Hangi durumlarda kullanılır?
- Vasiyetnamede ağır suç veya aile hukuku yükümlülüklerinin ihlali gerekçesiyle mirasçılıktan çıkarılan çocuk, eş veya ana-baba
- Çıkarma sebebinin tasarrufta hiç belirtilmemiş olması
- Çıkarma sebebinin gerçek dışı olduğunun veya mirasbırakanın sebep hakkında açık bir yanılmaya düştüğünün ileri sürülmesi
- Borç ödemeden aciz belgesi nedeniyle yapılan çıkarmanın (TMK m. 513) iptalinin istenmesi
Dikkat edilmesi gereken noktalar
- Mirasbırakan, saklı paylı mirasçısını yalnızca mirasbırakana veya yakınlarından birine karşı ağır suç işlemesi ya da aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesi hâllerinde (TMK m. 510), ayrıca hakkında borç ödemeden aciz belgesi bulunan altsoyunu saklı payının yarısı için (TMK m. 513) mirasçılıktan çıkarabilir. Çıkarılan kimse mirastan pay alamaz ve tenkis davası açamaz (TMK m. 511); bu nedenle davanın asıl konusu çıkarmanın geçersizliğidir.
- Çıkarma, mirasbırakan ancak tasarrufunda çıkarma sebebini belirtmişse geçerlidir; çıkarılan itiraz ederse sebebin varlığını ispat, çıkarmadan yararlanan mirasçıya veya vasiyet alacaklısına düşer. Sebep ispatlanamamış ya da tasarrufta belirtilmemişse tasarruf mirasçının saklı payı dışında yerine getirilir; mirasbırakan sebep hakkında açık bir yanılmaya düşmüşse çıkarma geçersiz olur (TMK m. 512).
- Süre: İtiraz davasına hangi hak düşürücü sürenin uygulanacağı (TMK m. 559'daki iptal süresi mi, TMK m. 571'deki tenkis süresi mi) tartışmalı olabileceğinden, dava çıkarmayı ve vasiyetnameyi öğrenmeden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır; üst süre vasiyetnamenin açılmasından itibaren on yıldır (TMK m. 559, 571). Hükümsüzlük ve tenkis iddiaları def'i yoluyla her zaman ileri sürülebilir.
- Görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir; yetkili mahkeme mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir ve bu yetki kesindir (HMK m. 11). Dava, çıkarmadan yararlanan mirasçılara ve vasiyet alacaklılarına karşı açılır; çıkarılan kimsenin altsoyu bulunuyorsa onun saklı pay hakkı da gözetilir (TMK m. 511). Dava şartı arabuluculuk kapsamında değildir.
- Çıkarma geçersiz sayılırsa saklı payın zedelenip zedelenmediği net tereke üzerinden hesaplanır; tereke mevcudu, temlik içi ve temlik dışı malvarlığı bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Belirsiz alacak davası (HMK m. 107) 7589 sayılı Kanunla 31.07.2026 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırıldığından tenkis bedeli baştan belirlenemiyorsa dava kısmi dava olarak açılabilir; talep HMK m. 109/4 uyarınca bir defaya mahsus olmak üzere tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir. 31.07.2026 tarihinden önce açılmış belirsiz alacak davaları m. 107 hükmüne göre görülmeye devam eder.
- Dilekçeye vasiyetname ve açılma tutanağı, mirasçılık belgesi (veraset ilamı), nüfus kayıtları, tapu ve banka kayıtları, davacının mirasbırakanla ilişkisini gösteren belgeler (bakım, yardım, ziyaret) ile çıkarma sebebine ilişkin ceza veya aile mahkemesi dosyaları eklenmelidir.
Örnek dilekçe
Köşeli parantez içindeki [ALANLAR] somut olaya göre doldurulmalıdır.
[YER] ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ'NE
DAVACI : [AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [T.C. KİMLİK NO])
[ADRES]
VEKİLİ : Av. [AD SOYAD]
[BÜRO ADRESİ]
DAVALILAR : 1. [DAVALI 1 AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [T.C. KİMLİK NO])
[ADRES]
2. [DAVALI 2 AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [T.C. KİMLİK NO])
[ADRES]
MİRASBIRAKAN : [MURİS AD SOYAD] (Ölüm tarihi: [ÖLÜM TARİHİ])
KONU : Mirasbırakanın vasiyetnamesindeki mirasçılıktan çıkarma tasarrufuna itiraz, çıkarmanın geçersizliğinin tespiti ve davacının saklı payının korunması (tenkis) talebidir (TMK m. 510-513).
DAVA DEĞERİ : [ASGARİ TUTAR] TL (tenkis yönünden kısmi dava; fazlaya ilişkin haklar saklıdır)
AÇIKLAMALAR
1. Mirasbırakan [MURİS AD SOYAD], [ÖLÜM TARİHİ] tarihinde vefat etmiştir. Davacı, mirasbırakanın [YAKINLIK DERECESİ] olup saklı paylı mirasçısıdır; yasal miras payı [MİRAS PAYI]'dır. Davalılar, çıkarmadan yararlanan mirasçılar ve vasiyet alacaklılarıdır.
