Hangi durumlarda kullanılır?
- Mülteci, şartlı mülteci veya ikincil koruma statüsü verilmeyen başvuru sahibi
- Mülakattaki anlatımın tutarsız veya güvenilmez bulunduğu gerekçesiyle başvurunun reddi
- Menşe ülkedeki güncel koşulların ve kişisel durumun değerlendirilmediği ret kararları
- Mülakatta tercüman, bilgilendirme veya avukat imkânı sağlanmadan karar verilmesi
Dikkat edilmesi gereken noktalar
- Kabul edilemez (m. 72) ve hızlandırılmış değerlendirme (m. 79) dışındaki ret kararlarına karşı, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine başvurulur (YUKK m. 80/1-ç). Tebliğden itibaren on gün içinde Uluslararası Koruma Değerlendirme Komisyonuna idari itiraz da edilebilir (m. 80/1-a); ancak itiraz dava açma süresini durdurmaz (YUKK Uygulama Yönetmeliği m. 101/3), bu nedenle dava ilk kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde açılmalıdır. Kabul edilemez veya hızlandırılmış değerlendirme kararları için süre on beş gündür ve ayrı örnek dilekçe kullanılmalıdır.
- Görevli mahkeme idare mahkemesidir; yetkili mahkeme, kararı veren makamın (Göç İdaresi Başkanlığı veya yetki devri üzerine valilik, m. 78/1) bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir (İYUK m. 32). Birden fazla idare mahkemesi bulunan yerlerde davaların hangi mahkemede görüleceğini Hâkimler ve Savcılar Kurulu belirler (YUKK m. 101). Kararın hangi makamca verildiği tebliğ metninden kontrol edilmelidir.
- İtiraz veya yargılama süreci sonuçlanıncaya kadar ilgili kişinin ülkede kalışına izin verilir (m. 80/1-e; Uygulama Yönetmeliği m. 95/1); ikamet ve bildirim yükümlülükleri sürer. Hakkında "son karar" verildikten sonra Türkiye'de kalma hakkı kalmayan başvuru sahibi için sınır dışı etme kararı alınabileceğinden (m. 54/1-i) kesinleşme aşaması izlenmelidir. Geçici koruma kapsamındaki işlemler ayrı düzenlemeye tabidir; bu örnek onlar için değildir.
- Mahkeme kararı kesin değildir; tebliğden itibaren otuz gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf yoluna başvurulabilir (İYUK m. 45). Dava maktu harca tabidir; avukatlık ücretini karşılama imkânı bulunmayan başvuru sahibine yargı önündeki başvurularında adli yardım hükümlerine göre avukat sağlanır (YUKK m. 81/2). Başvuru sahibi ve avukatı kişisel dosyadaki belgeleri inceleyebilir ve örnek alabilir (m. 94/2); dosya incelemesi dava açılmadan önce yapılmalıdır.
- Mülakat tutanağı, kayıt belgeleri, tehdit, tutuklama veya kovuşturma belgeleri, tıbbi raporlar, haber ve güncel menşe ülke raporları (BMMYK ve diğer güvenilir kaynaklar; m. 93) delil olarak sunulmalıdır. Yabancı dildeki belgeler yeminli tercümeyle, mümkünse apostil veya doğrulamayla eklenmelidir; güvenlik nedeniyle belge temininin imkânsız olduğu hâllerde bu husus ve mülteci hukukundaki şüpheden yararlanma yaklaşımı dilekçede açıklanmalıdır.
- Dilekçedeki anlatım mülakat tutanağıyla çelişmemeli, tutanaktaki hatalı kayıtlar açıkça belirtilmelidir. Sonradan doğan yeni olgular farklı gerekçe sayılarak yeni başvuruya konu olabilir; aynı gerekçeyle yenilenen başvuru ise kabul edilemez bulunabilir (m. 72/1-a).
Örnek dilekçe
Köşeli parantez içindeki [ALANLAR] somut olaya göre doldurulmalıdır.
