41, 125; AİHS m. 8 ve ilgili sair mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER : İkamet izni başvuru belgeleri, ret işlemi ve tebliğ belgesi, [BELGE], pasaport ve önceki ikamet izni örnekleri, aile ve yerleşim bağını gösteren belgeler, davalı idareden İYUK m. 20 uyarınca celp edilecek işlem dosyası, tanık beyanı, bilirkişi incelemesi ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
a) Dava konusu işlemin yürütmesinin durdurulmasına,
b) Davalı idarenin [İŞLEM TARİHİ] tarih ve [İŞLEM SAYISI] sayılı ikamet izni başvurusunun reddi işleminin İPTALİNE,
c) Duruşma yapılmasına,
d) Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı idareye yükletilmesine
karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [TARİH]
Davacı Vekili
Av. [VEKİL ADI]
EKLER:
1. İkamet izni başvuru belgeleri
2. Ret işlemi ve tebliğ belgesi
3. [BELGE]
4. Pasaport ve önceki ikamet izni örnekleri (yeminli tercümeli)
5. Aile ve yerleşim bağını gösteren belgeler
6. Vekâletname
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme ve örnek amacıyla sunulmaktadır. Her hukuki uyuşmazlığın özellikleri farklıdır. Dilekçenin somut olaya göre bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi önerilir.
İlgili İçerikler
Emsal Kararlar
- DanıştayE. 2023/6208, K. 2025/169Yatırım yoluyla kazanılan vatandaşlığın geri alınmasına karşı birbirinin eşi veya çocuğu olmayan davacılarca müşterek dilekçeyle dava açılamaması – Danıştay 10. Daire, 2023/6208 E., 2025/169 K.
- DanıştayE. 2021/406, K. 2025/2887Evlenme yoluyla Türk vatandaşlığı başvurusunda en son tarihli ikamet izninin istenmesine ilişkin Yönetmelik hükmünün iptali istemi – Danıştay 10. Daire, 2021/406 E., 2025/2887 K.
- DanıştayE. 2023/6291, K. 2023/8239İkamet izni – Danıştay 10. Daire, 2023/6291 E., 2023/8239 K.
- DanıştayE. 2017/144, K. 2021/4588Yabancının süreli çalışma izninin iptaline karşı dava – Danıştay 10. Daire, 2017/144 E., 2021/4588 K.
Örnek Dilekçeler
- İdare Mahkemesiİkamet İzninin İptaline Karşı İptal Dava Dilekçesi (Yürütmenin Durdurulması Talepli)
- İdare MahkemesiGiriş Yasağı İşlemine Karşı İptal Dava Dilekçesi (Yürütmenin Durdurulması Talepli)
- İdare MahkemesiSınır Dışı Etme Kararına Karşı İptal Dava Dilekçesi (Yürütmenin Durdurulması Talepli)
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü)Çalışma İzni Başvurusunun Reddine İtiraz Dilekçesi (6735 sayılı Kanun m. 21)