2. Mirasbırakan, [VASİYETNAME TARİHİ] tarihli [VASİYETNAME TÜRÜ] vasiyetnamesiyle davacıyı mirasçılıktan çıkarmış; çıkarma sebebi olarak [ÇIKARMA SEBEBİ] göstermiştir. Vasiyetname [AÇILMA MAHKEMESİ]'nin [AÇILMA DOSYA NO] sayılı dosyasında açılmış ve davacıya [TEBLİĞ TARİHİ] tarihinde tebliğ edilmiştir. Dava, çıkarmanın öğrenilmesinden itibaren bir yıllık süre içinde açılmaktadır.
3. TMK m. 510 uyarınca saklı paylı mirasçı, ancak mirasbırakana veya yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemişse ya da mirasbırakana veya ailesi üyelerine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemişse mirasçılıktan çıkarılabilir. Davacı bu fiillerin hiçbirini işlememiştir; mirasbırakanla ilişkisi boyunca [DAVACININ DAVRANIŞLARI] yükümlülüklerini yerine getirmiştir.
4. TMK m. 512 gereğince çıkarma, mirasbırakan ancak tasarrufunda çıkarma sebebini belirtmişse geçerlidir; çıkarılan kimse itiraz ederse sebebin varlığını ispat, çıkarmadan yararlanan davalılara düşer. Davacı, çıkarma sebebine itiraz etmektedir. Davalılar sebebi ispat edemezse veya sebep tasarrufta belirtilmemişse tasarruf davacının saklı payı dışında yerine getirilir; ayrıca mirasbırakan çıkarma sebebi hakkında [AÇIK YANILMA] yönünde açık bir yanılmaya düşmüş olduğundan çıkarma geçersizdir.
5. Çıkarma TMK m. 513'e dayanıyorsa: Miras açıldığında borç ödemeden aciz belgesinin hükmü kalmamış veya belgenin kapsadığı borç tutarı davacının miras payının yarısını aşmamıştır; bu nedenle çıkarmanın iptali TMK m. 513/2 uyarınca da istenmektedir.
6. Çıkarmanın geçersizliği hâlinde ölüme bağlı tasarruflar davacının saklı payını zedelemektedir. Terekenin [TEREKE BİLGİSİ] malvarlığından oluştuğu, net terekenin ve sabit tenkis oranının bilirkişi incelemesiyle belirleneceği açıktır. Bu nedenle tenkis talebi, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla kısmi dava olarak ileri sürülmüş olup HMK m. 109/4 uyarınca artırma hakkı saklıdır.
HUKUKİ NEDENLER : TMK m. 506, 510, 511, 512, 513, 559, 560, 571; HMK m. 11, 109, 110 ve ilgili sair mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER : Vasiyetname ve açılma tutanağı, mirasçılık belgesi, nüfus kayıtları, tapu ve banka kayıtları, davacının mirasbırakana bakım ve yardımını gösteren belgeler, ceza ve aile mahkemesi dosyaları, tanık beyanları, keşif, bilirkişi incelemesi ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. Mirasbırakanın [VASİYETNAME TARİHİ] tarihli vasiyetnamesindeki mirasçılıktan çıkarma tasarrufunun geçersizliğine (iptaline) ve davacının saklı pay sahibi mirasçı sıfatının [MİRAS PAYI] pay oranında korunmasına,
2. Davacının saklı payını zedeleyen ölüme bağlı tasarrufların saklı pay oranında TENKİSİNE; tenkis konusu aynen verilemiyorsa, fazlaya ilişkin haklarımız ile HMK m. 109/4 uyarınca talebimizi artırma hakkımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik [ASGARİ TUTAR] TL tenkis bedelinin davalılardan tahsiline,
3. Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalılara yükletilmesine
karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [TARİH]
Davacı Vekili
Av. [AD SOYAD]
EKLER:
1. Vasiyetname örneği ve açılma tutanağı
2. Mirasçılık belgesi
3. Davacının mirasbırakanla ilişkisini gösteren belgeler
4. Tanık isim ve adres listesi
5. Vekâletname örneği
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme ve örnek amacıyla sunulmaktadır. Her hukuki uyuşmazlığın özellikleri farklıdır. Dilekçenin somut olaya göre bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi önerilir.
İlgili İçerikler
Emsal Kararlar
- YargıtayE. 2026/1306, K. 2026/3101Vasiyetnamenin iptali – Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 2026/1306 E., 2026/3101 K.
- YargıtayE. 2024/3494, K. 2025/1720Mirasçılık belgesinde mirası reddeden mirasçı muristen önce ölmüş gibi değerlendirilir; payının kime kalacağı gösterilmeli, belge her zaman iptal ettirilebilir
- YargıtayE. 2021/100, K. 2021/339Mirası reddeden mirasçı yeni mirasçılık belgesinde yine gösterilir: ret durumuna işaret edilip payın kime kalacağı belirtilmelidir
- YargıtayE. 2026/3377, K. 2026/3036Mirasçılık belgesinin iptali ile yeni mirasçılık belgesi düzenlenmesine karar verilmesi istemleri – Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 2026/3377 E., 2026/3036 K.
Örnek Dilekçeler
- Asliye Hukuk MahkemesiMuris Muvazaası Nedeniyle Tapu İptal ve Tescil Dava Dilekçesi
- Asliye Hukuk MahkemesiMirasçılık Belgesinin İptali Dava Dilekçesi (Veraset İlamının İptali)
- Asliye Hukuk MahkemesiTenkis Dava Dilekçesi (Saklı Payın İhlali)
- Asliye Hukuk MahkemesiBelirli Mal Vasiyeti (Vasiyet Alacağı) Dava Dilekçesi (TMK m. 600)