[YER] İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI'NA
DAVACI : [AD SOYAD] (Yabancı Kimlik No: [YABANCI KİMLİK NO]; Uluslararası Koruma Başvuru Sahibi Kimlik Belgesi No: [KİMLİK BELGESİ NO]; Uyruk: [UYRUK])
[ADRES]
VEKİLİ : Av. [VEKİL ADI]
[BÜRO ADRESİ]
DAVALI : [DAVALI İDARE]
[İDARE ADRESİ]
DAVA KONUSU İŞLEM : Davalı idarenin [KARAR TARİHİ] tarih ve [KARAR SAYISI] sayılı uluslararası koruma başvurusunun reddi kararı
TEBLİĞ TARİHİ : [TEBLİĞ TARİHİ]
KONU : Ret kararının iptali ile başvurunun mülteci, şartlı mülteci veya ikincil koruma yönünden yeniden değerlendirilmesi talebidir (6458 sayılı YUKK m. 61-63, 78, 80).
AÇIKLAMALAR
A. Olaylar
1. Müvekkil, [UYRUK] uyruklu olup [MENŞE ÜLKE] ülkesinden ayrılmasına neden olan olaylar şunlardır: [KORKU NEDENLERİ]. Müvekkil, [BAŞVURU TARİHİ] tarihinde [VALİLİK ADI] Valiliğine uluslararası koruma başvurusunda bulunmuş, [MÜLAKAT TARİHİ] tarihinde mülakata alınmıştır.
2. Davalı idare, [KARAR TARİHİ] tarih ve [KARAR SAYISI] sayılı kararla başvuruyu "[İDARENİN GEREKÇESİ]" gerekçesiyle reddetmiştir. Karar müvekkile [TEBLİĞ TARİHİ] tarihinde tebliğ edilmiş; dava, YUKK m. 80/1-ç uyarınca tebliğden itibaren otuz gün içinde açılmıştır. [İDARİ İTİRAZ BİLGİSİ]
B. Hukuka aykırılık nedenleri
3. Sebep yönünden: Müvekkil, [KORKU NEDENLERİ] nedeniyle ırkı, dini, tabiiyeti, belli bir toplumsal gruba mensubiyeti veya siyasi düşüncesi dolayısıyla zulme uğrayacağından haklı sebeplerle korkmaktadır. Bu nedenle YUKK m. 61 veya 62 uyarınca mülteci ya da şartlı mülteci, aksi hâlde m. 63 uyarınca ikincil koruma statüsü verilmesi gereken kişidir. Ret kararı anlatımı soyut biçimde "tutarsız" nitelendirmiş, anlatımı destekleyen [BELGE] ile menşe ülke bilgilerini değerlendirmemiştir.
4. Menşe ülke bilgisi ve bireysel değerlendirme yönünden: YUKK m. 78/3 uyarınca karar verilirken menşe ülkenin mevcut genel şartları ile başvuru sahibinin kişisel şartları birlikte göz önünde bulundurulmalı, m. 93 uyarınca BMMYK kaynakları ve diğer kaynaklardan güncel menşe ülke bilgisi toplanmalıdır. Kararda [MENŞE ÜLKE] hakkında güncel hiçbir kaynağa yer verilmemiştir.
5. Şekil ve usul yönünden: Olumsuz kararın tebliğinde maddi gerekçeler ve hukuki dayanaklar belirtilmelidir (m. 78/6). Mülakatta tercümanlık ve bilgilendirme hizmeti sağlanmalı (m. 70), avukatın gözlemci olarak katılma talebi karşılanmalı ve mülakat tutanağının bir örneği verilmelidir (m. 75). Somut olayda [USUL EKSİKLİĞİ].
6. Geri göndermeme ilkesi yönünden: YUKK m. 4, Anayasa m. 17, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) m. 3 ve 1951 tarihli Mültecilerin Hukuki Durumuna Dair Sözleşme m. 33 uyarınca hiç kimse işkenceye, insanlık dışı muameleye veya hayatının ya da özgürlüğünün tehdit altında bulunacağı bir yere gönderilemez. Müvekkil [MENŞE ÜLKE] ülkesine döndürüldüğünde bu risklerle karşılaşacaktır.
C. Ülkede kalış
7. YUKK m. 80/1-e uyarınca itiraz veya yargılama süreci sonuçlanıncaya kadar müvekkilin ülkede kalışına izin verilir. Bu güvencenin uygulanması için yargılama sonuçlanıncaya kadar müvekkil hakkında sınır dışı işlemi yapılmaması hususunun davalı idareye bildirilmesi talep edilmektedir.
HUKUKİ NEDENLER : 6458 sayılı YUKK m. 4, 61-63, 70, 75, 78, 80, 81, 93, 94, 101; 2577 sayılı İYUK m. 2, 20, 32; 1951 tarihli Mültecilerin Hukuki Durumuna Dair Sözleşme ve 1967 Protokolü; Anayasa m. 17, 125; AİHS m. 3, 13 ve ilgili sair mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER : Ret kararı ve tebliğ belgesi, başvuru kayıt belgeleri, mülakat tutanağı, [BELGE], menşe ülke raporları (BMMYK ve diğer güvenilir kaynaklar), tıbbi raporlar, tanık beyanı, davalı idareden İYUK m. 20 ve YUKK m. 94/2 uyarınca celp edilecek başvuru dosyası ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
a) Davalı idarenin [KARAR TARİHİ] tarih ve [KARAR SAYISI] sayılı uluslararası koruma başvurusunun reddi kararının İPTALİNE,
b) Yargılama sonuçlanıncaya kadar davacının sınır dışı edilmemesi ve ülkede kalışına izin verildiğinin (YUKK m. 80/1-e) davalı idareye bildirilmesine,
c) Duruşma yapılmasına,
d) Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı idareye yükletilmesine
karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [TARİH]
Davacı Vekili
Av. [VEKİL ADI]
EKLER:
1. Ret kararı ve tebliğ belgesi
2. Uluslararası koruma başvuru sahibi kimlik belgesi ve kayıt belgeleri
3. Mülakat tutanağı
4. [BELGE]
5. Menşe ülke raporları (yeminli tercümeli)
6. Vekâletname
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme ve örnek amacıyla sunulmaktadır. Her hukuki uyuşmazlığın özellikleri farklıdır. Dilekçenin somut olaya göre bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi önerilir.
İlgili İçerikler
Emsal Kararlar
- DanıştayE. 2025/3103, K. 2025/3649İdari işlemde dava açma süresi bildirilmemişse özel süre değil genel dava açma süresi uygulanır (Anayasa m. 40)
- DanıştayE. 2021/3172, K. 2025/2077Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu uygulaması – Danıştay 10. Daire, 2021/3172 E., 2025/2077 K.
- DanıştayE. 2021/7177, K. 2024/3999Terör saldırısında zarar gören yabancı uyruklu kişinin tazminat istemi (karşılıklılık) – Danıştay 10. Daire, 2021/7177 E., 2024/3999 K.
- DanıştayE. 2025/598, K. 2025/1068Uluslararası koruma başvurusunun geri çekilmiş sayılması işlemine karşı açılan davada yetkili idare mahkemesinin belirlenmesi – Danıştay 10. Daire, 2025/598 E., 2025/1068 K.
Örnek Dilekçeler
- İdare MahkemesiKabul Edilemez Başvuru veya Hızlandırılmış Değerlendirme Kararına Karşı Dava Dilekçesi
- İdare Mahkemesiİkamet İzni Başvurusunun Reddine Karşı İptal Dava Dilekçesi (Yürütmenin Durdurulması Talepli)
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü)Çalışma İzni Başvurusunun Reddine İtiraz Dilekçesi (6735 sayılı Kanun m. 21)
- İl Göç İdaresi MüdürlüğüUzun Dönem İkamet İzni Başvuru Dilekçesi